lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

cena

Lex. bis spez. · 4 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
4 in 4 Wb.
Sprachstufen
3 von 16
Verweise rein
4
Verweise raus
0

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

cena f.

Bd. 2, Sp. 445
cena (cae-, coe-), -ae f. MLWscript. cin-: MLWl. 52. I epulae, dapes vespertinae, convivium(Haupt-)Mahlzeit, Abendessen, (Gast-)Mahl (cf. MLWGloss. I 761,30 St.-S. cęnam imbiz. II 299,24 -acena ... apandmuos. III 153,5 -acena merot. MLWal.): A gener.: 1 proprie: MLWHugeb. Willib. 4 p. 94,29 misit illis prandium et -amcenam (MLWOrdo Rom. 19tit. de ... prandio atque -iscenis monachorum. cf. MLWl. 41). MLWCapit. reg. Franc. 170,24 ut mandatum post coenam fiat. MLWWalahfr. hort. 203 coenam (cę-cęna CLK) cyatis ... claudere crebris. MLWNotker. Balb. gest. 1,18 p. 24,18 qualis numquam cęna magno composita est Karolo. MLWPoeta Saxo 5,373 porro quaterna iugem praebebant fercula caenam. MLWGerh. August. Udalr. I 24 p. 409,25 de coena surgens in lectum se ... deposuit. MLWThietm. chron. 7,1 papa eis (Heinrico et coniugi coronatis) -amcenam ... fecit copiosam. saepe. de praestatione: MLWChart. select. Keutgen 127,30 (a. 1214) ipsos (lapicidas) non habebit in -acena. MLWChart. Carniol. II 109 p. 84,6 non ... prandia seu -ascenas pernoctando expectat (MLWChart. Tirol. 1130 p. 172,20. 1145 p. 186,41. MLWal.). 2 in imag.: MLWWalth. Spir. Christoph. II 1,47 sensit magister ... nos cara suę solatia quęrere cęnę. 3,15 sacris ... cartis, quę tibi delicias caenę ... recludunt. MLWCaes. Heist. hom. exc. 182 Rupertus ... in Cistercium devenit, ubi -amcenam peccatoribus ... preparavit ... maximam futuram. MLWAlex. Min. apoc. 19 p. 397,25 quae -acena in ista vita praegustatur. MLWal. 3 proverb.: MLWRegimen san. Salern. 20sq. ex magna coena stomacho fit maxima poena; ut sis nocte levis, sit tibi coena brevis. B eccl. de ritibus: 1 de mensa Christi paschali: a proprie: MLWConc. Merov. p. 83,4 a die cinae Domini (cf. MLWWalahfr. exord. 20 p. 492,29 in anniversario caenae dominicae. MLWThangm. Bernw. 27 p. 771,25 in sancta festivitate heroycae coenae). MLWGodesc. Saxo theol. 22,6 p. 333,5 cum Dominus in caena sua dedit manducandum corpus. MLWHildeg. epist. I 47 p. 227A Christus ..., qui in coena ... impassibilis fuit. MLWal. b meton. -acena Domini, -acena dominica MLWi. q. natalis calicisGründonnerstag: MLWCapit. reg. Franc. 12,4 presbyter ... in coena Domini rationem ... episcopo reddat. MLWTrad. Frising. 519 p. 443,32 actum ... in caena Domini. MLWCapit. reg. Franc. 293, 46 in quinta feria maioris septimanae, id est in -acena, quae specialiter appellatur dominica. MLWThietm. chron. 4,6 cum in Pragu -amcenam Domini celebraret. MLWLiber ordin. Rhenaug. p. 114,6 in -acena Domini: ante nocturnos tres orationes fiunt MLWeqs. MLWChart. Tirol. 909 x solidos ... in -acena Domini pauperibus distribuendos. MLWStatut. ord. Teut. p. 36,8 communicent ... in -acena Domini. persaepe. 2 de eucharistia: MLWHildeg. epist. I 47 p. 226C de cuius (Christi) corpore omnis fidelis vivere debet ..., id est in coena sua. 3 de caritate: Chart. archiep. Magd. 146 (a. 1023/51; MLWspur. ?) ut ... prepositus ... -ęcenę diffinitionem pro signo memorie et caritatis nostre exhibeat. MLWHist. Hirs. 10 caritatem, que fratribus ad -amcenam per annum ministratur, quam nos vulgariter -amcenam dicimus, ipse dari instituit. de caritate natalis calicis: MLWConsuet. Trev. 40tit. de -acena Domini (cf. Th. Schäfer, Die Fußwaschung. 1956. p. 77). II A cibus, ferculumSpeise, Gericht: MLWWandalb. mens. 151 lactuca caenas componere dulces. MLWWalth. Spir. Christoph. II 6,200 petit hic -ascenas. in imag.: MLWHraban. epist. 5 p. 390,22 nobilium ... doctorum amplissimis vescatur caenis. B victusBeköstigung: MLWChart. Argent. IV 33 p. 41,12 (a. 1224/28) quedam bona dimissa ad bona -ecene sibi adiacentia. Dauser
3526 Zeichen · 242 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Cena

    Meyers Konv.-Lex. (1905–09)

    Cena (auch Coena , lat.), das Mahl, die Mahlzeit. C. domini (C. dominica , »Mahl des Herrn«), soviel wie Abendmahl; auch…

  2. Latein
    cenaf.

    Mittellateinisches Wb.

    cena (cae-, coe-) , -ae f. script. cin-: l. 52. I epulae, dapes vespertinae, convivium — (Haupt-)Mahlzeit, Abendessen, (…

  3. Spezial
    cëna

    Ladinisch-Deutsch (Mischí) · +1 Parallelbeleg

    cëna [cë·na] f. (cënes) Abendmahl n., Abendessen n., Dinner n. ◆ la Cëna Santa das Heilige Abendmahl; l’Ultima Cëna das …

Verweisungsnetz

7 Knoten, 3 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Kompositum 3 Sackgasse 4

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit cena

17 Bildungen · 16 Erstglied · 1 Zweitglied · 0 Ableitungen

cena‑ als Erstglied (16 von 16)

Cénacle

Meyers

Cénacle (spr. ßenákl'), gesellige Vereinigung französischer Dichter der romantischen Richtung, 1828 in Paris begründet. Dazu gehörten Victor…

cenacul

LDWB1

cenacul [ce·nạ·cul] m. (-ui) ‹bibl› Abendmahlsaal m. , Speisesaal m . → refetore.

Cenacŭlum

Meyers

Cenacŭlum ( Coenaculum , Cönakel , lat.), Speisezimmer (wie noch jetzt in Klöstern und Alumnaten; in Jerusalem der angebliche Abendmahlssaal…

cenadicum

MLW

cenadicum v. cenaticum . Dauser

CENAEVS

Hederich

CENAEVS , i, Gr . Κηναῖος, ου, ein Beynamen Jupiters, welchem Herkules auf dem Vorgebirge Cenäum in Euböa, daher er auch solchen Namen führe…

cenalis

MLW

cena·lis

2. * cenalis , -e . (orig. arab. ut vid.) in terra et in aqua vivens — auf dem Lande und im Wasser lebend, amphibisch : Ps. Galen. anat. 5 p…

cenamomum

MLW

cenamomum sim. v. cinn- cinnamomum .

cenans

MLW

subst. cenans , -antis m. conviva — ein Speisender : Ordo Rom. 19,19 ad sera -bus cenantibus . 19,22 ut nox superveniat -bus cenantibus . Da…

cenapium

MLW

cenapium v. sinapis . Dauser

cenarga

MLW

* cenarga (ge-) subst. ( orig. inc. , nisi subest zanca) ocrea, bracae ex corio confectae — Ledergamasche, -hose : Gloss. III 668,49 St.-S. …

cenarius

MLW

cenarius , -i m. magister coquinae — Küchenmeister : Chart. civ. Erf. 188 (a. 1265) testes ... sunt ... Wernherus cellerarius ..., Irnfridus…

cenaterium

MLW

cenaterium v. coemeterium . Dauser

cenatica

MLW

* cenatica , -ae f. cena — (Haupt-)Mahlzeit : Cod. Wang. Trident. 251 p. 478,8 (a. 1211) -am cenaticam uni persone fictum accipienti . Chart…

cenaticum

MLW

cenaticum (coe-, -adi-) vel -us, -i n. vel m. 1 praestatio pro iure alimenta sumendi danda — Abgabe für das Recht, Nahrungsmittel zu nehmen …

cenatorius

MLW

cenatorius , -a, -um . cenae aptus — für ein Gastmahl passend : Ioh. Diac. cen. 2,55 dabo singulis benignus vestes -as cenatorias (ex Ps. Cy…

cena als Zweitglied (1 von 1)

VAC ÉNA

Hederich

VAC ÉNA , æ , eine Göttinn der Römer, welcher insonderheit die Ackers- und Bauersleute ihren Dienst abstatteten, wenn sie ihre Frucht eingeb…