cauda -ae
f. I. melismatischer Schlußabschnitt II. Notenstiel, Notenhals III. Bezeichnung für die Plica IV. Bezeichnung für ein Pausenzeichen —
I. melismatic closing section II. note stem III. term that designates the plica IV. term that designates a notational symbol for a rest[] I
melismatischer Schlußabschnitt —
melismatic closing section A
im Choral —
in chant [syn. finis, iubilus, neuma, oda] [s.XII] LmLAnon. Cist. IV 5: Tu pausam lauda medio versu sine cauda / metro pausemus.
(?) [s.XIII] LmLMus. man. 50, 30: plerumque tanta reboat cantuum dissimilitudo, ut quibus eos tonis applicare debeas penitus ignores, nec prius de illis certum possis dare iudicium, quam caudam teneas cantilenae.
(?) LmLIoh. Groch. 255: Est autem neupma quasi cauda vel exitus sequens antiphonam, quemadmodum in viella post cantum coronatum vel stantipedem exitus, quem ‚modum‘ viellatores appellant. LmLIoh. Groch. 274: Et <in> alleluia additur cauda quaedam, sicut neupma in antiphonis. Et multoties loco caudae cantatur sequentia, puta cum missa celebratur cum maiori sollemnitate.
[s.XIV] LmLPs.-Mur. summa 1850: Cauda vel finis in cantu est modulatio quedam, que ad sui toni discretionem et ad commendationem tenoris eius fieri solet cantu finito, et quia cauda finis est animalis, et finis ex re nomen habere videatur, propter hoc finali antiphone finis vel cauda huiusmodi solet adiungi. Et hac de causa in completorio, cum unica sit antiphona super psalmos, caudam habere non debet. LmLPs.-Mur. summa 1883: caudaque, finalis modulatio, rite sequatur.
al. LmLIac. Leod. inton. 4, 19: Habet autem quilibet tonus suam caudam, quae etiam neuma vocatur sive oda sive iubilus. Est igitur toni primi cauda talis:
(sequitur exemplum). al. LmLIac. Leod. spec. 6, 82, 1: Sunt adhuc quidam cantus accommodati singulorum tonorum antiphonis per quos de tono illarum indicamus, et illi diversis vocantur nominibus. A quibusdam enim vocantur aptitudines sive formulae, ab alii neumae, odae vel iubili; a modernioribus vocantur caudae...
(sequuntur exempla) ... Dicendum igitur, quod per positas caudas inducitur aliquis ad discernendum inter tonos antiphonarum diversarum, nam illa primo tono ascribitur, cui cauda primo posita convenienter aptatur, et illa secundo, cui secunda, tertio, cui tertia, quarto, cui quarta, sic de ceteris. LmLIac. Leod. spec. 6, 86, 19: Cauda vel iubilus, qui dicitur post antiphonam primi toni, suprapositus est hic scilicet:
(sequitur exemplum). LmLIac. Leod. spec. 6, 87, 25: Item pro singulis tonis ponantur hic „Amen“ vel caudae, quae dici possunt in solemnitatibus, vel quando chorialibus amplius cantare placet in fine alicuius antiphonae, responsorii vel sequentiae seu prosae, et fit ad cantus primi <toni> finis talis:
(sequitur exemplum).
al. LmLHeinr. Eger 5 p. 61: Quidam <sunt> curiosi seu curiales, illi scilicet, quos moderniores postea in cantibus lascivientes adinvenerunt addentes principalibus praedicitis caudas diversas, et hoc, ut corresponderent diversis antiphonarum et introituum inchoationibus, quae variationes caudarum etiam adhuc vocantur differentiae.
al. LmLAnon. Carthus. p. 451a: quilibet tonus suam specialem habet neumam, quam aliqui rudes vocant caudam finalem.
al. LmLConr. Zab. tract. AL 5: Et maxime se a longis pausarum caudis diligenter abstineat (
sim. LmLConr. Zab. chor. 2, 11: omnes caudae in pausis penitus sunt vitandae, quia peccant contra mensuram. LmLConr. Zab. chor. append. 2, 5). LmLConr. Zab. tract. AX 10: Alio vero modo finales dicuntur neumae illae sive iubili illi, qui in fine antiphonarum addi et cantari solent in plerisque ecclesiis, secundum quod dicimus, quod quilibet tonus suam habet finalem, quas finales plerique neumas vocant. Quidam vero rudes vocant eas caudas. LmLConr. Zab. tract. BH 8: caudae illae, quas quaedam differentiae habent, in multis ecclesiis cantari non solent in psalmodiis, nisi in fine circa „Saeculorum amen“, ne scilicet taedium generet, sed in fine merito ob mox dictam causam. LmLConr. Zab. chor. append. 1, 2: a caudis in medio et in fine versuum omnino abstineatur.
cf. P. Wagner, Einführung in die gregorianischen Melodien III, Leipzig 1921, p. 320 sq., 348; LmLBrockett, Noeane
.[] B
in mehrstimmigen Stücken (besonders beim Conductus) —
in polyphonic pieces (especially the conductus) [s.XIII] LmLIoh. Garl. mens. 2, 3: Unde figura est repraesentatio soni secundum suum modum. Et sciendum, quod huiusmodi figurae aliquando ponuntur sine littera, aliquando cum littera; sine littera ut in caudis vel conductis, cum littera ut in motellis (
inde LmLAnon. Emmeram. 1 p. 88, 2: sine littera ut in caudis seu neumis cantuum variorum). LmLAnon. Emmeram. 1 p. 160, 47: In hoquetis autem et in caudis cantuum aliorum nonquam debet poni figura perfecta pro imperfecta, nec etiam e converso. LmLAnon. Couss. IV p. 82, 12: Tertium volumen est de conductis triplicibus caudas habentibus sicut „Salvatoris hodie“ et „Relegentur ab area“ et similia, in quibus continentur puncta finalia organi in fine versuum et in quibusdam non, quos bonus organista perfecte scire tenetur. Est et aliud volumen de duplicibus conductis habentibus caudas... Est et quintum volumen de quadruplicibus et triplicibus et duplicibus sine caudis. II
Notenstiel, Notenhals —
note stem [syn.: tractus, linea, virgula, filum] A
in der Mensuralnotation (zur Unterscheidung von Notenwerten) —
in mensural notation (for differentiation of note values) 1
generell —
general [s.XIV] LmLMarch. pom. 2, 6: magis coniunctum accidens ipsi notae quam alia accidentia sunt caudae, tamquam ipsis notis unitae et incorporatae cum eis. LmLMarch. pom. 3, 6: caudae sunt lineae coniunctae notis. LmLMarch. pom. 4, tit.: De caudis et proprietatibus, quid faciant in musica mensurata.
al. LmLMarch. comp. 7, 12: accidentia omnia quo ad pausas, puncta, caudas et ad omnia alia accidentia ita se habent in cantu temporis imperfecti sicut et perfecti.
al. LmLIac. Leod. spec. 7, 20, 9. LmLIoh. Boen ars 1, 1, 6: stat earum
(sc. notarum) differentia in quodam tractulo, qui tractulus nomine plica vocari potest vel proprietas vel cauda. LmLIoh. Boen ars append. 2, 2: Tractus autem, quo
(sc. notae) ligantur, ligamen dicitur et non cauda, quia cauda non fit nisi in principio vel in fine ligature.
al. LmLQuat. princ. 4, 1, 12 p. 259a: Proprietas vero musicae mensurabilis est nota sive signum primariae inventionis ligaturae a plana musica data in principio illius. Est enim parvulus tractus vel cauda alicui figurae coniuncta ad denotandum eam esse longam, brevem vel semibrevem. LmLGoscalc. 2, 2 p. 128, 16. LmLAnon. Mediol. 4, 12: Nota, quod tu potes figurare omnes notas cum ligatura et sine ligatura, cum cauda vel sine cauda, solum quod nota habeat suum valorem. LmLAnon. Monac. II 149.
[s.XV] LmLProsd. exp. 61, 52: Possumus etiam per appositionem caudarum extraneas figuras fabricare, hoc est extraneorum valorum. LmLProsd. exp. 65, 13: ‚habens caudam sive tractum‘
etc., quod hic cauda et tractus pro eodem accipiuntur, unde hic quicquid est cauda, est tractus, et e converso, quicquid est tractus, est cauda. LmLProsd. exp. 65, 14: in cantu mensurato cauda superius aut inferius tracta a parte sinistra dicitur proprietas. LmLProsd. exp. 70, 8: differentia est inter caudam sive tractum et ligamentum. Nam ligamentum dicitur esse linea incipiens a nota et in notam terminata, cum qua due note adinvicem ligantur. Sed cauda sive tractus dicitur linea a nota incipiens et in nullam notam terminata nullas duas notas adinvicem ligans (
sim. LmLProsd. mens. p. 219a. LmLProsd. ital. I p. 242a. LmLProsd. ital. II p. 60).
al. LmLProsd. mens. p. 216a: aliqui moderni primo pro principio stabilitant, quod omnis cauda sive inferius sive superius tracta in notis non ligatis habet diminuere.
al. LmLProsd. ital. I p. 236a: hic locuti sumus de caudis (
sim. LmLProsd. ital. II p. 51).
al. LmLProsd. ital. II p. 64.
al. LmLUgol. Urb. 3, 9-3, 4.
al. LmLTact. Concordanciarum p. 177, 8. LmLGeorg. Ans. 3, 186: Nigro etenim attramenti colore plene scripte
(sc. note),
[]nisi aliter sint diminute aut punctis vel caudis insignite sint, suorum temporum mensuras tenent.
al. LmLPaul. Paulir. 7, 2, 1 p. 59: Nota mensuralis est signum maioris nomine prolacionis, quo aut quibus quantitativa habitudo longitudinem ac brevitatem cuiuslibet cantus commensuratur, aut qualitatem in multas aut eorum aliquantas repercutitur, faciens in omni symphonia de istis certam fidem per caudas per traccionem aut colorem unum aut variatum.
al. LmLFr. Gafur. extr. 12, 18, 12.
al. LmLGuil. mon. 1 p. 16. LmLAnt. Lucc. 10b, 22: Cum autem proponitur tractus vel asta, intellige de asta seu tractu a parte ante notae sive ascendente sive descendente. Quae autem fiunt a parte post, non astae vel tractus, sed caudae potius nuncupantur.
al. 2
Notenzeichen ohne Stiel betreffend —
with respect to notational symbols without a stem a
Einzelzeichen —
single notational symbols α
generell —
general [s.XIII] LmLPs.-Dietr. p. 5: punctorum aliud est caudatum, aliud sine cauda. ... Punctum sine cauda et plica sic scribitur: .
[s.XIV] LmLMarch. pom. 30c, 77.
al. [s.XV] LmLProsd. exp. 61, 87: Et ideo dico, quod figure, quas fussatas nominamus, insufficienter a cantoribus modernis ponuntur et frustra, quoniam tanti sunt valoris, quanti essent, si sine caudis existerent. LmLProsd. ital. I p. 239b (
sim. LmLProsd. ital. II p. 56).
al. LmLProsd. ital. II p. 64. β
zur Notation einer Brevis —
for notation of a breve [s.XIII] LmLAmerus 25, 1: Sine cauda sunt breves. LmLPs.-Dietr. p. 5: Punctum ... sine cauda et plica brevis est: . LmLAnon. Emmeram. 1 p. 90, 32: Haec (
glossa: tam brevis quam semibrevis) careant caudis.
al. [s.XIV] LmLMarch. pom. 26, 9: per caudam et non caudam distinguuntur longa et brevis. LmLIoh. Vetul. 14, 5.
[s.XV] LmLGeorg. Ans. 3, 148. LmLGeorg. Ans. 3, 273, 10: Brevis medie quadrata est figura et omnino caudis privata: . LmLPaul. Paulir. 7, 2, 2 p. 63. LmLIoh. Tinct. not. 1, 5, 4. γ
zur Notation einer Semibrevis —
for notation of a semibreve [s.XIII] LmLAnon. Emmeram. 1 p. 90, 32: Haec (
glossa: tam brevis quam semibrevis) careant caudis.
al. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 7, 34, 2: tractulus vel cauda non solum naturae semibrevis per se positae repugnare videtur, sed et figurae eius.
al. LmLIoh. Boen ars 1, 4, 2: extra ligaturam scribitur
(sc. semibrevis) sine cauda. LmLPetr. Cap. 3, 2: secundum Marchectum tribus modis quelibet semibrevium figuratur: aut enim figuratur sine cauda sive tractu et tunc vocatur minor
eqs. δ
zur Notation einer Minima —
for notation of a minim [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 7, 36, 7: Illa enim dici poterat maior semibrevis, quae caudabitur in latere dextro inferius vel superius sic: ; illa vero dicetur semibrevis <minor>, quae in latere sinistro inferius vel superius hoc modo: ; illa autem minima, quae carebit omni cauda sic: .
al. [s.XV] LmLGeorg. Ans. 3, 273, 16: Medie minime est figura etiam ipsius quadrangula sed cauda penitus absoluta. ε
zur Notation einer Maxima —
for notation of a maxima [s.XV] LmLPaul. Paulir. 7, 2, 2 p. 64: Quadrate note sunt note maxime quadratum omnino ac oblongale pretendentes, que si fuerit sine caudis , talis valet duas longas in modo inperfecto eciam non filatas. b
Ligaturen —
ligatures α
generell —
general [s.XIII] LmLAnon. Emmeram. 1 p. 174, 16: quare non debent
(sc. figurae) habere tractum sive caudam sic positam circa finem, scilicet propter plicam, quae in fine omnium figurarum suum possidet dominatum.
al. [s.XV] LmLGeorg. Ans. 3, 194. LmLAdam Fuld. 3, 11: omnis enim ligatura ascendit vel descendit, estque
[]caudata in sinistra vel in dextra, habens caudam ascendentem vel descendentem, vel caret cauda, vel est ubique caudata. β
am Ende einer Ligatur —
at the end of a ligature [s.XIII] LmLAnon. Emmeram. 1 p. 174, 6: Nam per finem perfectio vel imperfectio designatur, et hoc sine tractu aliquo sive cauda.
[s.XIV] LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 42b: si due note sunt coniuncte et quadrate et descendunt sine cauda, ambe sunt longe. LmLIoh. Boen ars 1, 5, 10: In fine ligature scribitur brevis ascendendo sine cauda. LmLHeinr. Eger 4 p. 46: Ultima autem inter colligatas ... si autem iuxta
(sc. penultimam) stat averso capite sine cauda, tunc valet brevem. LmLAnon. Mediol. 4, 2.
[s.XV] LmLProsd. exp. 72, 24: voluerunt magistri nostri antiqui predicti, quod ultima ascendens respectu penultime ab eiusdem penultime latere posita cuiuscumque figure existentis dummodo cauda descendente a parte dextra careret, valorem brevis assumeret ... Item voluerunt, quod si ultima nota foret descendens respectu penultime et quadrata vel oblonga, tunc valorem longe vel maxime assumere deberet, dato, quod caudam descendentem a parte dextra non haberet. LmLProsd. mens. p. 220a. LmLProsd. ital. I p. 244a: si ultima figura ligature ascendentis qualiscumque figure sit, stans a latere careat cauda sive tractu, efficitur una brevis (
sim. LmLProsd. ital. II p. 63). LmLGeorg. Ans. 3, 203. LmLAnon. Monac. 2, 139. LmLFr. Gafur. extr. 9, 7, 9. LmLAdam Fuld. 3, 11. LmLAnt. Lucc. 10b, 28. γ
am Anfang einer Ligatur —
at the beginning of a ligature [s.XIV] LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 42b: omnes note, que ascendunt sine cauda, sunt breves. LmLMens. Primo punctus p. 36: sine proprietate, hoc est, quando prima non habet caudam.
ibid. al. LmLPs.-Mur. motet. p. 75a: ligatura ascendens notulis quadratis sive obliquis sine cauda, quotquot sint, sunt breves. LmLPs.-Mur. motet. p. 75b: Ligatura descendens notulis quadratis sive obliquis, si prima sit sine cauda, longa est propter eius improprietatem.
ibid. al. LmLIoh. Boen ars 1, 2, 11: Patet ergo, quod duas conditiones habeat prima de ligatis, si ipsa longa nominari debeat. Prima condicio est, quod non habeat caudam a parte sinistra. Secunda condicio est, quod proxima, cui coniungitur, sit descendens. LmLIoh. Boen ars 1, 5, 5: Potest esse brevis in principio sine cauda, et hoc, quando secunda sequens esset in ascensu.
al. LmLHeinr. Eger 4 p. 46: si secunda est altior prima, tunc prima, si est sine cauda, valet brevem. LmLAnon. Mediol. 4, 4. LmLAnon. Mediol. 4, 8: Quando invenitur nota cum baculo in ligatura sine cauda in principio ligature, semper prima est longa, ut hic: .
al. [s.XV] LmLProsd. exp. 65, 40. LmLProsd. exp. 72, 17.
al. LmLProsd. mens. p. 219b: quandocumque ligatura est descendens, et prima nota ligature non habeat aliquam caudam sive tractum, tunc aut talis prima nota ligature est quadrangula non quadrata, aut quadrangula quadrata. Si quadrangula non quadrata, tunc assumit denominationem atque valorem maxime. Si vero sit quadrangula quadrata aut curva, tunc assumit denominationem atque valorem longe (
sim. LmLProsd. ital. I p. 242b. LmLProsd. ital. II p. 61).
al. LmLProsd. ital. I p. 242b (
sim. LmLProsd. ital. II p. 61). LmLUgol. Urb. 3, 7-3, 29: Demonstratio primae notae cauda seu tractu carentis, quae sine perfectione dicitur et est brevis: .
al. LmLGeorg. Ans. 3, 200. LmLMens. Item nota 3. LmLAnon. Monac. 2, 117.
al. LmLIoh. Tinct. not. 1, 10, 6.
al. LmLFr. Gafur. extr. 9, 7, 6-9. LmLAdam Fuld. 3, 11. LmLAnt. Lucc. 10b, 28. δ
in der Mitte einer Ligatur —
in the middle of a ligature [s.XIV] LmLPs.-Mur. motet. p. 75b: Omnes medie predictarum notularum quadratarum sive obliquarum descendentium sive ascendentium sine cauda breves sunt.
ibid. al. [s.XV] LmLFr. Gafur. extr. 9, 7, 9: est omnis media brevis, ex quo stat sine cauda. 3
als Abwärtsstrich —
as a stem that extends downward a
bei Einzelzeichen —
on single notational symbols[] α
generell —
general [s.XIII] LmLPs.-Dietr. p. 5: Punctum cum cauda sic
(sc. scribitur): . LmLAnon. Emmeram. 1 p. 100, 7: si differentia assignaretur inter eas quo ad caudarum longitudinem seu etiam brevitatem, multofortius deberet assignari quo ad corpus, cum corpus sit dignius in ipsis vocibus quam sint caudae.
[s.XIV] LmLMarch. pom. 3, 2: quaedam ipsis notis coniunctae et protractae inferius a parte dextra vel sinistra, et hae proprie caudae dicuntur. LmLMarch. pom. 3, 58: erit impossibile scilicet, quod aliqua cauda protracta in dextro latere per diversa spatia, diversitatem temporum inducat. LmLMarch. pom. 30d, 19: cauda in deorsum innuit perfectionem.
al. LmLGoscalc. 2, 2 p. 126, 22: cauda deorsum tendens debet pro medietate per oppositum aggravari, et si sursum tendens tollat, per oppositum deorsum debet augere.
[s.XV] LmLProsd. exp. 61, 55.
al. LmLProsd. mens. p. 216b.
al. β
zur Notation einer Longa —
for notation of a long [s.XIII] LmLAnon. Couss. VII 8, 5: longa cum cauda. LmLAnon. Emmeram. 1 p. 90, 25: Longaque quadrata manet a dextra sibi grata. / Cauda (
glossa: id est tractus) fit illarum. LmLAnon. Emmeram. 1 p. 98, 45: Et nota, quod quidam errant apponentes longiorem caudam maiori longae quam minori.
al. LmLFranco Col. 4, 9: Cuius
(sc. longae perfectae) figuratio quadrangularis est, caudam habens in parte dextra descendentem, per quam repraesentat longitudinem.
[s.XIV] LmLMarch. pom. 3, 12: dicunt omnes, quod cauda semper signum longitudinis est in notis, et hoc, si protrahatur inferius a latere dextro notae quadratae simplicis seu ligatae.
al. LmLMarch. comp. 2, 2-3. LmLTrad. Phil. I
f. 61vD, 16: Simplex longa est, que quadratum habet corpus et a dextro latere caudam sive ascendendo sive descendendo (
sim. LmLQuat. princ. 4, 1, 6 p. 256b). LmLAnon. Paris. II 2, 4. LmLIac. Leod. spec. 7, 21, 2.
al. LmLIoh. Boen ars 1, 1, 7. LmLHeinr. Eger 4 p. 46: si addatur virgula vel cauda taliter , dicitur longa. LmLIoh. Vetul. 14, 4: Et si in illa nota quadrangulari ponatur cauda seu filus, quod idem est, ex parte dextra, per illam caudam seu filum aliquando triplicatur et aliquando duplicatur valor illius notae seu puncti. Et sine cauda est brevis, et cum cauda est longa.
[s.XV] LmLProsd. exp. 61, 78: Et si diceretur, quod multi figurant longam cum cauda ascendente a parte dextra, dico quod male faciunt, nec unquam invenies aliquem auctorem dicentem maximam aut longam aliter figurari debere quam per caudam descendentem a parte dextra. Et si aliter ipsi faciunt, forsan hoc faciunt, quia si traherent caudam inferius, non videretur talis cauda, quia forsan intraret ad intra litteras de subtus existentes et ipsas litteras destrueret.
al. LmLProsd. mens. p. 216b. LmLGeorg. Ans. 3, 273, 7: Longe medie est figura quadrata unica cauda caudata ex dextris ad inferius producta: . LmLIoh. Tinct. not. 1, 4, 4.
al. LmLFr. Gafur. extr. 12, 16, 3. LmLGuil. mon. 1 p. 16. LmLAnt. Lucc. 10b, 38. γ
zur Notation einer Brevis —
for notation of a breve [s.XIII] LmLAnon. Emmeram. 1 p. 178, 24: Si sit descendens
(sc. figura tres semibreves continens), tunc brevis praecedens debet habere tractum sive caudam a sinistro latere descendentem tanquam figura binaria cum proprietate posita.
[s.XIV] LmLMarch. pom. 3, 52: Sed certum est, quod cauda addita notae a latere sinistro brevitatem ... inducit.
al. LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 41a: Sed quando cauda prevalet a parte sinistra, brevis est ut hic: . LmLAnon. Paris. II 2, 5. LmLIac. Leod. spec. 7, 36, 6.
[s.XV] LmLGeorg. Ans. 3, 148. LmLGeorg. Ans. 3, 273, 9: Maioris brevis est figura quadrata ex sinistris caudata, producta inferius cauda: (
ed.: ). δ
zur Notation einer verlängerten Semibrevis (semibrevis maior) —
for notation of a lengthened semibreve (semibrevis maior) [s.XIV] LmLMarch. pom. 30c, 12: dans primae semibrevi notae
[]de duabus duas partes temporis perfecti, secundae vero unam, ut dictum est; quod innuitur per additionem caudae ipsi notae, ut hic: . LmLMarch. pom. 30c, 29: Sed si mediae
(sc. semibrevis) addatur cauda, ut hic: ⋅ tunc ipsa caudata de sex partibus senarii habet tres, ... prima vero unam, ultima autem duas.
al. LmLMarch. comp. 4, 13: cauda, que additur ipsi semibrevi necessario aliquid addit sibi ultra illud, quod habebat. LmLMarch. comp. 4, 23: semibrevi prime de quattuor vel secunde adduntur due partes senarie divisionis per caudam, que additur eisdem, et duabus reliquis, scilicet tercie et quarte per caudam, que additur eisdem, non additur singulariter nisi una pars, quae manifesta patet, quia prima semibrevis et secunda naturali via continebunt secunde divisionis singulariter solum unam; nunc, si caudetur, tres continent; tercia autem et quarta naturali via continebunt secunde divisionis singulariter duas, nunc, eisdem si additur cauda, non addimus nisi unam partem divisionis predicte.
al. LmLIac. Leod. spec. 7, 24, 9: Alii notulam valentem duas partes brevis perfectae in cantu perfectae mensurae modo losangae figurantes inferius sibi caudam dabant. LmLIoh. Hanb. sum. 13 p. 272, 17: Robertus Trowell aliter figuravit minorem, minoratam et minimam, sic dicendo: maior
(sc. semibrevis) caudam deprimit, ut hic: . LmLGoscalc. 2, 2 p. 128, 18: Si igitur cauda sursum tendens tollat semibrevi medietatem sui valoris, sine dubio cauda deorsum tendens auget sibi medietatem; eciam sibi potest augere terciam partem. LmLPetr. Cap. 3, 2: aut enim figuratur
(sc. semibrevis) sine cauda sive tractu et tunc vocatur minor, ... aut cum cauda ex parte inferiori et tunc vocatur maior.
[s.XV] LmLProsd. exp. 61, 53.
al. LmLProsd. mens. p. 217b.
al. LmLProsd. ital. I p. 236a: cum signo vero alteratur
(sc. semibrevis), quando per caudam inferius tractam sumit alterationem (
sim. LmLProsd. ital. II p. 51).
al. LmLGeorg. Ans. 3, 205: Est semibrevis albarum figura composita ultima, siquidem additum ex dextro punctum adiungere illi, cauda ad inferius producta, et hec quinque minimarum mensuram tenet: .
al. LmLFr. Gafur. extr. 12, 16, 18-38. ε
zur Notation einer Maxima oder Duplex longa —
for notation of a maxima or duplex long [s.XIV] LmLTrad. Phil. I
f. 61vD, 22: Duplex longa est notula, que habet duplex corpus respectu longe et a dextro latere caudam ascendendo sive descendendo. LmLIoh. Vetul. 14, 6: Et si cum cauda duplicatur corpus, duplicatur valor illius longae in reductione et vocatur imperfecta larga seu duplex longa.
[s.XV] LmLProsd. exp. 61, 78. LmLGeorg. Ans. 3, 145: Duplicis longe, cuius est mensura temporum sex, figura est et ipsa quadrangula ut maxime protracta, sed brevioris mensure et pariter ex dextris cauda producta ad inferius: . LmLGeorg. Ans. 3, 273, 4: Grandis medie figura quadrangula est quantitatis tamen minoris sed solum ex sinistro cauda inferius producitur: . LmLIoh. Tinct. not. 1, 3, 4: Forma eius
(sc. maximae) est quadrangula, non tamen quadrata, sed habens latitudinem duarum quadratarum et caudam a parte dextra deorsum aut sursum protractam. LmLGuil. mon. 1 p. 16. LmLAnt. Lucc. 10b, 38. ζ
zur Notation einer verlängerten Minima —
for notation of a lengthened minim [s.XIV] LmLGoscalc. 2, 2 p. 128, 4: cauda deorsum apposita eidem minime auget medietatem sui valoris, et facit eam valere minimam cum dimidia, et cauda apposita minime deorsum sibi potest addere terciam partem sui valoris.
[s.XV] LmLGeorg. Ans. 3, 273, 15: Minime maioris est quadrangula figura duorum acutorum angulorum superiori et inferiori, verum ex inferiori producitur in rectum cauda: . η
zur Notation einer Minima —
for notation of a minim [s.XV] LmLIoh. Tinct. not. 1, 7, 3: Forma eius
(sc. minimae) ut semibrevis est cum cauda sursum aut deorsum directe protracta,
[]ut hic: . LmLAnt. Lucc. 10b, 37: minimae, quia non possunt caudari seu protrahi ante et retro sicut praedictae maximae et longae, sed in medio earum tantum, propterea illa cauda, tractus seu asta, potest ascendere et descendere ad libitum. b
in Ligaturen —
in ligatures α
generell —
general [s.XIII] LmLAnon. Emmeram. 1 p. 92, 43: talis cauda in compositis non semper signat brevitatem, sed longitudinem saepius introduxit.
[s.XV] LmLProsd. exp. 68, 11: caude inferius tracte est augmentare et superius tracte diminuere.
al. LmLProsd. mens. p. 217a: cauda inferius tracta in notis ligatis aliquando diminuit, et aliquando augmentat, et aliquando nihil agit.
ibid. al. LmLUgol. Urb. 3, 9-3, 4: cauda descendens plus de valore attribuit notae quam cauda ascendens. LmLGeorg. Ans. 3, 195. LmLNicol. Burt. 3, 3, 23. LmLAdam Fuld. 3, 11. LmLAnt. Lucc. 10b, 24: In ligaturis autem tantummodo fieri solet cauda descendens; nam caudae ascendentes non caudae, sed ligaturae dicuntur.
al. β
am Anfang einer Ligatur —
at the beginning of a ligature [s.XIII] LmLAnon. Emmeram. 1 p. 122, 36: Si sit
(sc. figura) descendens et proprietas ibi tendens, / sub laevo latere caput optat caudam tenere.
al. [s.XIV] LmLMarch. pom. 47, 26: quantum enim ad proprietates, dicimus secundum magistrum Franconem, quod proprietas addita ligaturae descendenti (quaecunque sit illa) in parte sinistra, innuit primam brevem ... ratione de caudis superius allegata. LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 42b: si due note sunt coniuncte et non quadrate et descendant, et prima habet caudam a parte sinistra descendentem, tunc ambe sunt breves. LmLIoh. Mur. lib. p. 55b: quando prima nota est altior secunda habens caudam sive tractum a parte sinistra descendentem, sive fuerit in quadro sive in obliquo corpore figurata, cum proprietate dicitur, et est prima nota brevis (
inde LmLUgol. Urb. 3, 7-2, 1). LmLMens. Primo punctus p. 36: Cum proprietate est, quando prima habet caudam.
ibid. al. LmLPs.-Mur. motet. p. 75b. LmLIoh. Boen ars 1, 2, 20: cognoscatur
(sc. longa) per caudam, qua utitur extra ligaturam, ut hic: , ubi prima longa est non obstante, quod proxima sequens transcendat ipsam. LmLIoh. Boen ars 1, 5, 3. LmLHeinr. Eger 4 p. 46: si secunda
(sc. nota) est altior prima, tunc prima, ... si cum cauda inferius, valet longam. LmLAnon. Mediol. 4, 3. LmLAnon. Mediol. 4, 5: si aliqua
(sc. nota quadrata in ligatura) habet caudam ex parte dextra, tunc illa, que habet caudam, est longa et omnes alie sunt breves, ut hic: . LmLAnon. Monac. II 142.
al. [s.XV] LmLProsd. exp. 61, 63. LmLProsd. exp. 61, 82: antiqui talem caudam descendentem ipsi prime note ligate
(sc. ligaturae ascendentis) a parte sinistra addebant, et hoc, quando volebant talem primam notam ligature assumere valorem brevis. LmLProsd. exp. 65, 35.
al. LmLProsd. mens. p. 216b. LmLProsd. mens. p. 219b: quandocumque ligatura est ascendens, et prima nota ligature habuerit caudam sive tractum a parte dextra descendentem, tunc vel ipsa nota est quadrangula non quadrata, vel est quadrangula quadrata. Si est quadrangula non quadrata, assumit denominationem atque valorem maxime. Si vero sit quadrangula quadrata, assumit denominationem atque valorem longe (
sim. LmLProsd. ital. I p. 243a. LmLProsd. ital. II p. 62).
al. LmLProsd. ital. I p. 242b (
sim. LmLProsd. ital. II p. 61). LmLUgol. Urb. 3, 7-2, 36: facere notam brevem non convenit caudae a latere dextro descendenti vel ascendenti, quia illa facit notam longam.
al. LmLGeorg. Ans. 3, 198-199. LmLAnon. Monac. 2, 118-120. LmLIoh. Tinct. not. 1, 10, 8: in ligatura ascendente et obliqua prima nota habens caudam a parte sinistra deorsum protractam brevis est.
al. LmLFr. Gafur. extr. 9, 7, 7.
al. LmLGuil. mon. 1 p. 16.
al. γ
zur Notation einer Plica —
for notation of a plica [s.XIV] LmLMarch. comp. 10, 14: Que autem indirecte ponitur,
[]brevis dicetur ... nisi forte eidem adderetur cauda in latere dextro, et tunc dicetur plica longa ... . δ
am Ende einer Ligatur —
at the end of a ligature [s.XIV] LmLAnon. Paris. II 5, 7: Omnis finalis ascendens est brevis, nisi habeat caudam. LmLPs.-Mur. motet. p. 75a. LmLIoh. Boen ars append. 2, 10.
al. LmLHeinr. Eger 4 p. 46: Ultima autem inter colligatas, si ... iuxta penultimam averso capite cum plica, id est cauda inferius, stat, valet semper longam. LmLAnon. Monac. II 147.
[s.XV] LmLProsd. exp. 72, 25-27. LmLProsd. mens. p. 220a: in omni ligatura sive ascendente sive descendente ultima nota in ipsa ligatura stans directe supra penultimam, vel stans a latere, sed tunc habens caudam sive tractum a parte dextra descendentem, si est quadrangula non quadrata, assumit denominationem atque valorem maxime. Si vero sit quadrangula et quadrata, assumit denominationem atque valorem longe (
sim. LmLProsd. ital. I p. 243b. LmLProsd. ital. II p. 63). LmLUgol. Urb. 3, 7-7, 12.
al. LmLAnon. Monac. 2, 138.
al. LmLAnt. Lucc. 10b, 25. ε
in der Mitte einer Ligatur —
in the middle of a ligature [s.XV] LmLAnon. Monac. 2, 131: si aliqua media
(sc. nota) habet caudam a parte dextra descendentem, tunc ipsa non esset brevis, sed longa. 4
Notenzeichen mit mehreren Stielen betreffend —
with respect to notational symbols with more than a single stem a
zur Notation einer Plica —
for notation of a plica α
generell —
general [s.XIII] LmLAnon. Emmeram. 1 p. 96, 35: Plica, dico, fit coma, id est crinis seu cauda eo, quod habet fieri cum cauda vel tractu.
al. [s.XIV] LmLMarch. pom. 48, 4: plicae plus est addita una cauda.
al. β
bei Longen —
on longs [s.XIII] LmLAnon. Emmeram. 1 p. 92, 17: eaedem sunt caudae in plica longa et longa simplice a parte dextra descendendo, et ideo differentiae causa tractum duplicem in plica longa apponimus. LmLHier. Mor. 25 p. 181, 33: Tertia nota est quadrata quidem, sed ex utraque parte caudata, et est duplex: Quando enim cauda dextra longior est sinistra, sive ascendendo sive descendendo, plica longa dicitur, ut hic: .
[s.XIV] LmLTrad. Phil. I
f. 61vD, 18. LmLAnon. Paris. II 2, 5. LmLIoh. Boen ars 1, 1, 8: Scribunt aliquotiens aliqui longam cum duplici cauda, quod magis faciunt propter decentiam quam necessitatem, ut hic: . In quibus positionibus attenditur, que sit cauda eius longior, ut si posterius latus, quod dextrum vocant, longiorem caudam contineat, continebit et nomen longe. γ
bei Breven —
on breves [s.XIII] LmLHier. Mor. 25 p. 182, 8: Quando ... cauda sinistra longior est dextra, plica brevis dicitur, et hoc sive ascendendo sive etiam descendendo, ut hic: .
[s.XIV] LmLAnon. Paris. II 2, 5. δ
bei Semibreven —
on semibreves [s.XIV] LmLMarch. pom. 48, 14: Semibrevibus vero ligatis, quae debent plicari et sursum et deorsum, addatur cauda, ut hic: . b
zur Notation von langen Notenwerten —
for notation of long note values [s.XIV] LmLAnon. Paris. II 2, 3: Corpus ultra modum consuetum valet tot longas, quot caudas sive breves in se continet diversas
(cum exemplis) (
inde LmLIac. Leod. spec. 7, 27, 1: ... Et idem infra ... „quadrata“ inquit, „nota habens figuram ultra modum consuetum, sive metam duplicis longae, plures caudas continens, sive duas, sive tres, sive plures ascendentes <vel descendentes> alias et alias, sive breves in se continens divisas, larga vocatur, ut haec, quae sequitur:
(sequitur exemplum).“ Ponit igitur doctor iste longas duplices, quas largas vocat vel fissas et istas multis caudat caudis, quia non solum in extremitatibus, sed in medio sursum vel deorsum). LmLIac. Leod. spec.
[] 7, 27, 1: inquit praetactus doctor, quod sicut duplex longa per breves diminuitur, sic per caudas augetur. LmLPs.-Theodon. 2a p. 46: Quidam etiam dictas maximas signant per caudas ponentes in figura dictae maximae plures caudas, et quot sunt caudae in dicta maxima, tot valet longas.
[s.XV] LmLFr. Gafur. extr. 11, 1, 19: Et nota, quod duplex longa seu eius corpus ultra debitum modum longum tot valet perfectiones sive imperfectiones, quot continet caudas sive tractus, ut hic: . c
als Aufwärts- und Abwärtsstrich —
as stems that extends upward and downward α
bei Minimen —
on minims [s.XIV] LmLTract. figur. 6 p. 86, 5: Item figure superius et inferius caudate vel cauda inferius retorta, quatuor ex istis valent septem minimas ut hic: (
inde LmLFr. Gafur. extr. 11, 14, 8).
[s.XV] LmLGeorg. Ans. 3, 210: Perfecte vero minime si superaddita sit ad inferius producta cauda recta, semibrevi imperfecte par fit duas valens minimas: verum fit, ut superaddita ad inferius producta cauda minime unius mensuram superaddat: . ... Minime quidem plene et utrimque caudate, si ad inferius producta cauda contorta sit, contorsio semiminimam detrahit: (
ed.: ). LmLFr. Gafur. extr. 11, 14, 10: Minima autem superius semiplena et inferius semivacua cum cauda retorta inferius valet minimam et semiminimam, quia superius est figura minime et inferius semiminime. β
bei Semibreven —
on semibreves [s.XIV] LmLAnon. Couss. V p. 226, 6: Sed oportet, quod
(sc. quatuor semibreves per tempus in tempore imperfecto maioris prolationis) sint rubee vel vacue, cum sint minoris valoris, vel plene habeant caudas ex utraque parte ut hic: .
[s.XV] LmLGeorg. Ans. 3, 273, 12: Semibrevis maioris figura quadrata est sed ex dextris producta cauda superius et inferius: . Medie semibrevis est figura quadrata et est per medium eius producta superius et inferius cauda: . γ
zur Notation von Maxima, Grandis maior und Longa maior —
for notation of the maxima, the grandis maior, and the longa maior [s.XV] LmLGeorg. Ans. 3, 273, 2: Maxime figuram oblongam quadrangulam facimus caudata inferius ex dextris et sinistris, eius tamen ex dextris cauda longius protenditur: . Grandis maioris est figura et ipsa quadrangula oblonga duobus caudis caudata, earum minor est (
ed.: et) sinistra ad superius tendens, altera maior ex dextris inferius producitur: . LmLGeorg. Ans. 3, 273, 6: Longa maior est figura quadrata duabus insignita caudis, quarum maior ad superius ex sinistra protenditur et minor ex dextris inferius: . 5
als schräggestellter Strich —
as a stem that is drawn obliquely a
bei Semibreven —
on semibreves [s.XIII] LmLAnon. Emmeram. 1 p. 172, 21: quotienscumque tres semibreves descendendo suo ordine dispositae pro longa simplice sunt repertae, proprietas earum est, quod prima illarum habeat tractum sive caudam obliquo modo factam sub sinistro latere descendendo, sicut patet hic . Et nota, quod duae priores voces valent unum tempus, et ultima valet tantum quantum duae praecedentes. LmLAnon. Emmeram. 1 p. 172, 32: Hic recitat actor opinionem quorundam apponentium caudam ultimae earundem
(sc. semibrevium), et hoc praecipue, quando pro longa maiore repertae sunt, sicut patet hic . Quod autem talis tractus sive cauda nonquam ibi debeat coadiungi.
al. [s.XIV] LmLMarch. pom. 48, 15: Simplicibus autem
(sc. semibrevibus, quae debent plicari), si maiores fuerint via artis, addatur cauda, quae versus dextrum latus trahatur per ascensum et descensum, hoc modo: ⋅. Si vero fuerint maiores via naturae, tunc cauda versus latus sinistrum protrahatur, et sursum et deorsum, ut hic: .
[s.XV] LmLProsd. exp.
[] 61, 89: quia cauda ascendens et descendens dupliciter possunt ascendere et descendere, scilicet recte et non recte sive a latere, presupponere habemus, quod cauda ascendens a latere in duplo minus habet diminuere quam cauda ascendens recte sibi correspondens; et similiter quod cauda descendens a latere in duplo minus habet augere quam cauda descendens recte sibi correspondens.
al. LmLProsd. mens. p. 218a. LmLProsd. ital. I p. 236a: si semibrevi addatur cauda a latere descendens tali semibrevi per talem caudam additur subduplum sui valoris (
sim. LmLProsd. ital. II p. 51).
al. b
bei Semiminimen —
on semiminims [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 7, 24, 11: Qui vero ponunt semiminimas vel semiminores, indirecte superius caudant ipsas reflectendo caudam versus partem dexteram sic: .
[s.XV] LmLGeorg. Ans. 3, 273, 18: Semiminime maioris figura quadrangula est sicut minime sed ad latus est ad inferius producta cauda versus sinistram ex dextra: . Minoris semiminime figura est hec eversa: producitur enim cauda superius a sinistra in dextram: . 6
als Aufwärtsstrich —
as a stem that extends upward a
allgemein —
general [s.XIV] LmLMarch. pom. 4, 39: Trahere ergo notam per caudam in sursum est imperficere ipsam.
al. LmLGoscalc. 2, 2 p. 126, 21: cauda sursum alleviat aliquando pro medietate. LmLIoh. Vetul. 44, 19: Caudata vero cum cauda seu filo sursum ducto diminuit valorem notae in quolibet corpore.
[s.XV] LmLProsd. exp. 61, 80: intentio auctorum fuit, quod omnis cauda in debito loco posita et ascendens addita alicui note per se existenti diminueret.
al. LmLProsd. mens. p. 216b.
al. LmLUgol. Urb. 3, 9-3, 4: cauda descendens plus de valore attribuit notae quam cauda ascendens.
al. LmLAdam Fuld. 3, 11. LmLAnt. Lucc. 10b, 24: In ligaturis autem tantummodo fieri solet cauda descendens; nam caudae ascendentes non caudae, sed ligaturae dicuntur. b
in Ligaturen zur Notation der opposita proprietas (= zwei Semibreven) —
in ligatures, for the notation of opposita proprietas (= two semibreves) [s.XIV] LmLMarch. pom. 29, 6: vel in ligatura
(sc. semibrevis debet figurari) cum cauda a latere sinistro in sursum. LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 42b: quando due note sunt coniuncte et quadrate, et prima habet caudam ascendentem a parte sinistra, tunc ambe sunt semibreves. LmLMens. Primo punctus p. 36: cum proprietate opposita, hoc est, quando prima habet caudam ascendentem, et tunc prima est semibrevis et sequens eam.
ibid. al. LmLPs.-Mur. motet. p. 75b.
al. LmLIoh. Boen ars append. 4, 11: cauda levata duas vel semibreves fore primas.
al. LmLHeinr. Eger 4 p. 46. LmLIoh. Vetul. 49, 2. LmLAnon. Mediol. 4, 9: Et quando prima nota cum baculo habet caudam ascendentem, tunc est semibrevis, ut hic: . LmLAnon. Monac. II 141.
al. [s.XV] LmLProsd. exp. 68, 2.
al. LmLProsd. mens. p. 220a.
al. LmLProsd. ital. I p. 242b (
sim. LmLProsd. ital. II p. 61).
al. LmLUgol. Urb. 3, 7-2, 36.
al. LmLAnon. Monac. 2, 123. LmLIoh. Tinct. not. 1, 10, 4.
al. LmLFr. Gafur. extr. 9, 7, 11. LmLNicol. Burt. 3, 3, 23. LmLGuil. mon. 1 p. 16.
al. c
zur Notation des zwölften Teils eines Tempus —
for notation of the twelfth part of a temporal unit [s.XIV] LmLMarch. pom. 30e, 42: nota semibrevis, sive sit una de quattuor, sive de quinque, sive de pluribus, quae caudam in sursum habet in directum, solum duodecimam partem temporis continet expressive.
al. LmLMarch. comp. 5, 7: semibrevibus pertinentibus ad ipsam duodenariam divisionem debeant caude in sursum apponi (
inde LmLFr. Gafur. extr. 12, 16, 55-59).
al. d
zur Notation des imperfekten Modus —
for notation of imperfect modus [s.XIV] LmLMarch. pom. 54, 8: Ut autem sciatur, quis cantus
[]cantari debeat de modo imperfecto, dicimus, quod in principio cantus ipsius modi imperfecti, si ibi sit nota longa, vel ubicunque in ipso primo occurrerit ipsi notae longae, debeat ei addi cauda in sursum a latere sinistro. e
zur Notation einer Plica —
for notation of a plica [s.XIV] LmLMarch. comp. 10, 14: Que autem indirecte ponitur, brevis dicetur ... nisi forte eidem adderetur cauda in latere dextro, et tunc dicetur plica longa ... . f
zur Notation einer Brevis —
for notation of a breve [s.XIV] LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 41a: Sed quando cauda prevalet a parte sinistra, brevis est ut hic: ... .
[s.XV] LmLGeorg. Ans. 3, 273, 11: Brevis minoris est figura quadrata similis everse maiori brevi, cuius est ex adverso cauda ex sinistro superius producta: . g
zur Notation einer Longa —
for notation of a long [s.XIV] LmLTrad. Phil. I
f. 61vD, 16: Simplex longa est, que quadratum habet corpus et a dextro latere caudam sive ascendendo sive descendendo (
sim. LmLQuat. princ. 4, 1, 6 p. 256b). LmLIoh. Boen ars 1, 1, 7: Et quamvis longa sic signamus cum cauda descendente, potest nihilominus cauda eius ascendere, ut hic: , maxime quando textui adeo vicina steterit, ut textus eius descendentem caudam offuscare cogeretur.
[s.XV] LmLProsd. exp. 61, 78
(cf. LmL
col. 441, 39) LmLGeorg. Ans. 3, 273, 8: Longe minoris quadrata est figura et adversa longe medie et enim cauda superius ex dextris extenditur: .
al. LmLIoh. Tinct. not. 1, 4, 4: Forma namque eius
(sc. longae) quadrata est, ut brevis, sed caudam a parte dextra deorsum aut sursum protractam recipit. LmLGuil. mon. 1 p. 16. h
zur Notation einer Maxima oder Duplex longa —
for notation of a maxima or duplex long [s.XIV] LmLTrad. Phil. I
f. 61vD, 22: Duplex longa est notula, que habet duplex corpus respectu longe et a dextro latere caudam ascendendo sive descendendo.
[s.XV] LmLGeorg. Ans. 3, 273, 5: Grandis minoris est figura eiusdem quantitatis et similis sed eversa ad superius extensa sinistra cauda: . LmLIoh. Tinct. not. 1, 3, 4: Forma eius
(sc. maximae) est quadrangula, non tamen quadrata, sed habens latitudinem duarum quadratarum et caudam a parte dextra deorsum aut sursum protractam. LmLGuil. mon. 1 p. 16. i
zur Notation einer Minima —
for notation of a minim [s.XIV] LmLTrad. Phil. II 5, 6. LmLIoh. Boen ars 1, 4, 3. LmLGoscalc. 2, 2 p. 128, 2: cauda sursum apposita semibrevi saltem minoris prolacionis tollit sibi medietatem, et facit eam esse minimam.
al. LmLPetr. Cap. 3, 2: secundum Marchectum tribus modis quelibet semibrevium figuratur: aut enim figuratur sine cauda sive tractu et tunc vocatur minor, ... aut cum cauda ex parte superiori et tunc minima nuncupatur.
[s.XV] LmLProsd. exp. 87, 14: minima habet caudam ascendentem.
al. LmLProsd. mens. p. 217b.
al. LmLProsd. ital. I p. 236a-b (
sim. LmLProsd. ital. II p. 51). LmLGeorg. Ans. 3, 273, 17.
al. LmLIoh. Tinct. not. 1, 7, 3: Forma eius
(sc. minimae) ut semibrevis est cum cauda sursum aut deorsum directe protracta, ut hic: . LmLAnt. Lucc. 10b, 37: minimae, quia non possunt caudari seu protrahi ante et retro sicut praedictae maximae et longae, sed in medio earum tantum, propterea illa cauda, tractus seu asta, potest ascendere et descendere ad libitum. j
am Ende einer Ligatur —
at the end of a ligature [s.XV] LmLAnon. Monac. 2, 134: Quandocumque ultima nota indirecte stat supra penultimam et habet caudam a parte dextra ascendentem vel descendentem, eciam cum perfeccione dicitur. LmLAnt. Lucc. 10b, 25: Excipitur ultima
(sc. nota), in qua fit cauda descendens vel ascendens ad libitum, sed tantum a parte post. 7
mit Fahne, Haken oder Schlaufe —
with a flag, a hook, or a loop a
zur Notation der Semiminima —
for notation of a semiminim[] [s.XIV] LmLMens. Item notandum p. 413b: quedam notule nuncupantur semiminime; et he sunt similes minimis in forma, nisi quod habent caudam a supra reverberatam ad modum venti, ut hic: . LmLAnon. Couss. V p. 250, 7: Semiminime ... debent figurari nigre vacue vel cum caudis sic et retortis.
[s.XV] LmLProsd. exp. 87, 17: semiminima habet caudam ascendentem in capite retortam.
al. LmLProsd. ital. I p. 229a: Et semiminima, que duobus modis figurari habet, primo cum cauda retorta sine caude reflexione ad superius, ut hic: ; et tales semiminime ad minimas in dupla proportione cantantur, ut gratia exempli due de illis pro una minima. Secundo modo figuratur cum cauda retorta, cum ipsius caude reflexione ad superius, ut hic: ; et tales semiminime ad minimas in sexquialtera proportione cantantur, ut gratia exempli tres ipsarum pro duabus minimis (
sim. LmLProsd. ital. II p. 36). LmLProsd. ital. I p. 229b: semiminime secundi ordinis habent reflexionem sue caude ad superius, ex qua reflexione aliquantam sumunt augmentationem. LmLProsd. ital. I p. 234b (
sim. LmLProsd. ital. II p. 48). LmLPaul. Paulir. 7, 2, 2 p. 65: Semiminima nota est nota caudata recurva ... et aliquando faciunt caudas cum recurvacionibus ad partem dextram sic (
ms.; ed. om. exempla) et aliquando eciam ad partem sinistram . LmLFr. Gafur. extr. 11, 14, 4. b
zur Notation einer verkürzten Minima —
for notation of a shortened minim [s.XV] LmLGeorg. Ans. 3, 210: Minime quidem plene et utrimque caudate, si ad inferius producta cauda contorta sit, contorsio semiminimam detrahit: (
ed.: ). LmLGeorg. Ans. 3, 211: Minime quoque figura prima, que ad superius caudatur, si contorta sit cauda, minima imperfecta relinquitur tertie sue partis mensura privata: , et enim contorsio caude superioris tertiam mensure sue partem detrahere creditur, et ex eis figure quattuor trium perfectarum mensuram tenent.
al. c
zur Notation einer verlängerten Minima —
for notation of a lengthened minim [s.XV] LmLFr. Gafur. extr. 11, 14, 10: Minima autem superius semiplena et inferius semivacua cum cauda retorta inferius valet minimam et semiminimam, quia superius est figura minime et inferius semiminime. B
in der Choralnotation —
in chant notation [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 6, 72, 25: Illarum autem notularum
(i. e. neumarum) quaedam sunt non quadratae, aliae vero quadratae, et tam harum quam illarum quaedam sunt simplices, illae scilicet, quae per se sumptae uni dictionis respondent syllabae. Aliae sunt inter se coniunctae, copulatae vel ligatae ... Quae autem per se ponuntur, ut communius, caudatae sunt, cauda descendente in sinistro latere. Quantum ad non quadratas ... tales quidem simplices notulae a quibusdam vocantur virgulae, vel si careant caudis, puncta nominantur. ... Quadratae etiam notulae, cum per se ponuntur communiter, etsi non semper, caudatae sunt cauda descendente non a sinistris, sed a dextris. Si vero vel ligentur ad invicem et sit ligatura descendens in cantu plano, prima semper caudam habet descendentem. Non sic est in cantu mensurato.
[s.XV] LmLProsd. exp. 65, 34: in cantu plano talis cauda a parte dextra non dicatur proprietas.
al. LmLUgol. Urb. 3, 7-2, 32: Praeterea musica plana huius musicae mensuratae est fundamentum, et ea, quae in plana musica sunt et ei conveniunt, huius musicae sunt fundamentum et ei conveniunt, sed huiusmodi cauda sive tractus
(sc. descendens) est in cantu plano et omni primae notae in ligatura descendenti.
al. LmLGuill. Pod. 5, 31: tocus vero et uncus in corpore plenam, sed in earum caudis instantaneam recipiunt. III
Bezeichnung für die Plica —
term that designates the plica[] [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 7, 34, 3: cauda vel plica signum est divisionis vel inflexionis soni notulae, cui iungitur ad ascendendum vel descendendum.
al. IV
Bezeichnung für ein Pausenzeichen —
term that designates a notational symbol for a rest [s.XV] LmLProsd. exp. 87, 10: pausa semiminime figuratur sic cum cauda ascendente retorta et non cum cauda descendente retorta. LmLProsd. ital. I p. 245a: Pausa semiminime duobus modis figurari habet, secundum quod et semiminima, scilicet cum caude reflexione ad superius, et sine tali reflexione, et incipit in linea sursum ascendendo usque ad medium spatii, cum linea in capite retorta ad modum semiminimarum, ut hic: (
sim. Prosd. ital. II p. 65). LmLProsd. ital. II p. 66: Et figuratur pausa minime atque semiminime cum cauda ascendente ad modum caude minimam vel semiminimam facientis. Pausa vero semibrevis figuratur descendens ad oppositionem caude ascendentis iam dicte. LmLUgol. Urb. 3, 9-3, 7: non differunt pausa minimae et semiminimae nisi in circulo, qui circulus sic in pausa diminutionem significat, sicut ipse circulus in fine caudae semiminimae positus diminutionem ostendit; pausa ergo semiminimae est pausa minimae in fine retorta vel cum circulo.