cantor

cantor -oris m. I. Sänger II. Instrumentalist — I. singer II. instrumentalist I (ausgebildeter, vorwiegend im kirchlichen Dienst tätiger) Sänger — (trained) singer (who mainly serves as a church musician) A allgemein — general 1 Definition [s.VII] LmLIsid. etym. 7, 12, 26: Cantor autem vocatus, quia voce modulatur in cantu (inde LmLIoh. Cicon. mus. 2, 32 p. 308, 8: Ysidorus: Cantor autem vocatur, qui dulci voce modulatur cantum. LmLIoh. Tinct. diff. 3: Cantor est, qui cantum voce modulatur. LmLAnon. La Fage III p. 243: Quid est cantor? Est vocis in cantu modulator). 2 Gebrauch - usage [s.IV] LmLAugust. 1, 2, 2: cantores histrionesque (ad loc.: LmLGloss. Aug. 1, 72). LmLAugust. 1, 3, 4: modulatio ad quemvis cantorem, tantum qui non erret in illis dimensionibus vocum ac sonorum; bona vero modulatio ad hanc liberalem disciplinam, id est ad musicam, pertinere arbitranda est. [s.IX] LmLMod. Autenticus p. 54, 17. LmLRemig. Aut. 511, 10. al. LmLAurelian. 20, 23: hunc libellum cantoribus praebemus relegendum. LmLAurelian. 8 p. 136: Hii quidem toni apud gramaticos et lectores sunt tres: acutus, gravis, circumflexus; apud cantores autem sunt VIII. al. LmLMus. ench. 19, 4: Orpheum, cuius nomen oreo phone, id est optima vox sonat, in cantore perito seu dulcisono cantu intellegimus. LmLScol. ench. 1, 10. al. LmLComm. br. 15: Citharedae et tibicines et reliqui musicorum vasa ferentes vel etiam cantores et cantrices seculares. LmLComm. br. 23: differentias et proprietates ecclesiasticum cantorem... culpabile est ignorare. LmLComm. br. 321: psalmi vel alia quaelibet melodia ad rationem causae vel temporis, pro paucitate vero seu multitudine cantorum celsius vel humilius canendi sunt. al. LmLReg. Prum. 2, 1: Scire autem oportet peritum cantorem, quod non omnis tonorum consonantia in quibusdam antiphonis facile cognoscitur. al. [s.X] LmLCant. Quid est cant. c. 484. LmLOdo Aret. p. 248a: omnis cantor ecclesiae. al. LmLPs.-Odo mus. p. 271a: quando cantorem alter praecedit, alterque subsequitur. al. LmLPs.-Odo dial. p. 262a: Non enim, ut stultissimi cantores putant, gravitate vel acumine unum modum ab alio discrepare scimus (inde LmLTrad. Garl. plan. V 256). LmLPs.-Odo dial. p. 263a: deridenda inertium cantorum scurrilitas (inde LmLOrg. Mediol. rhythm. 55. LmLIac. Leod. spec. 6, 50, 6). al. LmLPs.-Odo prol. 4. al. [s.XI] LmLComm. ton. I ep. 2, 13 (sim. LmLComm. ton. II ep. 2, 13). LmLBerno prol. p. 73a: (inde LmLAnon. Hailspr. 4 p. 69. sim. LmLAnon. Wolf p. 203). LmLBerno prol. p. 74a: debet peritus cantor caute inspicere, utrum cantus regulari a suo finali incipiat ordine (inde LmLAnon. Wolf p. 203). LmLBerno prol. p. 76b: Differentiae vero, quae ornatus causa peritorum cantorum placito sunt inventae (inde LmLAnon. Hailspr. 4 p. 70. LmLAdam Fuld. 2, 13). al. LmLGuido prol. 3 (inde LmLHugo Spechtsh. comm. p. 16). LmLGuido prol. 21: cantores cantorumque discipuli (inde LmLHugo Spechtsh. comm. p. 17. LmLCompil. Lips. p. 133). LmLGuido micr. pr. 37: Maxime itaque dolui de nostris cantoribus, qui, etsi centum annis in canendi studio perseverent, numquam tamen vel minimam antiphonam per se valent efferre (inde LmLAnon. Hailspr. pr. p. 66. LmLTrad. Holl. V 4a, 12). LmLGuido micr. 5, 11: in canendo duo aut tres aut plures cantores, prout possibile fuerit, si per hanc speciem (sc. diapason) differentibus vocibus eandem quamlibet antiphonam incipiant et decantent (inde LmLTrad. Holl. VI 30, 13). al. LmLGuido reg. 92 (inde LmLOrg. Mediol. rhythm. 26. LmLVers. Ars humanas p. 112a). al. LmLGuido ep. p. 50b: cuius (sc. Boethii) liber non cantoribus, sed solis philosophis utilis est (inde LmLIac. Leod. spec. 2, 3, 7. LmLIac. Leod. spec. 6, 1, 4. LmLIac. Leod. spec.[] 6, 69, 47). al. LmLOdor. Sen. p. 152. al. LmLOliva p. 294: Quos tonos vulgares cantores solent dicere, recto nomine (ms.; ed.: nominate) tropos vocandos. LmLAribo 29 p. 49: non solum cantus inventoribus, sed etiam ipsis cantoribus (inde LmLQuaest. mus. 1, 23 p. 63). al. LmLComm. Guid. 85 p. 107. al. LmLLib. spec. 54 p. 53. LmLTon. Aug. p. 96a: per neumam, quam cantores flexam dicunt. al. LmLVers. Ars est intr. 7: Hac (sc. arte musica) qui caret et ignorat, / cum se cantorem nominat; / qua fronte audet dicere: / „Sum cantor, scio canere“? LmLVers. Ars humanas p. 113a. LmLVers. Quisquis velis 19. LmLCant. In defect. p. 88. LmLPs.-Guido form. ton. 2, 29. LmLAnon. Gerbert 2: sicut David in citharizando nequam spiritum in Saule compescebat, ita cantores modulando vel iubilando quaelibet diabolica desideria de cordibus audiencium expellant et celestibus armoniis interesse persuadeant. LmLFrut. brev. 10 p. 66. LmLFrut. ton. p. 181. LmLAnon. Wolf p. 204. LmLQuaest. mus. 1, 11 p. 22. al. LmLTheog. Mett. 42, 4 (p. 196a). LmLIoh. Cott. mus. 10, 35: Autentus protus apud Latinos cantores primus tonus vocatur (inde LmLTrad. Holl. III 6 p. 46. LmLConr. Zab. tract. AS 1). LmLIoh. Cott. mus. 12, 43: In huiusmodi itaque cantibus, qui tam laxe atque confuse componuntur, cantoris arbitrio relinquitur, uti talem cantum ei tono adaptet, cui cantus principium competentius responderit (inde LmLConr. Zab. tract. BE 2. LmLReg. comp. p. 193). LmLIoh. Cott. mus. 14, 3: Itemque fit (sc. cantuum illegalitas) ex cantorum vitio (inde LmLAnon. Pannain p. 112. LmLTrad. Holl. VI 37, 11. LmLConr. Zab. tract. BF 3). al. [s.XII] LmLGuido Aug. 574: orta est licentia illa inter musicos cantores, qua duabus vocibus autentos deponunt. al. LmLTon. Parkm. p. 107: Oportet rudes novosque cantores, qui ad aliquam cantandi peritiam pervenire cupiunt, primum manualem dinoscere descriptionem. LmLAnon. Cist. I 60 p. 29. LmLAnon. La Fage I pr. 16: non viciositatem imperitorum cantorum, qui, quod canunt non intelligentes, dant quodammodo sine mente sonum, sed naturam artis attendas, ut ore decantes et corde intelligas. LmLAnon. La Fage I 12, 11: Iste igitur proprietates (sc. tonorum) ita cantoribus sunt necessariae, ut sine istis nec cantores periti nec notatores periti debeant iudicari. al. [s.XIII] LmLInst. patr. 9: Scire debet omnis cantor, quod littere, que liquescunt in metrica arte, etiam in neumis musice artis liquescunt. LmLInst. patr. 35: cantores et rectores in choris. LmLMus. man. 17, 11: apud rudes ac novitios cantores. LmLMus. man. 26, 30: a perfectis notatoribus et cantoribus. LmLAmerus 2, 28: de illis cantoribus, qui sine arte cantant (sim. LmLIoh. Olom. 1 p. 3). al. LmLElias Sal. 30 p. 59a: cantor habeat sonoram vocem et concordem, quantumcumque sciat de arte. al. LmLAnon. Emmeram. 1 p. 142, 38: plures sunt pictores quam scriptores et delirantes quam cantores. al. LmLTrad. Garl. plan. IV 98. LmLTrad. Garl. plan. V 146. al. LmLAnon. Hailspr. pr. p. 62. al. LmLPs.-Thomas Aqu. I p. 25 (cf. Berno prol. p. 78a). LmLAnon. Couss. IV p. 50, 32: Boni cantores erant in Anglia, et valde deliciose canebant, sicut magister Iohannes Filius Dei, sicut Makeblite apud Wyncestriam et Blakesmit in curia domini regis H<enrici> ultimi. Fuit quidam alius bonus cantor in multiplici genere cantus et organi. LmLAnon. Couss. IV p. 56, 9: tractus ille quandoque decipit multum cantores omnes, ... nisi fuissent optim<i> organistae. LmLAnon. Couss. IV p. 82, 20: Est et quintum volumen de quadruplicibus et triplicibus et duplicibus sine caudis, quod solebat esse multum in usu inter minores cantores. LmLAnon. Couss. IV p. 85, 29: Pausationes vero valde voluntarie procedunt, secundum quod melius videbitur cantori vel operatori. al. LmLVers. Postquam pro 63. LmLPs.-Mur. summa 1205: Item hoc precipue novus cantor attendat, ut notam unam tam diu teneat, donec perfecte consideret, ubi et qualiter alia sequens debeat incohari. Item rudis cantor cum alio frequenter cantare studeat. LmLPs.-Mur. summa 1420: cantoris vel forte scriptoris. LmLPs.-Mur. summa[] 2416: musica, quam sine instrumentis exterioribus, ut libris, cantor exercere non potest. al. LmLEngelb. Adm. 3, 12, 13: nunquam vel rarissime audiuntur cantores in tercia dyapason cantantes. al. [s.XIV] LmLMarch. pom. 55, 3: in quantum scivi melius, compilavi, ut ex eo cantoribus ostendatur, quod musica mensurata non pro quocunque libito voluntatis et scribitur et cantatur. al. LmLMarch. comp. 10, 18. LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 36a LmLRob. Handlo p. 178, 10. LmLIac. Leod. spec. 6, 8, 5: moderni notatores et cantores. LmLIac. Leod. spec. 6, 69, 39: cantores et cantuum compositores. LmLIac. Leod. spec. 7, 48, 8: non debent antiqui dici mali et a cantorum consortio excludi. al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 17. al. LmLIoh. Mur. lib. p. 58b: nonnulli cantores ponunt diversitatem inter colorem et taleam (inde LmLGoscalc. 3, 11 p. 180, 31. LmLPs.-Mur. prop. p. 99a. LmLAnon. Mediol. 7, 2. LmLProsd. exp. 96, 1. LmLProsd. exp. 96, 5. LmLUgol. Urb. 3, 11-2, 1. LmLUgol. Urb. 3, 11-2, 2. LmLUgol. Urb. 3, 11-2, 5). LmLAegid. Mur. p. 127b. LmLIoh. Boen ars 1, 8, 14: Solet aliquotiens cantor lascivia ductus in eodem cantu variare modum. al. LmLQuat. princ. 3, 56 p. 250b: cantores de magnatorum capellis (inde LmLOrig. et eff. 2, 6). LmLQuat. princ. 3, 58 p. 253a: omnes notatores non sunt cantores, nec scriptores; sunt clerici, vere pictores enim sunt. al. LmLVers. Iam post p. 49. al. LmLIoh. Hanb. sum. 2 p. 186, 4: Francho, doctor noster venerabilis in hac arte liberali sufficienter non dixit, ut figuras in regulis suis composuit prout nunc decet compositoribus et cantoribus. al. LmLWillelm. 3, 30: communitas cantorum. al. LmLGoscalc. 2, 2 p. 124, 12: contra communem usum cantorum (ms.; ed.: cantorem). al. LmLPs.-Theodon. append. 1 p. 51. al. LmLIoh. Vetul. 27, 4. al. LmLTract. figur. 5 p. 80, 6. LmLPetr. Cap. 7: hec de arte motectorum Marchecti uniuscuiusque cantoris dubia resolventis sub compendio declarata sufficiant. LmLAnon. Mediol. 3, 12: tempus est ad libitum cantoris. LmLAnon. Ellsworth 5 p. 234, 2. LmLArn. Gill. 96. al. LmLCart. plan. 12. LmLCompil. Lips. p. 132. al. LmLAnon. Carthus. p. 440a. al. LmLAnon. Couss. V p. 156, 4: cantor vel cantans. al. LmLGen. disc. Postquam 46: omnes quinque cantores cantare possint simul primam partem. LmLAnon. Vratisl. p. 335b. [s.XV] LmLOrig. et eff. 5 (L), 13. al. LmLIoh. Olom. 1 p. 5: Cantorem facient ars et vox iuncta per usum. al. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 12 p. 262, 10. al. LmLIoh. Cicon. prop. pr. p. 412, 13. LmLProsd. exp. 2, 34: notandum est, ne error contingat, quod aliqui cantores notam, quam maximam appellamus, nominant duplicem longam. LmLProsd. exp. 56, 18: notandum, quod antiqui, ymmo et moderni licet raro, ponebant talia signa, ut cantor primo aspectu sciret cognoscere, cuius mensure esset cantus sibi propositus. al. LmLProsd. mens. p. 216a. al. LmLProsd. ital. II p. 70. LmLIac. Theat. 32: cantor utatur arte manus. ibid.: statim ut cantor audit finem intonacionis antiphone, scit, de quo tono sit. al. LmLGob. Pers. p. 193b. al. LmLProsd. spec. p. 749: veritas antiquorum a modernis cantoribus non intelecta. al. LmLUgol. Urb. 2, 25, 14: Et ea ratione hae dissonantiae similes vel non similes appellantur, qua consonantiae similes vel non similes nuncupantur, ut theorico cantori patet. al. LmLGeorg. Ans. 3, 22: Est vero diatonicum quidem genus cantus durius et utens hoc cantor vocem exasperat, et nominant cantores genus hoc ♮ quadrati. LmLGeorg. Ans. 3, 40: Nobis tamen videtur facilius et certius cum monocordo aut parvulo organo instrui posse cantorem disciplinandum ad voces omnes formandas. LmLGeorg. Ans. 3, 257: Est vero discantus cantus modus, in quo cantor plures numero profert cantabiles voces mensura temporis maioris note. LmLGeorg. Ans. 3, 281: Est vero in dispositione cantilenarum semper evitandum, ne voces nimium dissonas apponat vel proferat cantor sive tenorista vel discantans aut alius. al. LmLPs.-Guido corr. p. 51b. LmLPetr. Talh. p. 1. al. LmLTrad. Holl. I p. 160. LmLTrad. Holl. II 34 p. 37 (p. 429b) (sim. LmLLad. Zalk.[] A 80. LmLSzydlov. 8 p. 39). al. LmLTrad. Holl. III 9 p. 86. LmLIoh. Legr. rit. 2, 2, 3, 4: Interroget ergo sic breviter cantor discipulum: Quot litteras habemus ad cantandum? Discipulus: Quindecim. Cantor: Recte dicis quindecim. al. LmLTrad. Holl. VI 5, 8. al. LmLConr. Zab. tract. HH 7. al. LmLPaul. Paulir. 7, 2, 3 p. 69. LmLIoh. Tinct. diff. pr. LmLIoh. Tinct. eff. 2, 13: Rex autem David, verae religionis cultor, Dei laudes decorari cupiens cantores instituit. al. LmLIoh. Tinct. pr. 1, 6, 27: aliqui rudes, non modo cantores, sed, quod intollerabilius est, compositores. al. LmLConr. Zab. chor. 6, 33. LmLIoh. Tinct. not. pr. 6: plurimi inveniantur melodiosissimi cantores, notarum pausarumque prorsus expertes. al. LmLFr. Gafur. extr. 4, 6, 5. LmLIoh. Tinct. nat. pr. 7. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 2, 33. al. LmLIoh. Tinct. alt. pr. 3. LmLIoh. Tinct. exp. pr. 6. LmLBart. Ram. 1, 1, pr. p. 1: cantoribus, quos practicos, et speculantibus, quos theoricos Graece dicimus. LmLBart. Ram. 3, 2, 4 p. 99: cantores aut instrumentorum pulsatores. al. LmLAnon. Tegerns. II 121. al. LmLIoh. Hoth. exc. p. 35: Mutatio enim, quantum ad cantores spectat, variatio est qualitatis per diversa nomina. al. LmLIoh. Hoth. dial. p. 65. LmLIoh. Hoth. contr. II 9. LmLNicol. Burt. 1, 9, 59: ut cantorum vulgatis utar vocabulis. LmLNicol. Burt. 1, 28, 167: Gallia cantorum mater. al. LmLIoh. Tinct. inv. p. 29: cantores et cantatrices (sim. LmLIoh. Tinct. inv. p. 34. cf. Vulg. Ecl. 2, 8; I Esr. 2, 65). LmLIoh. Tinct. inv. p. 33: omnia, que cantorem perfectum efficiunt gratie et nature beneficio concessa fuerunt, id est ars, mensura, modus, pronunciatio et vox bona. LmLIoh. Tinct. inv. p. 37: ex vocibus humanis gravitate et acumine disparibus cantores diversarum partium cantus pronuntiant. LmLGuil. mon. 9 p. 57. LmLBonav. Brix. pr. 1: Incipit brevis collectio artis musicae, tam ex determinationibus antiquorum quam modernorum magistrorum in hac arte peritorum, pro utilitate (ms.; ed.: perutilitate) cantorum in hoc parvo libello aggregata. al. LmLAdam Fuld. 2, 1. al. LmLLe Munerat moderat. 41: composuit (sc. Gregorius) hunc libellum musice artis schole cantorum anni circulo. LmLFr. Gafur. theor. pr. al. LmLGuill. Pod. 5, 2: scholam cantorum instituit (sc. Gregorius presul), hunc libellum musice artis composuit. al. LmLFr. Gafur. pract. 3, 5: Huiusmodi autem contrapunctum cantores ad faulx bourdon appellant. al. LmLHerb. Tr. 2, pr. p. 43: vocem esse, qua nihil praestabilius in bono cantore nobis liceat intueri atque sine qua ne cantor quidem iure dici possit. al. LmLCompend. mus. 67. LmLAnon. La Fage III p. 241. LmLSzydlov. 14 p. 70. LmLContr. Circa modum p. 29, 30. LmLContr. Cum notum p. 60a: Cum notum sit omnibus cantoribus mensurabilem artem musice a plana originem sumere, ideo de ipsa tamquam de fundamento esse eius est notandum. LmLContr. Notandum est p. 45. LmLContr. Quatuor sunt p. 411b. LmLContr. Volentibus I p. 23a. B speziell — specific 1 der praktizierende Sänger (in der Gegenüberstellung zum theoriekundigen ‚musicus‘) — the practicing singer (in contrast to the theoretical ‘musicus’) a generell — general [s.IX] LmLAurelian. 7, tit.: Quid sit inter musicum et cantorem. Tantum inter musicum distat et cantorem, quantum inter grammaticum et simplicem lectorem, et quantum inter corporale artificium et rationem. LmLAurelian. 7, 10: Etenim in tantum distare videntur inter se musicus et cantor quantum magister et discipulus, verbi gratia: is poematibus insistit, ille autem discernit. Et quod ille diuturno labore quantulumcumque peragit, hic in hore unius momenti per sensus peritiam discutit atque evacuat, et sicuti reus ante censorem, ita cantor ante musicum adstare videtur. LmLAurelian. 7, 13: Et sicuti iam in prefaciuncula premisimus, nobilissimi tamen inveniuntur cantores, sed ut fuerunt prisci, nusquam, ut arbitror, invenitur musicus. LmLReg. Prum. 18, 24: Is itaque musicus est, []qui ratione perpensa canendi scientiam non servitio operis, sed imperio speculationis assumpsit. Quisquis igitur armonicae institutionis vim atque rationem penitus ignorat, frustra sibi nomen cantoris usurpat, tam etsi cantare optime sciat (inde LmLPs.-Theodon. pr. p. 29). al. [s.XI] LmLGuido micr. pr. 36: ante unius mensis spatium invisos et inauditos cantus ita primo intuitu indubitanter cantabant, ut maximum plurimis spectaculum praeberetur; quod tamen qui non potest facere, nescio, qua fronte se musicum vel cantorem audeat dicere (inde LmLIac. Leod. spec. 6, 69, 45. ad loc.: LmLComm. Guid. 27 p. 101). LmLGuido reg. 1: Musicorum et cantorum magna est distantia: / isti dicunt, illi sciunt, quae componit musica. / Nam qui facit, quod non sapit, diffinitur bestia (inde LmLIoh. Cott. mus. 2, 13. LmLLambertus p. 252b. LmLTrad. Lamb. 1, 2, 1. LmLHier. Mor. pr. p. 4, 14. LmLHier. Mor. pr. p. 4, 25. LmLAnon. Hailspr. pr. p. 64. LmLQuat. princ. 1, 9 p. 203b. LmLQuat. princ. 4, 2, 44 p. 295b. LmLCompil. Lips. p. 132. LmLNicol. Cap. p. 310. LmLTrad. Holl. II 6 p. 1 (p. 416a). LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 12, 1. LmLIoh. Legr. rit. 2, 2, 1, 8. LmLTrad. Holl. V 3a, 19. LmLIoh. Tinct. diff. 11. LmLNicol. Burt. 1, 6, 44. LmLAdam Fuld. 2, 6. LmLFr. Gafur. theor. 1, 5. LmLSzydlov. 1 p. 12. LmLAnon. Barcin. II p. 329). LmLGuido ep. p. 45a. LmLHermann. mus. p. 47 (p. 140a): Oportet autem nos scire, quod omnis musicae rationis ad hoc spectat intentio, ut cantilenae rationabiliter componendae, regulariter iudicandae, decenter modulandae scientia comparetur. Quorum trium cui facultas affuerit, is demum musicus recte dicendus est. Caeterum non parvi habetur, qui nesciens componere, competenter novit iudicare. Porro tercio, hoc est modulandi immo ululandi studio caecum cantorem vulgus occupatur. LmLCompil. Casin. 2, 41 p. 400: Vos cantores, qui vultis scire vias neumarum et vultis inquirere artem musicorum. LmLIoh. Cott. mus. 2, tit.: Quae utilitas sit scire musicam et quid distet inter musicum et cantorem. LmLIoh. Cott. mus. 2, 8: musicus et cantor non parum a se invicem discrepant. Nam cum musicus semper per artem recte incedat, cantor rectam aliquotiens viam solummodo per usum tenet. Cui ergo cantorem melius comparaverim quam ebrio (inde LmLHier. Mor. pr. p. 4, 6. LmLAnon. Hailspr. pr. p. 64. LmLPs.-Thomas Aqu. I p. 26. LmLPs.-Mur. summa 233. LmLPs.-Mur. summa 274. LmLTrad. Holl. II 4 p. 1 (p. 416a). LmLTrad. Holl. V 3a, 14. LmLAnon. Barcin. II p. 329)? LmLIoh. Cott. mus. 14, 13: Si ergo aliquotiens in cantu tetrardi ulla evenit aberratio, dicimus eam procedere ex cantorum inscitia et corrigendam esse musicorum peritia (inde LmLAnon. Pannain p. 113. LmLConr. Zab. tract. BF 13). LmLIoh. Cott. mus. 16, 10: Habent autem modi speciales et inter se diversas sonorum proprietates, adeo ut diligenti musico seu etiam exercitato cantori cognititonem sui ultro ingerant. [s.XII] LmLUdalsc. pr. [s.XIII] LmLIoh. Aegid. 4, 25: Non enim cantores tantum dicendi sunt musici, cum solo usu et confuse, non ratione regantur, sed qui pede rationis reguntur, secundum Boetium et Guidonem. LmLLambertus p. 252b: Unde versus: Bestia non cantor, qui non canit arte, sed usu. / Non vox cantorem facit, artis sed documentum (ms. Paris, lat. 6755/2; ed.: Non verum facit ars cantorem, sed documentum. cf. LmL col. 336, 11; LmL336, 33. sim. LmLTrad. Lamb. 1, 2, 2. LmLIac. Leod. spec. 1, 19, 12. LmLQuat. princ. 1, 9 p. 203b. LmLCompil. Ticin. p. 20. LmLHenr. Zel. 31. LmLNicol. Cap. p. 310. LmLTrad. Holl. I p. 159. LmLTrad. Holl. II 7 p. 2 (p. 416a). LmLTrad. Holl. III 6 p. 45. LmLAnon. Monac. 1, 12. LmLTrad. Holl. V 3a, 20. LmLTrad. Holl. VI 5, 15-16. LmLLad. Zalk. A 15. LmLSzydlov. 1 p. 11). LmLHier. Mor. pr. p. 4, 5. LmLHier. Mor. 23 p. 172, 6. LmLPs.-Mur. summa 227: differentia inter musicum et cantorem (sim. LmLQuat. princ. 1, 9 p. 203a. LmLCompil. Lips. p. 132. LmLTrad. Holl. II 4 p. 1 (p. 416a). LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 12, 2. LmLTrad. Holl. V 3a, 13. LmLIoh. Tinct. diff. 11. LmLNicol. Burt. 1, pr. 12. LmLNicol. Burt. 1, 6, 41. LmLDiff. mus. 9. LmLSzydlov. 1 p. 12. LmLAnon. Barcin. II p. 329). ibid.: Omnis enim musicus est []cantor, sed non e contrario. Cantor enim, qui est musicus, et theoricus et practicus est in hac parte; cantor vero, qui non est musicus, nec etiam dici debet practicus, nisi nomine usurpato (cf. LmL col. 335, 66). LmLPs.-Mur. summa 276: Cantorem ceco similem. LmLPs.-Mur. summa 564: quidam sunt cantores, qui musici appellari non debent eo, quod musicis rationibus non utuntur, et qui cantum non possunt addiscere, nisi a sepe cantante alio, ut magistro vel socio. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 11, 3, 10: non musici, sed ceci errorisque cantores potius dici possunt. LmLMarch. luc. 16, 1, 7: Est itaque musicus ad cantorem sicut iudex ad preconem (inde LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 12, 10. LmLFr. Gafur. extr. 4, 5, 10. LmLFr. Gafur. op. 1, 5. LmLNicol. Burt. 1, 6, 44. LmLFr. Gafur. theor. 1, 5). al. LmLMarch. pom. 1, 7. LmLIac. Leod. spec. 1, 3, 3: Qui autem naturalibus utuntur instrumentis, quibus vox formatur, usu quodam consonantias proferre scientes, musicales causas illarum ignorantes, inter illas sufficienter distinguere nescientes, non illarum proprietates, non numerales proportiones cognoscentes ... tales cantores dicuntur. Qui autem cantare nesciunt, vel propter defectum vocis, vel quia talem non habent usum, sciunt tamen consonantiarum naturas et alia ad musicam theoricam spectantia, musici non amittunt nomen. LmLIac. Leod. spec. 1, 16, 4: Boethius speculationem magis insequitur, Guido praxim. Haec, quantum ad suam theoricam, musicum efficit, quantum ad suam praxim, cantorem. al. LmLPetr. Palm. p. 507. LmLIoh. Boen ars 2, 22, 8: ergo prius erat cantor quam musicus. Docuerat enim usus aurem prius certam esse de tono, quam erat intellectus speculantis certus de toni proportione. LmLQuat. princ. 1, 9 p. 203b: cantores sunt usu, possent musici esse ratione. LmLQuat. princ. 4, 2, 44 p. 295b: Isti non sunt cantores musicales, qui secundum artem et rationem modulantur, sed potius dici possunt cantores ministrales, qui non secundum artem, sed usum canunt. al. LmLArn. Gill. 93. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 2, 59 p. 336, 4: Omnis musicus cantor, non omnis cantor musicus (cf. LmL col. 336, 66. sim. LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 12, 3-7. LmLNicol. Burt. 1, 6, 44). LmLProsd. spec. p. 731. LmLUgol. Urb. 1, 26, 6: Haec etenim musico nota sunt, qui musicae rationem intelligit. Cantor autem, cuius est tantum artificio uti huiuscemodi intelligentia caret (cf. Boeth. mus. 1, 34 p. 223, 30). al. LmLTrad. Holl. I p. 161. LmLTrad. Holl. II 3 p. 1 (p. 416a): nunc pauci inveniuntur musici, multi vero cantores (sim. LmLTrad. Holl. V 3a, 12). LmLTrad. Holl. II 10 p. 2 (p. 416b): qui aliis volt praeesse sibi nomen cantoris usurpando per Iohannem Holandrinum pocius bestiae quam cantori assimiletur (sim. LmLTrad. Holl. V 3a, 22. LmLLad. Zalk. A 15. cf. LmL col. 335, 66). LmLTrad. Holl. II 15 p. 3 (p. 416b): qui volt musicus et non dici cantor, non solum debet boare, sed eciam scire alios musicam informare et cum hoc tonos cognoscere (sim. LmLTrad. Holl. V 4a, 18. LmLLad. Zalk. A 16). LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 12, 10: Cantorque similiter tantum cantat, et quod cantet, nescit, musicus vero totum diiudicat et discernit. al. LmLTrad. Holl. VI 5, 14. LmLFr. Gafur. extr. 4, 5, 11: cantores negligentes, quoniam legere et non intelligere est negligere. Sed musici doctores. LmLFr. Gafur. op. 1, 5: Praticus vero huiusce musices discipline est cantor, qui ea pronuntiat et cantat, que musicus ratione dictante deprehendit, et nisi cantor cantilenam iuxta rationalem musici constitutionem proferat, frustra est cantus (sim. LmLFr. Gafur. theor. 1, 5). LmLBart. Ram. 3, 1, 3 p. 86. al. LmLNicol. Burt. 1, pr. 16: spero ... nedum inter cantores, quod minimum est, sed inter musicos, quod est maximum, posse connumerari. LmLNicol. Burt. 1, 6, 43: Practicus vero huiusce disciplinae est cantor, qui cantat et qualiter cantat, nescit (cf. LmL col. 337, 49; LmL337, 54). LmLNicol. Burt. 3, 20, 160: hic namque non cantorum protrita et vulgatissima versatur practica, sed omnium musicorum philosophorumque diligentissima speculatio. LmLNicol. Burt. 3, 22, 205: Rari namque musici, sed []multitudo cantorum copiosa. al. LmLBonav. Brix. 14, 2. al. LmLAdam Fuld. 2, 6: Discant ergo differentiam fore musicorum, cantorum et instrumentistarum. al. LmLFr. Gafur. theor. 1, 5-6. al. LmLGuill. Pod. 1, 5: cantores a cantu, pulsatores autem ab ipsis quibus utuntur instrumentis ... denominentur, musicus vero ab ipsa facultate nomen accepit. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 1: Tertium genus (sc. musicorum) est eorum, qui alterutra invicem sonoritate certis intervallorum dimensionibus melodiam ac dulcem efficiunt cantilenam. ... hos proprie musicos et cantores vocant. al. LmLHerb. Tr. 2, pr. p. 43: Verum hoc superat cantor musicum, ut, quae iste artificialiter composuit, ille excellentius possit pronuntiare. al. b cantor usualis der theorieunkundige Sänger — the purely practical singer (cf. Ioh. Cott. mus. 2, 8) [s.XIII] LmLAnon. Hailspr. pr. p. 64: cantor usualis, qui et mechanicus dicitur. LmLPs.-Thomas Aqu. I p. 26. [s.XIV] LmLCompil. Lips. p. 133: De imperfectione cantorum usualium Guydo sic ait. [s.XV] LmLIoh. Olom. 1 p. 3: cantor usualis ut caecus canendi vestigia quodammodo repetit, quo tamen casse vadat. LmLTrad. Holl. II 4 p. 1 (p. 416a): cantor proprie usualis dicitur esse, quia musicus per artem recte semper incedit, cantor rectam aliquociens viam solummodo ex usu tenet (sim. LmLTrad. Holl. V 3a, 14. LmLSzydlov. 1 p. 12). LmLTrad. Holl. V 5a, 4: cantor usualis aliquam ex fortuna invenit viam musice. cf. LmLReimer, Musicus 2 als Sänger der (Tenor-)Grundstimme in der (organalen) Mehrstimmigkeit — as singer of the principal voice (tenor) in polyphony (organum) [opp.: subsecutor, organizator, discantator] [s.XI] LmLGuido micr. 18, 24: subsecutor numquam tamen descendere debet, nisi illo inferiores voces cantor admiserit. LmLGuido micr. 18, 32: cum inferiores trito voces cantor admiserit, organum suspensum tenemus in trito; tunc vero opus est, ut cantor in inferioribus distinctionem non faciat. LmLGuido micr. 18, 40: cum plus diatessaron seiungi non liceat, opus est, cum plus se cantor intenderit, subsecutor ascendat. LmLGuido micr. 19, 21: admittente cantore graves voces organum suspensum tenemus. [s.XII] LmLTrad. Guid. 9. LmLAnon. La Fage I 15, 22: cantor primus debet incipere atque finire; similiter autem et organizator. [s.XIII] LmLOrg. Vatic. p. 185: cantor debet precedere, organizator vero sequi, et cantor debet primitus finire. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 7, 9, 13: Sunt et his temporibus multi boni et valentes musici, cantores et discantatores. 3 in der Funktion des Chorleiters — one who serves as leader of the choir [s.XI] LmLCompil. Casin. 1, 70 p. 11: Et tunc percutere debet cantor cum malleolo (glossa: martallo) ferreo in tintinnabulis per scematibus (glossa: litteribus) sicut ipsa ars docet (cf. LmLCymb. Tintinnabulis 21). (?) [s.XIII] LmLElias Sal. 30 p. 58b: vix habebit debitam et plenam sonoritatem cantus ille, nisi ductor de quatuor cantoribus existat. LmLHier. Mor. 25 p. 188, 6: quantumcumque sint omnes aequaliter boni cantores, unum tamen praecentorem et directorem sui constituant, ad quem diligentissime attendant. 4 in der Funktion des Vorsängers — one who intones chants [s.XII] LmLAnon. Cist. III 17: Quicumque incipit antiphonam aut psalmum aut hymnum aut responsorium aut alleluia, unam aut duas partes solus tractim dicat, aliis tacentibus; et ab eo loco, quo ille dimittit, alii incipiant non repetentes, quod ille iam dixit. Similiter teneatur, dum cantor reincipit antiphonam, alleluia et responsorium. [s.XIII] LmLInst. patr. 28: cum cantor inponit aliquid vel reincipit, seu quemcumque cantum pronuntiat, chorus concordi melo subsequatur voce unanimi. Caveat autem cantor, ne umquam cantum mutet de voce in []vocem, scilicet ut aliam incipiat, quam eam, in qua inceptus est cantus. LmLTon. Franc. p. 117a: Incipit intonarium ... ad cantorum periciam necessarium. ibid. al. LmLTon. Franc. p. 142a: Modus intonandi psalmos, qui ordinatur inferius, ante ducentos annos per magnos artis musice tractatores (ms.; ed.: tractores) ... exstitit ordinatus. Qui modus (ed.: modis) introgressus psalmi a cantore incipitur. LmLElias Sal. 30 p. 59a: in regula istius artis continetur, quod cantor sive inceptor cantuum moderata voce cantus omnes incipere debet. LmLIoh. Groch. 250: Incipitur (sc. antiphona) autem ante psalmum, ut ea audita cantor iuxta eius modum intonationem psalmi faciat. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 6, 86, 18: cum cantor incipit, debent ceteri tacere, et ab illo, in quo ipse dimittit, debent alii incipere, non resumere quod ille dixit (cf. LmL col. 338, 58). [s.XV] LmLAnon. Tegerns. I p. 104: In cantu Gregoriano hec regule sunt notande: 1^a est: Cantor aliquem volens cantum incipere, supremam atque infimam consideret eius notam, ne nimis alte, depresse ne ipsum inchoet neque exinde burdanam causet vocis mutacionem. 2^a regula: In cantus incepcione prima nota protrahenda est, ut cantoris ipsius incepcio a concinentibus unanimiter formetur. LmLTrad. Holl. II 4 p. 126 (p. 458a): Aliqui autem chori cantores psalmos breviores atque maiores sub peregrino tono solent inchoare. al. LmLConr. Zab. tract. BI 3: Plurimi cantores... cum ad incipientiam alicuius antiphonae psalmum intonare voluerint. LmLConr. Zab. chor. 6, 54: cantor chori non minus indiscrete pro libito suo „Et in terra“ incepit impertinenter ad „Gloria“, quasi illud non audivisset cantari a celebrante. 5 in der Funktion des Komponisten — one who functions as composer [s.XII] LmLAnon. La Fage I 12, 11: nec cantor scit cantum componere naturaliter nec in sua propria finali littera notator cantum aliquem scit notare veraciter. [s.XIII] LmLAnon. Emmeram. 4 p. 266, 3: Has (glossa: subaudi (ed.: sive) concordantias supradictas) teneat tantum, qui vult (glossa: ille cantor) bene fingere (glossa: id est componere) cantum. LmLPs.-Mur. summa 2210: Est cantor quandoque novus, dum carmina fingit. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 7, 17, 7: ille valens cantor, Petrus de Cruce, qui tot pulchros et bonos cantus composuit mensurabiles et artem Franconis secutus est. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 116. al. LmLAegid. Mur. p. 127b: quando existit subtilis cantor, potest facere alios tenores quamplures eorum. LmLIoh. Boen ars 1, 8, 14. al. LmLHeinr. Eger 6 p. 66. LmLAnon. Carthus. p. 441a: ut cantores in compositione cantuum ad omnes gradus superiores liberius discurrere possint. [s.XV] LmLProsd. exp. annex. 7: si cantores bene et recte et cum ratione suos cantus figurarent (sim. LmLProsd. mens. p. 227b). al. LmLUgol. Urb. 2, 18, 2: peritus cantor dulce contrapuncti melos potest componere. LmLUgol. Urb. 3, 3-13, 49: ‚ponentis‘ id est cantoris seu musici componentis. LmLUgol. Urb. 3, 11-1, 5: cantores volentes in cantibus suis colorem facere. al. LmLGeorg. Ans. 3, 162: Cantores... disponentes cantus. LmLAnon. London. II 3, 4. LmLTrad. Holl. III 10 p. 88. LmLAnon. Monac. 3, 66. LmLIoh. Legr. rit. 2, 2, 3, 25: Cantor: ... Si novam tibi fabricare voluero pro meo sensu musicam. LmLIoh. Legr. rit. 2, 2, 4, 1: Cur pauci vel nulli cantorum sciunt componere planum cantum. al. LmLAdam Fuld. 2, 12: Non enim sufficit, componistam esse cantorem, sed et perfectum musicum. LmLContr. Quid est 28. 6 in der Funktion des Sängers der organalen Begleit- bzw. kontrapunktierenden Gegenstimme — one who functions as singer of an organal voice or a contrapuntal part [s.XIII] LmLDisc. Qualiscumque 1 p. 251: Qualiscumque cantor vul<t> incipere organum oportet, ut inveniat consonantiam, que dicitur pente. [s.XIV] LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 40b: Et notandum, quod quilibet cantor potest ponere duas vel tres []vel quatuor species dictas imperfectas insimul cantu ascendente vel descendente. LmLQuat. princ. 3, 14 p. 227b: duo cantores simul cantant, unus autem planum cantum et alius discantum. LmLAnon. Seay p. 37: Quando vero una illarum (sc. unisonus et octava) non potest haberi, incipiat cantor quinta vel duodecima. LmLPaul. Flor. 12: Nota etiam, quod eundo de octava in quintam per quartam sursum, debet cantor in voce pari consistere (cum exemplo). [s.XV] LmLNicol. Cap. p. 336: si ascendunt vel descendunt (sc. notae tenoris) ad quartam vel ad quintam vocem, tunc est ad libitum cantoris (inde LmLPhil. Cas. contr. 23). LmLProsd. spec. p. 751: Ascendat enim tenor ab ut secundi ⋅G⋅ gravis ad re ⋅A⋅ acuti et cantor superior descendat a mi ⋅B⋅ acuti ad re ⋅A⋅ acuti. LmLGeorg. Ans. 3, 279: Ultra discantum quandoque tertius cantor in eadem cantilena superadiungitur cantans, hunc contrapunctum cantare dicunt. LmLTrad. Holl. VI 30, 2: Est autem duplex symphonia, que nisi a duobus cantoribus fieri non potest. al. LmLContr. Quid est 3. al. LmLContr. Quoniam hom. 5, 4: Posset tamen incipere (sc. contrapunctus) per inperfectam (sc. speciem), si essent tot cantores, quod unus alteri causaret fundamentum. LmLContr. Species plani 45: Et etiam requirit (sc. tertia) semper unisonum ante vel post, si sit possibile, quod cantor faciat. 7 in der Funktion des Notationstheoretikers bzw. Notators — one who functions as a notational theorist, or a writer (inventor) of notation [s.XIII-XIV] LmLPs.-Mur. summa 1148: Post predictos cantores Hermannus Contractus cantum absque lineis vel aliter notulabat. LmLRob. Handlo p. 146, 8: Cantores de Navernia minoratas et minimas per se sic coniungunt adinvicem cum signis. al. LmLIac. Leod. spec. 1, 6, 7: moderni cantores multum sunt discordes ... in cantus suos figurando vel notando. LmLIoh. Mur. lib. p. 50a: quidam cantores, scilicet Gulielmus de Mascandio et nonnulli alii, imperficiunt brevem perfectam minoris prolationis ab una sola minima (inde LmLGoscalc. 3, 3 p. 160, 27. LmLAnon. Couss. V p. 234, 2. LmLProsd. exp. 32, 4. LmLProsd. exp. 33, 1. LmLProsd. exp. 33, 5. LmLUgol. Urb. 3, 3-18, 2). LmLIoh. Boen ars 1, 8, 14. al. LmLQuat. princ. 4, 1, 37 p. 271b: magna stultitia est, ... novas figuras sine necessitate producere, ut isti novi cantores, qui dici possent novarum truffarum inventores, fecerunt. LmLGoscalc. 2, 2 p. 124, 6: aliqui cantores volentes figurare 4 minimas pro tribus figurant eas rubei coloris vel vacuas. LmLPs.-Theodon. append. 1 p. 52: Magister vero Philippus, flos et gemma cantorum, aliter distinguit dictum tempus. [s.XV] LmLProsd. exp. 61, 87: figure, quas fussatas nominamus, insufficienter a cantoribus modernis ponuntur et frustra. LmLProsd. exp. 72, 34: aliqui cantores (mss.; ed.: cantatores) ad pauca respicientes in ligando notas, adinvicem ligant notas, que ad diversa tempora sive ad diversos modos pertinent adinvicem. LmLProsd. exp. 86, 14: cantores non utebantur nisi quinque lineis ad plus. al. LmLProsd. mens. p. 216a: moderni cantores in fabricatione multarum extranearum figurationum a via magistri Iohannis de Muris ... multum deviantes. al. LmLProsd. ital. I p. 233b: Sunt tamen etiam aliqui cantores voluntarie et sine ratione operantes, qui, secundum artem Italicam figurantes, perficiunt figuras per punctum (sim. LmLProsd. ital. II p. 46). LmLProsd. ital. II p. 45. al. LmLUgol. Urb. 3, 3-1, 18. al. LmLGeorg. Ans. 3, 175: Cantores quidam conformiter cantibus ... anteponunt circulum, cuius in medio tria figurant in forma trianguli puncta. LmLGeorg. Ans. 3, 239: Sunt cantores, qui figurant pausas omnes intervallo duarum linearum unico. al. LmLMens. Ista autem 3 descr. p. 155 (p. 469a). LmLIoh. Legr. rit. 2, 2, 1, 18 (inde LmLNicol. Burt. 1, 13, 77). LmLFr. Gafur. extr. 11, 13, 17: Hiis equidem signis utebantur cantores et musici precessores nostri. al. LmLBart. Ram. 3, 1, 3 p. 89: Priores vero musici atque cantores notulas nigras ut nos albas, rubeas vero ut nos ponimus nigras, depingere solebant. al. LmLNicol. Burt.[] 2, 6, 47. LmLGuil. mon. 7 p. 49. LmLAnt. Lucc. 10b, 23: Hodie tamen interdum a modernis cantoribus etiam fit tractus ascendens a parte ante loco caudae contra naturam. 8 als Verfasser einer musikalischen Lehrschrift — as author of a musical text book [s.XIV] LmLMarch. pom. 55, 3: viam propheticam volens a Christi cantoribus imitari, ego, Marchetus de Padua, ... addidi componere librum istum, musicae scilicet mensuratae. LmLIac. Leod. spec. 1, 6, 7: moderni cantores multum sunt discordes in ipsorum tractatibus. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 142. al. LmLWillelm. 1, 1: Multorum cantorum scripturas varias ac opera ad practicam musicae laborata investigando dispersa conspexi. LmLHeinr. Eger 4 p. 45: Erat etiam maximus cantor quidam magister Franco de Colonia, qui pulchrum de arte illa edidit librum. LmLGuido fr. 11, 1: presens opusculum, ... a me indigno cantore extitit conpilatum. LmLPetr. Cap. 1, 2: Non ex me ipso aliquid novi, <sed> secundum quod Marchectus cantor egregius et istius artis rector dispendio compilavit, ego Petrus de Amalfia cantorum minimus sub compendio declarabo. LmLAnon. Couss. V p. 138, 11. [s.XV] LmLProsd. exp. 96, 17: Cantores tamen, qui a Iohanne de Muris <se> discrepant, alias haberent ponere diffinitiones de ipso colore et talea. LmLUgol. Urb. 3, 6-6, 41. (?) LmLGeorg. Ans. 2, 3. LmLFr. Gafur. extr. vers. 1. LmLNicol. Burt. 2, pr. 1. LmLGuil. mon. 1 p. 15: Guilielmi monaci cantoris integerrimi ac viri eruditissimi de praeceptis artis musicae et practicae compendiosus libellus feliciter incipit. 9 ? als Amtsbezeichnung — ? as designation of a position (or office) [s.XV] LmLIoh. Cicon. prop. pr. p. 412, 13. (?) LmLIac. Theat. 32: Summa Iacobi cantoris Theatini in arte musica (sim. LmLIac. Theat. 39). LmLIoh. Tinct. not. pr. 2: Egregio viro domino Martino Hanard, canonico Cameracensi ac apostolico cantori, Iohannes Tinctoris inter cantores regis Siciliae minimus immortalem benevolentiam. LmLFr. Gafur. extr. vers. 1. (?) LmLIoh. Tinct. nat. pr. 2: Praestantissimis ac celeberrimis artis musicae professoribus domino Iohanni Okeghem, christianissimi regis Francorum prothocappellano, ac magistro Antonio Busnois, illustrissimi Burgundorum ducis cantori, Iohannes Tinctoris. II Instrumentalist [s.XI] LmLVocab. mus. p. 404: Buccin<at>or (ms. et. ed.: buccinor): cantor. LmLTheophil. 3, 83 p. 148: si volueris organa ultra maceriam muri stabilire, ... et in ipso muro arcus fiat, in quo cantor sedeat; cuius sedes ita aptetur, ut pedes supra conflatorium teneat. [s.XV] LmLGeorg. Ans. 3, 21: Utuntur autem cantores triplici genere cantus, ... diatonico et cromatico et enarmonico, etiam in citharis. (?) cf. LmLHmT s. v. Musicus - cantor ? ex errore pro organum: LmLAnon. Lovan. p. 494a: Omnis cantus incipiens est cum suo cantore aut in dyapente, quod constat ex quinque vocibus, aut in dyapason, quod constat ex octo vocibus. ex errore ed. pro cantus: LmLIoh. Aegid. 17, 27: Hinc tibicen dixerunt tibiarum cantor (cf. Isid. etym. 3, 21, 5). ? ex errore pro discantator: LmLAnon. Couss. IV p. 75, 8: Et differentia est inter istos et discantatores, qui dicuntur plani cantores, quoniam plani discantatores, si tenor ascendit et ipsi ascendunt, si tenor descendit et ipsi descendunt; isti autem non, sed secundum modum praedictum (cf. LmLReckow, Anonymus 4, I p. 93, adn. 35).