lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

calamus

GWB bis lat. · 5 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
6 in 5 Wb.
Sprachstufen
3 von 16
Verweise rein
16
Verweise raus
2

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

calamus m.

Bd. 2, Sp. 52
calamus, -i m. (?n. -um: MLWl. 55. p. 53,39) (κάλαμος) MLWscript.: ka-: MLWGloss. I 509,27 St.-S. cha-: MLWChron. Pol. 2,3 (var. MLWl.). -lom-: MLWl. 59. MLWform. nom. MLWsg. -os: MLWl. 66. I de planta MLWi. q. arundo, canna, arundinetumSchilf, Rohr, Röhricht (cf. MLWGloss. I 623,46 St.-S. -uscalamus sciemun. III 496,29 rora. IV 168,45 -uscalamus zeinahi vel rorahi. MLWal.): A strictius: 1 gener.: a proprie: MLWAesculapius 16 p. 21,34 adhibere ... folia pampini, myrti aut -icalami. MLWAntidot. Glasg. p. 152,34 ad dolorem caucolis ... -icalami sperma lib. i. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 1 p. 116,18 sunt ... nemora, -icalami et canne. MLWAlbert. M. veget. 2,54 plantas in toto concavas sicut fistulas quasdam et -oscalamos. MLWal. b in imag.: MLWBruno Querf. Adalb. A 14MLWex. de hinc, quę duplo -ocalamo texit divę caritatis, aurea tecta superposuit. c alleg.: MLWHraban. univ. 19,6 p. 521B -uscalamus praedicatio sanctorum est ut in Isaia (35,7). MLWWolfhard. Waldb. 1,1 (prol.) qui (philosophici viri) in prophetiis -icalami nomine designantur. d translate MLWi. q. infirmitasSchwachheit: MLWWalth. Spir. Christoph. II 5,18 -umcalamum sexus ... oblitę fragilis malunt problemata mortis (v. notam MLWed.). 2 spec.: a -uscalamus (aromaticus) MLWi. q. calamiscusKalmus (Acorus Calamus L., cf. MLWMarzell, Wb. dt. Pflanzennam. I. p. 110): MLWHraban. cruc. 2,2 p. 267C -uscalamus aromaticus et pinus ... honori tuo (sc. crucis) se subiiciunt. MLWGloss. III 540,1 St.-S. -uscalamus aromaticus hemelzitwar (552, 68 heime scidwar. cf. 527,45). MLWConstant. Afric. grad. p. 357,20 -uscalamus aromaticus subtilis est et concavus, ... in India et Persia nascitur. p. 381,23 quidam dicunt chelidoniam esse radicem -icalami Indię. MLWAlbert. M. veget. 6,77 -uscalamus aromaticus -uscalamus vocatur propter -icalami similitudinem, aromaticus autem dicitur propter odoris eius nimiam fragantiam. de radice exsiccata ex regionibus orientalibus importata: MLWFragm. mul. VI p. 604 f〈um〉igacio ... sic est: canion, -uscalamus (-umcalamum MLWcod.) et carbones molles esse debe〈n〉t MLWeqs. MLWPaul. Aegin. cur. 211 p. 149,6 petroselini, -icalami aromatici (3,48,3 p. 256,24 καλάμου ἀρωματικοῦ) MLWeqs. MLWAethicus Ister 106 p. 80,11 India gignit ... -umcalamum quoque aromaticum et ebur. MLWAntidot. Sangall. p. 98,19 calomo lib. v. MLWAntidot. Augiens. p. 40,27. MLWMatth. Platear. gloss. p. 370C -uscalamus aromaticus ... est ... radix fruticis, ... per iii annos potest servari. MLWLamb. Leod. Matth. I 466 quis odor ... surgit, si ... -uscalamus ... teratur. MLWal. MLWmeton. de Maria: MLWMilo carm. 3,4,2,10 myrra, storax, -uscalamus. b donaxPfahlrohr (Arundo donax L., cf. MLWFischer, Pflanzenkunde. p. 261): MLWDynamid. Hippocr. 2,96 -oscalamos agrios, hoc est -uscalamus agrestis, id est ferca, tunsus ... tumores tollit. MLWfort. huc spectat: MLWAntidot. Sangall. p. 99,25 de ... -ocalamo Greco cinus dublum cum mel inungue. B latius MLWi. q. culmus, festucaHalm, Stengel (cf. MLWGloss. IV 213,47 St.-S. -uscalamus halm. MLWal.): 1 natur.: MLWAlbert. M. veget. 6,77 -uscalamus arundinis. 6,348 est frumentum ... herba habens -umcalamum concavum album et magnum et longum; ... -uscalamus ... ex duabus componitur substantiis MLWeqs. MLWibid. MLWal. 2 iur. (usu symbolico): MLWChart. scrin. Col. A I p. 19,17 (c. 1135/42) heredes ... suam partem manu et -ocalamo abdicarunt (MLWChart. Eberb. 441 p. 225,22. MLWChart. episc. Spir. 400 p. 363,38 ore, m. et -ocalamo. MLWal.). MLWChart. Rhen. med. II 70 p. 112,10 -umcalamum proiciendo, ut mos est, ... respuerunt. MLWChart. Argent. I 617,16 si quis iudici -umcalamum porrexerit pro emendatione et in manu iudicis de oblivione -umcalamum dimiserit (MLWChart. Heist. 108 p. 196, 5). MLWal. 3 usu communi: MLWVita Godefr. Cap. I 7 p. 522,49 putris -icalami pretium. MLWCaes. Heist. hom. exc. 223 a sompno surgens ... cepit ... iactare culcitram et cervicalia, -oscalamos hinc inde dispergere. II de rebus ex -is confectis: A instrumentum scriptorium, penna scriptoriaSchreibrohr, -feder (cf. MLWGloss. I 24,23 St.-S. -ocalamo scripisarn. 516,49 -uscalamus fedara [c], rorra [h]; de re v. MLWWattenbach, Schriftwesen. p. 222sqq.): 1 proprie: a gener.: MLWAldh. epist. 7 p. 497,2 cursim -ocalamo perarante caraxatum carmen. MLWCarm. Aldh. 2,9 stili -ocalamo stridulo. MLWChart. Fuld. B 145b ad eam ... villam vertamus -umcalamum. MLWWalahfr. imag. Tetr. 262 hic -umcalamum placuit ... figere. MLWCarm. Cent. 167,2 ludere ... non trocho infantum, sed -ocalamo iuvenum. MLWWipo gest. prol. p. 8,8 gesta ... -iscalamis pingentibus ... effigiabo. MLWChart. Heinr. Leon. 19 p. 27,37 -ocalamo et atramento concambium ... commendare notitie (MLWChart. Burgenl. I 90). saepe. b techn.: MLWCompos. Luc. N 2 in alumine liquido -umcalamum tingues (MLWTheoph. sched. 1, 37MLWmed.). MLWMappae Clavic. 38 scribe ... -ocalamo aut pincello pictorio. MLWal. 2 in imag.: MLWEpist. Wisig. 14 p. 682,18 tinguente in noticia -ocalamo. MLWAlcuin. epist. 86 p. 129,21 qui (Aristoteles) ... dicitur in mente -umcalamum tinxisse ([ex Isid. MLWorig. 2,27,17]. cf. MLWBruno Querf. fratr. prol. dum intingimus, quae loquimur, in -ocalamo mentis). MLWForm. Salisb. 12 mellifluo -ocalamo. MLWCarm. libr. III 27 exacuit -oscalamos studium. MLWEpist. Ratisb. 6 p. 292,22 linguam procacem -ocalamo mordacitatis intinctam ... habere. 20 p. 344,33 ut -umcalamum verborum intinguas in liquore karitatis (v. notam MLWed.). MLWal. 3 translate: a sermo, stilusAusdrucksweise, Stil: MLWGodesc. Saxo carm. I 7 prol. 9 -ocalamo ... impolito. MLWAnast. Bibl. epist. 12 rusticus ex tomo -uscalamus quae vertit Achivo. MLWEpist. Teg. I 52 scintillantis -icalami. MLWTheod. Trev. mirac. Celsi 1 sermone ... impolito -oquecalamoque silvestri. MLWConr. Hirs. dial. 638 metricus. MLWal. b descriptio, argumentumBeschreibung, Darstellung, Inhalt: MLWSmar. carm. 3,3 egregii -umcalamum perquire libelli. MLWAdam gest. 4,10 p. 238,4 quae ille per compendium dixit, pleniori -ocalamo nostris scienda proponens. MLWLamb. Leod. Matth. I 69 ne sacro livida pestis obcrocitet -ocalamo. MLWal. B avena(Rohr-)Flöte (cf. MLWGloss. I 275,8 St.-S. -icalami suuegalun roor. MLWal.): 1 proprie: MLWWalth. Spir. Christoph. II 1,85 -oscalamos inflare Minerva coeperat. MLWEpist. Hildeg. 164,17 quod et -uscalamus quassatus ... non melodiam, sed stridoris dissonantiam emittat. MLWAbsal. serm. 30 p. 179D -uscalamus musicum instrumentum est et ideo praelatorum figuram tenet MLWeqs. MLWal. 2 in imag.: MLWPaul. Diac. carm. 19,12 -oscalamos inflare labello ([ex Nemes. ecl. 1,4]. cf. MLWMilo carm. 3,2,3). MLWVita Alcuini 10 -umcalamum labris quassatum ... ad finem eius (vitae) ... pertrahere conabor. MLWHrotsv. Bas. 11 fragili modulos -ocalamo cantaverat. 3 alleg.: v. MLWl. 49. C sagittaPfeil (cf. MLWGloss. II 528,9 St.-S. -oscalamos strala. MLWal.): MLWWalth. Spir. Christoph. II 6,174 sagittiferę -oscalamos iactare Dianę ... soliti. in imag.: MLWAlcuin. epist. 172tit. Flaccus caritatis -ocalamo vulneratus. D virga piscatoria, hamusAngel(rute oder -haken): MLWGloss. II 401,7 St.-S. -umcalamum angul. 486,11 -umcalamum hamon. MLWibid. MLWal. E pertica (mensorum)(Meß-)Rute: MLWChart. Wessof. 3 p. 374,9 (c. MLWs. VIII.) pertica ... est x pedum ad star (an instar MLWleg. ?) -icalami in Ezechielo templum mensurantis (spectat ad Vulg. Ezech. 41,8 ut MLWGloss. I 650,64 St.-S. -uscalamus rorra). MLWTrad. Fuld. II 3 p. 163,39 fecit ponte〈m〉 ... longum cxx -oscalamos mensure virilis cub〈iti〉 in longitudine habentem. MLWalleg.: MLWAlex. Min. apoc. 11 p. 225,20 intelligitur per -umcalamum similem virgae rectitudo veteris testamenti. III de rebus -orum similibus: A radius, scapus, regulaStab, Schaft, Schiene (cf. MLWGloss. I 329,34 St.-S. -oscalamos zeina. 49 -icalami zuogun. II 486,43 -iscalamis soasten [scaften MLWci. MLWed.]. MLWal.): MLWAethicus Ister 50 ex aere -orumcalamorum repagula in utrisque partibus navis conlocata. MLWAdrev. Bened. 26 p. 490,44 armillas cum -iscalamis eis fabre adiunctis exportant latrones. MLWTheoph. sched. 2,25capit. de fundendis -iscalamis (cf. 2,27). MLWTract. de chirurg. 2055 si ... intestina lesa fuerint, in directo -ocalamo et hec suantur, sic quidem, quod in suendo -uscalamus abstrahatur. al. later Barren: MLWCapit. reg. Franc. 128,6 de plumbo tabule iii et una massa et -icalami clxx. B canaliculusRöhre, Röhrchen: MLWHeraclius I 16,4 -ocalamo ... sperge liquorem fellis. MLWLiutpr. leg. 10 armiger ... sagitta -ocalamo immissa aeram in ecclesia ponit. MLWChron. Noval. 5,3 more scurrarum per -oscalamos fossos ad invicem loquentes. MLWGeber. clar. 2,72 sulfur ... in -iscalamis eneis sive ferreis funditur. al. fistulaTrink-, Saugröhrchen: MLWCatal. thes. Germ. I 24,4 (Mittelalterl. Schatzverz. I. 1967; MLWc. MLWs. XI.MLWmed.) argenteus -uscalamus i. MLWRoger. Salern. chirurg. 1,34916 qui labium habent vulneratum, ... bibant con -ocalamo. MLWal. C brachium candelabriArm eines Leuchters: MLWArdo Bened. 17 p. 206,14 quorum (candelabrorum) stipite procedunt ... -icalami ac sciphi in nucis modum (cf. Vulg. exod. 25,31sqq.). MLWMetell. Quir. 6,45 caudex aureolus sex -oscalamos habens. MLWAbsal. serm. 30 p. 179D hastili ... -icalami inhaerentes sursum eriguntur et lucernas portant. MLWal. MLWalleg.: MLWAbsal. serm. 30 p. 178A per -oscalamos praelati ... figurantur. MLWibid. MLWal. v. et triscalamus. Rudolph
9119 Zeichen · 622 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    Calamus

    Goethe-Wörterbuch

    Calamus botan Gattungsname (Familie der Palmen) [ Pflanzenverz nach Jussieu ] III 1. .. C. LA II 9A,189,28 Morph Plp Mar…

  2. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Calamus

    Herder (Konv.-Lex., 1854–57) · +2 Parallelbelege

    Calamus , lat., Halm, Rohr, besonders das Schreibrohr der Alten, eine Art Schilfrohr, mit dem die Orientalen noch jetzt …

  3. Latein
    calamus

    Lex. musicum Latinum · +1 Parallelbeleg

    calamus -i m. Pfeife — a blown pipe, whistle 1 allgemein — general [syn.: canna, casia, fistula, tibia] [s.V] LmL Mart. …

Verweisungsnetz

18 Knoten, 18 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 2 Kompositum 12 Sackgasse 4

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit calamus

1 Bildungen · 0 Erstglied · 1 Zweitglied · 0 Ableitungen

calamus als Zweitglied (1 von 1)

ascalamus

MWB

ascalamus Subst. ein Edelstein: turkes unde crisopras, / alamanden, ascalamus Erlös 405 MWB 1 375,11; Bearbeiter: Schnell