lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

baptisterium

nhd. bis lat. · 5 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
5 in 5 Wb.
Sprachstufen
4 von 16
Verweise rein
0
Verweise raus
0

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

baptisterium m.

Bd. 1, Sp. 1354
baptisterium, -i m. (βαπτιστήριον) MLWscript.: bati-: MLWl. 34. babt-: MLWl. 24. bapter-: Vita Genov. 12 (MGMer. III p. 219,18) MLWcod. 2 MLWa. -tys-: p. 1355,5.19sq. -izar-: p. 1355,16. -izer-: MLWMarian. chron. a. Chr. 439 babtizerio. -stir-: p. 1355,15. -styr-: p. 1355,8. I de rebus: A capella, ecclesia sim., ubi baptizaturTaufkapelle, Taufkirche (cf. MLWLThK. 2I. p. 1232): 1 gener.: MLWBeda hist. eccl. 2,14 p. 115,13 nondum ... oratoria vel -abaptisteria in ipso exordio nascentis ibi ecclesiae poterant aedificari. Vita Genov. 28 (MGMer. III p. 227,6) -umbaptisterium, quod interius (sc. intra ecclesiam) erat. MLWHincm. Remig. 15 p. 296,23 aecclesiae componitur -umbaptisterium. MLWNotker. Balb. carm. p. 150 cum hoc -umbaptisterium cavallis improbus quidam stabulum pararet. Annal. Crem. MLWa. 1167 (MLWMGScript. XXXI p. 5,20) bat-umbatisterium Cremonense fuit inceptum. MLWal. MLWnom. propr.: MLWVita Bonif. II 10 quae (ecclesia) nominatur B-umBaptisterium Iohannis. Transl. Dion. Ratisb. epist. p. 353a,37 quae (basilica sancti Iohannis) B-umBaptisterium vocatur. 2 canon. de ecclesiis parochialibus (cf. MLWHinschius, Kirchenrecht. IV. p. 36; H. Schaefer, Pfarrkirche und Stift im dt. Mittelalt. 1903. p. 9): MLWCapit. reg. Franc. 14,7 ut publicum -umbaptisterium ... esse non debeat nisi ibi, ubi episcopus constituerit, cuius parrochia est. 112,32 ut per omnes dioceses legalia -abaptisteria constituantur et sacra fons ibidem ... aedificetur. MLWDipl. Karoli M. 196 p. 264,37 -abaptisteria ... possidere. MLWChart. Bund. 46 p. 39,31 sex -abaptisteria et viginti quinque minores tituli ad episcopatum remanserunt. MLWDipl. Otton. III. 295 corroboramus ... -abaptisteria ... sancti Stephani ..., sanctae Mariae MLWeqs. MLWChron. Laet. 4 ecclesiam (i. monasterium) ... ibi construxit, -umbaptisterium autem apud Gociliis locavit. MLWal. B fons vel lapis baptismiTaufbecken, -brunnen, -stein: MLWLiber diurn. 29 in basilicam ... in re mea -umbaptisterium collocavi. MLWLamb. Tuit. Herib. 1,9 p. 748,6 immergit eum -obaptisterio et eundem suscipit a -obaptisterio. MLWHerm. Iud. conv. 19 p. 119,25 (ed. G. Niemeyer. 1963) volebam e -obaptisterio prosilire MLWeqs. MLWHerbord. Ott. 2,36 p. 743,27 construuntur -abaptisteria, dolia humo infodiuntur MLWeqs. Theod. Tuit. abb. (MLWMGScript. XIV p. 565,2) qui (abbas) ante altare sancti Iohannis baptiste iuxta -umbaptisterium sepultus quiescit. MLWChron. Laet. 9 -umbaptisterium, quod erat in nostra ecclesia, illuc transtulit. MLWCaes. Heist. mirac. I 10,43 -umbaptisterium pagani circumsteterunt et riserunt. al. locus baptismi Taufplatz: MLWAlbert. Stad. annal. p. 341,24 curre ad -umbaptisterium ... Christi. MLWnom. propr.: MLWChart. Rhen. med. III 86 (a. 1218) vineam nostram iuxta B-umBaptisterium sitam. cf. p. 1353,1. C aqua baptismiTaufwasser: MLWAmalar. off. 1,25,3 trinitas adest in nostro -obaptisterio per invocationem sacerdotis. Form. Sangall. II 43 p. 426,14 -umbaptisterium consecrare. MLWAlbert. M. eccl. hier. 4,14 p. 676b,6 ‘-obaptisterio’ (MLWPG 3,484B τῶ καθαρτικῶ βαπτιστηρίω), id est in aqua baptismi. D liber ritum baptismi continens Taufbuch, -agende (cf. H. J. Schmitz, Bußbücher und Bußdisciplin der Kirche. 1883. p. 165): MLWCapit. reg. Franc. 177,6 quae ipsis sacerdotibus necessaria sunt ad discendum, id est ... antifonarius, -umbaptisterium MLWeqs. (MLWDecret. Burch. 19,8 p. 979C). MLWFolcuin. Bert. 117 p. 634,29 -umbaptisterium i, omeliae Gregorii ibi sunt. MLWCatal. biblioth. Ruf 60 p. 181,37 liber officialis cum -obaptisterio. MLWCatal. biblioth. Lehm. I 96 p. 485,30 ii -abaptisteria, in quibus benedictio ferri et aquae et alia continentur eqs. al. remissius MLWi. q. tractatio baptismiBehandlung der Taufe: MLWAmalar. off. 4,3,21 de quibus (canticis) scripsimus in -ysteriobaptysterio (cf. MLWl. 19). II de actione MLWi. q. baptismusTaufe: A proprie: 1 gener.: MLWLiber hist. Franc. 31 p. 293,5 -yriumbaptistyrium preparare. MLWAmalar. interpr. 51 ad illas ecclesias missam et -umbaptisterium ... quaerere. MLWRicher. Rem. hist. 1,32 cum de -obaptisterio Normannorum ageretur. MLWChron. rhythm. Leod. 316 materia est de misterio, quod tractatur in -obaptisterio. MLWal. 2 theol.: a spectat ad doctrinam: MLWAldh. virg. I 25 p. 257,6 antequam salutifero lavacri -obaptisterio mersus ab originali piaculo purgaretur. MLWPirmin. scar. 12 qualem pactum in ipso -iriobaptistirio (-eriobaptisterio AC) cum Deo fecimus. MLWAmalar. off. 4,27,15 duo -abaptisteria (-zariabaptiszaria T) leguntur in apostolis, unum per aquam et alterum per baptysmum spiritus sancti. MLWal. b spectat ad ritum: MLWAmalar. bapt. 1 cur unaquaque res agatur in -obaptisterio. MLWoff. 4,3,23 praetulimus in officio de -ysteriobaptysterio. 4,27,9 in vigiliis pentecostes caelebrat sancta ecclesia -ysterium. MLWal. 3 canon.: MLWConc. Karol. 35,7 -ibaptisterii et caticuminorum ventilata est ratio MLWeqs. MLWCapit. reg. Franc. 303,1 p. 458,24 sine illius (episcopi) licentia missas et -abaptisteria ... celebrare. B meton.: 1 theol.: a officium vel caerimoniae baptismiTauffeier, -ritual: MLWCapit. reg. Franc. 23,23 ut audiant episcopi -umbaptisterium presbyterorum, ut secundum morem Romanum baptizent. 116,8 -umbaptisterium quomodo nostis vel intellegitis? 119,3 ut ... -umbaptisterium memoriter teneat. b tempus baptismiTauftermin: MLWChart. Bund. 435 p. 329,13 (a. 1186) veniunt pueri illius territorii ad ... baptizandum ad ecclesiam ... per legitima -abaptisteria. de epiphania MLWi. q. festum baptismiTauffest: MLWWilbr. Old. peregr. 1,21,1 in die vero epiphanie, quod Hormeni -umbaptisterium appellant. 2 canon. MLWi. q. ius baptizandiTaufrecht (accedit notio mercedis, MLWe. g. MLWl. 36): MLWForm. Sal. Merk. MLWapp. 2 quo ... tantummodo divinum officium ab ea (matre ecclesia) usurpet ecclesia et non decimam, non -umbaptisterium, non sepulturam (MLWDipl. Heinr. II. 392 -umbaptisterium et decimas ... ecclesie concedimus. MLWAnselm. Gembl. chron. MLWa. 1123 p. 379,2 aecclesiola ... habens privilegii sui dignitatem, scilicet -umbaptisterium, sepulturam et d.). MLWChron. Andag. 94 p. 244,1 hec, ut est proprium matris ecclesie, legitimum possidet -umbaptisterium habens ... subiectionem quatuordecim ecclesiarum. MLWal. Schmidt
6128 Zeichen · 345 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    BAPTISTERIUMn.

    Grimm Neubearbeitung (1965–)

    BAPTISTERIUM n. übernahme von mlat. baptisterium ‘ schwimmbecken, taufkapelle’ aus gr. βαπ- τιστήριον ‘ badstube, taufze…

  2. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    Baptisterium

    Goethe-Wörterbuch

    Baptisterium Taufkapelle, als Zentralbau neben der Kirche Betrachtung eines .. Kupferwerkes, die drey Thüren am B. [ in …

  3. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Baptisterium

    Herder (Konv.-Lex., 1854–57) · +1 Parallelbeleg

    Baptisterium , in den Zeiten nach Constantin ein Nebengebäude der bischöfl. Kathedrale, oft von beträchtlichem Umfange, …

  4. Latein
    baptisteriumm.

    Mittellateinisches Wb.

    baptisterium , -i m. ( βαπτιστήριον) script. : bati-: l. 34. babt-: l. 24. bapter-: Vita Genov. 12 (MGMer. III p. 219,18…

Verweisungsnetz

5 Knoten, 0 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Sackgasse 5

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit baptisterium

0 Bildungen · 0 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Keine Komposita gefunden — baptisterium kommt in keinem anderen Lemma als Erst- oder Zweitglied vor.

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „baptisterium". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 8. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/baptisterium/mlw
MLA
Cotta, Marcel. „baptisterium". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/baptisterium/mlw. Abgerufen 8. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „baptisterium". lautwandel.de. Zugegriffen 8. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/baptisterium/mlw.
BibTeX
@misc{lautwandel_baptisterium_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„baptisterium"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/baptisterium/mlw},
  urldate      = {2026-05-08},
}