baptisterium, -i
m. (βαπτιστήριον)
MLW
script.: bati-: MLW
l. 34. babt-: MLW
l. 24. bapter-: Vita Genov. 12 (MGMer. III p. 219,18) MLW
cod. 2 MLW
a. -tys-:
p. 1355,5.19sq. -izar-:
p. 1355,16. -izer-: MLWMarian. chron. a. Chr. 439 babtizerio. -stir-:
p. 1355,15. -styr-:
p. 1355,8. I
de rebus: A
capella, ecclesia sim., ubi baptizatur —
Taufkapelle, Taufkirche (cf. MLW
LThK. 2I. p. 1232): 1
gener.: MLWBeda hist. eccl. 2,14 p. 115,13 nondum ... oratoria vel -abaptisteria in ipso exordio nascentis ibi ecclesiae poterant aedificari. Vita Genov. 28 (MGMer. III p. 227,6) -umbaptisterium, quod interius
(sc. intra ecclesiam) erat. MLWHincm. Remig. 15 p. 296,23 aecclesiae componitur -umbaptisterium. MLWNotker. Balb. carm. p. 150 cum hoc -umbaptisterium cavallis improbus quidam stabulum pararet. Annal. Crem. MLWa. 1167 (MLWMGScript. XXXI p. 5,20) bat-umbatisterium Cremonense fuit inceptum. MLW
al. MLW
nom. propr.: MLWVita Bonif. II 10 quae
(ecclesia) nominatur B-umBaptisterium Iohannis. Transl. Dion. Ratisb. epist. p. 353
a,37 quae
(basilica sancti Iohannis) B-umBaptisterium vocatur. 2
canon. de ecclesiis parochialibus (cf. MLW
Hinschius, Kirchenrecht. IV. p. 36; H. Schaefer, Pfarrkirche und Stift im dt. Mittelalt. 1903. p. 9): MLWCapit. reg. Franc. 14,7 ut publicum -umbaptisterium ... esse non debeat nisi ibi, ubi episcopus constituerit, cuius parrochia est. 112,32 ut per omnes dioceses legalia -abaptisteria constituantur et sacra fons ibidem ... aedificetur. MLWDipl. Karoli
M. 196 p. 264,37 -abaptisteria ... possidere. MLWChart. Bund. 46 p. 39,31 sex -abaptisteria et viginti quinque minores tituli ad episcopatum remanserunt. MLWDipl. Otton. III. 295 corroboramus ... -abaptisteria ... sancti Stephani ..., sanctae Mariae MLW
eqs. MLWChron. Laet. 4 ecclesiam
(i. monasterium) ... ibi construxit, -umbaptisterium autem apud Gociliis locavit. MLW
al. B
fons vel lapis baptismi —
Taufbecken, -brunnen, -stein: MLWLiber diurn. 29 in basilicam ... in re mea -umbaptisterium collocavi. MLWLamb. Tuit. Herib. 1,9 p. 748,6 immergit eum -obaptisterio et eundem suscipit a -obaptisterio. MLWHerm. Iud. conv. 19 p. 119,25 (ed. G. Niemeyer. 1963) volebam e -obaptisterio prosilire MLW
eqs. MLWHerbord. Ott. 2,36 p. 743,27 construuntur -abaptisteria, dolia humo infodiuntur MLW
eqs. Theod. Tuit. abb. (MLWMGScript. XIV p. 565,2) qui
(abbas) ante altare sancti Iohannis baptiste iuxta -umbaptisterium sepultus quiescit. MLWChron. Laet. 9 -umbaptisterium, quod erat in nostra ecclesia, illuc transtulit. MLWCaes. Heist. mirac. I 10,43 -umbaptisterium pagani circumsteterunt et riserunt.
al. locus baptismi —
Taufplatz: MLWAlbert. Stad. annal. p. 341,24 curre ad -umbaptisterium ... Christi. MLW
nom. propr.: MLWChart. Rhen. med. III 86 (a. 1218) vineam nostram iuxta B-umBaptisterium sitam.
cf. p. 1353,1. C
aqua baptismi —
Taufwasser: MLWAmalar. off. 1,25,3 trinitas adest in nostro -obaptisterio per invocationem sacerdotis. Form. Sangall. II 43 p. 426,14 -umbaptisterium consecrare. MLWAlbert.
M. eccl. hier. 4,14 p. 676
b,6 ‘-obaptisterio’
(MLW
PG 3,484B τῶ καθαρτικῶ βαπτιστηρίω), id est in aqua baptismi. D
liber ritum baptismi continens —
Taufbuch, -agende (cf. H. J. Schmitz, Bußbücher und Bußdisciplin der Kirche. 1883. p. 165): MLWCapit. reg. Franc. 177,6 quae ipsis sacerdotibus necessaria sunt ad discendum, id est ... antifonarius, -umbaptisterium MLW
eqs. (MLWDecret. Burch. 19,8 p. 979
C). MLWFolcuin. Bert. 117 p. 634,29 -umbaptisterium i, omeliae Gregorii
ibi sunt. MLWCatal. biblioth. Ruf 60 p. 181,37 liber officialis cum -obaptisterio. MLWCatal. biblioth. Lehm. I 96 p. 485,30 ii -abaptisteria, in quibus benedictio ferri et aquae et alia continentur
eqs. al. remissius MLW
i. q. tractatio baptismi —
Behandlung der Taufe: MLWAmalar. off. 4,3,21 de quibus
(canticis) scripsimus in -ysteriobaptysterio
(cf. MLW
l. 19). II
de actione MLW
i. q. baptismus —
Taufe: A
proprie: 1
gener.: MLWLiber hist. Franc. 31 p. 293,5 -yriumbaptistyrium preparare. MLWAmalar. interpr. 51 ad illas ecclesias missam et -umbaptisterium ... quaerere. MLWRicher. Rem. hist. 1,32 cum de -obaptisterio
Normannorum ageretur. MLWChron. rhythm. Leod. 316 materia est de misterio, quod tractatur in -obaptisterio. MLW
al. 2
theol.: a
spectat ad doctrinam: MLWAldh. virg. I 25 p. 257,6 antequam salutifero lavacri -obaptisterio mersus ab originali piaculo purgaretur. MLWPirmin. scar. 12 qualem pactum in ipso -iriobaptistirio (-eriobaptisterio
AC) cum Deo fecimus. MLWAmalar. off. 4,27,15 duo -abaptisteria (-zariabaptiszaria
T) leguntur in apostolis, unum per aquam et alterum per baptysmum spiritus sancti. MLW
al. b
spectat ad ritum: MLWAmalar. bapt. 1 cur unaquaque res agatur in -obaptisterio. MLWoff. 4,3,23 praetulimus in officio de -ysteriobaptysterio. 4,27,9 in vigiliis pentecostes caelebrat sancta ecclesia -ysterium. MLW
al. 3
canon.: MLWConc. Karol. 35,7 -ibaptisterii et caticuminorum ventilata est ratio MLW
eqs. MLWCapit. reg. Franc. 303,1 p. 458,24 sine illius
(episcopi) licentia missas et -abaptisteria ... celebrare. B
meton.: 1
theol.: a
officium vel caerimoniae baptismi —
Tauffeier, -ritual: MLWCapit. reg. Franc. 23,23 ut audiant episcopi -umbaptisterium presbyterorum, ut secundum morem Romanum baptizent. 116,8 -umbaptisterium quomodo nostis vel intellegitis? 119,3 ut ... -umbaptisterium memoriter teneat. b
tempus baptismi —
Tauftermin: MLWChart. Bund. 435 p. 329,13 (a. 1186) veniunt pueri illius territorii ad ... baptizandum ad ecclesiam ... per legitima -abaptisteria.
de epiphania MLW
i. q. festum baptismi —
Tauffest: MLWWilbr. Old. peregr. 1,21,1 in die vero epiphanie, quod Hormeni -umbaptisterium appellant. 2
canon. MLW
i. q. ius baptizandi —
Taufrecht (accedit notio mercedis, MLW
e. g. MLW
l. 36): MLWForm. Sal. Merk. MLWapp. 2 quo ... tantummodo divinum officium ab ea
(matre ecclesia) usurpet
ecclesia et non decimam, non -umbaptisterium, non sepulturam (MLWDipl. Heinr. II. 392 -umbaptisterium et decimas ... ecclesie concedimus. MLWAnselm. Gembl. chron. MLWa. 1123 p. 379,2 aecclesiola ... habens privilegii sui dignitatem, scilicet -umbaptisterium, sepulturam et
d.). MLWChron. Andag. 94 p. 244,1 hec, ut est proprium matris ecclesie, legitimum possidet -umbaptisterium habens ... subiectionem quatuordecim ecclesiarum. MLW
al. Schmidt