Eintrag · Mittellateinisches Wb.
balena f.
balena (gal-, belle-, balle-, balae- MLWsim.), -ae f. (φάλαινα) 1 cetus — Wal (cf. MLWGloss. II 371,67 St.-S. ballena spechuisc dicitur pinguis piscis. III 84,39 cetus vel -abalena waluisch. 267,2 ballena, species piscis, wallira. V 47,33 ballena huual): a proprie: MLWAldh. ad Acirc. 111,65 grandior in glaucis ballena fluctibus atra. MLWBeda hist. eccl. 1,1 p. 10,6 capiuntur ... saepissime et ... delphines et -aebalenae (Ulmar. Ved. 6 [MGScript. XV p. 400,16] in Brittanico mari ... soliti sunt piscatores simul proficisci piscatum ad capiendam -ambalenam. cf. MLWWalahfr. carm. 6,13 Oceani solitus ballenas vellere fundo. MLWHariulf. Arnulf. 3,8 exeuntes de ista Flandria piscatores -ambalenam permaximam circumdederunt, lanceis et iaculis vulnerantes). MLWFrutolf. chron. p. 74,69 (ex Hist. Alex.) homines vestitos pellibus ballenarum. MLWAlbert. M. animal. 1,77 cetorum genera, quae a quibusdam -aebalenae (p. 489b,4 φάλαινα) vocantur et in nostro mari ... duorum generum invenitur MLWeqs. 6,69 delfinus ... generat unum et ad plus duos et similiter galene. 6,122 reliqua ... natantia parientia animalia sicut ... balaena sunt spirantia. 12,161 in corpore ... -aebalenae ... sunt ossa et non spinae, eo quod generant animalia sibi similia. 24,14 cetus est piscis maior ..., cuius femina balaena vocatur. MLWibid. MLWal. (v. MLWind.). b per compar. et in imag.: MLWAldh. virg. I 10 p. 239,6 crudelissimam superbiae -ambalenam (ballenam MLWcodd.), ceterarum virtutum devoratricem. II 2535 ne balena (ballena, bellena, bellona MLWvar. l.) vorax valvas explodat Olimpi. MLWBenzo ad Heinr. 5,9 ipsa Adeleida ..., quasi regina piscium, ammirabilis -abalena. ioculariter ut MLWvid. de mantica: MLWRuodlieb I 21 -ambalenam dextrim parmam vehit atque sinistri〈m〉. c meton. MLWi. q. adeps ceti — Tran: MLWChart. Hans. I 432 p. 146,21 (a. 1252) vas -ebalene transiens iv den. 2 delphinus — Delphin (Delphinus delphis L.): Gloss. III 36110 St.-S. -abalena delphin. 3 tinca — Schleie (Tinca vulgaris L.): MLWGloss. III 456,11 St.-S. -abalena slige. 4 silurus — Wels (Silurus glanis L.): MLWGloss. III 45,44 St.-S. ballena wallera (s), schaid (n). 5 de piscibus dubiis: MLWEkkeh. IV. bened.II 42 sit cruce millena benedicta marina -abalena (‘Stock- oder Thunfisch’ MLWed. in nota). MLWGesta Trud. cont. I 13,6MLWin. crassus piscis, qui -abalena dicitur, frequenter abunde ministrabatur. Sroder