augustus, -a, -um.
MLW
script.: ag-: MLWChron. Fred. 2,57 p. 81,13. MLWDipl. Conr. II. 145. MLWMarian. chron. a. Chr. 385. MLWActa imp. Winkelm. I 661 p. 527,22.
v. et MLW
l. 48.67sq. MLW
al. abbreviatur ag., agus.: MLWPass. Afrae I
tit.. MLWTrad. Frising. 8. 684. MLW
al. ac-: MLWChart. Sangall. A 26. ang-
(var. MLW
l.): MLW
l. 26.51. p. 1230,72. aust-: MLWDipl. Conr. II. 112 p. 158,3. MLWDipl. Heinr. III. 197. 1
excelsus, venerabilis, generosus —
erhaben, hehr, edel (
cf. MLWGloss. I 15,13 St.-S. -orumaugustorum ęruuirdigero): a
gener.: MLWColumb. epist. 1 p. 156,17 Europae flaccentis -issimoaugustissimo quasi cuidam flori
(sc. papae). MLWAldh. virg. I 7 p. 235,19 per -amaugustam aethralis regni gloriam. MLWLull. epist. 140 p. 280,17 per -amaugustam (ang-angustus
3) Hierusalem. MLWHugeb. Wynneb. 11 in -oaugusto almoque tonantis templo. MLWRuotg. Brun. 45 p. 49,13 ad -amaugustam ... metropolim Coloniam. MLWThiofr. Willibr. I A praef. p. 460
A sale -iorisaugustioris scientię. MLW
al. in lusu verborum: Carm. MLWcod. Pal. MLWlat. 206
f. 183
v nil Augustini scriptis -iusaugustius. MLWTheod. Trev. transl. Celsi 4 -issimusaugustissimus ipse rhetor
Augustinus. b
spec.: α
de imperatoribus: MLWLiber diurn. 84 p. 97,23 sub -eauguste memoriae Martiano imperatori (MLWTransl. Pus. 2. MLWDipl. Otton. II. 258). Form. Sangall. II 2 -issimorumaugustissimorum progenitorum nostrorum. MLWAlcuin. epist. 249 p. 404,11 -issimeaugustissime pater patriae. MLWTrad. Frising. 193
b Karuli -issimiaugustissimi imperatoris (MLWDipl. Ludow. Germ. 93 antecessorum nostrorum -issimorumaugustissimorum imperatorum. MLWDipl. Otton. III. 291 p. 716,17. MLW
al.). MLWHraban. carm. 89,3 faemina ... -aaugusta et nobilis ortu, Irmingarda. MLWDipl. Karlom. (II.) 5 Angilbergam, ... Hludouuici ... imperatoris ... coniugem -amaugustam. MLWNotker. Balb. gest. 1,3 p. 4,21 -umaugustum caput et invictam dexteram. MLWPoeta Saxo 2,382
Constantinus -isaugustis patribus successerat heres. Odilo Adelh. 15 (ed. H. Paulhart, MLWMIÖG Erg.-
Bd. 20,2. 1962. p. 40,23) -eauguste indolis Otto. MLW
al. β
de regibus: MLWSedul. Scot. carm. 2,15,30 -osaugustos geminos protege, Christe, viros
(sc. Ludowicum Germanicum et Karolum Calvum). MLWForm. Bitur. 10 domino ... ag-issimo ..., rege ... illo. MLWForm. Augiens. C 6 vestre -issimaeaugustissimae serenitatis. MLWEpist. Teg. I 88 -issimumaugustissimum regem. 2
magnificus, splendidus —
großartig, herrlich, prächtig: MLWIulian. Tolet. Wamb. 9 p. 508,23 -ioraugustior (ang-angustus
var. MLW
l.) ... semper
est triumphus MLW
eqs. MLWAldh. virg. II 1390 sacelli. MLWBeda hist. eccl. 2,14 p. 114,9 basilicam. Vita Liutg. I 31 super -ioribusaugustioribus edifficiis. MLWHrotsv. Pel. 13 urbs -aaugusta ..., Corduba. MLWLamb. Hersf. annal. MLWa. 1070 p. 112,31 -issimumaugustissimum in Quidelenburc templum. MLW
al. in lusu verborum: MLWPurch. Witig. 507sq. domus ... rebus et arte sua satis -issimaaugustissima facta, ipsius -iaugusti quoniam construxit honori. 3
imperatorius, augustalis —
kaiserlich:MLW Aldh. virg. I 41 p. 293,2 Dioclitianus imperator -aeaugustae potestatis monarchiam gubernans. II 1048 -amaugustam ... ad aulam. MLWCapit. reg. Franc. 179,13 celsitudinis. MLWWalahfr. (?) carm. 54,23 -umaugustum decorant ametistina collum. MLWHelm. chron. 81 p. 155,3 opus -aeaugustae dignitatis
(sc. consecrationis). MLWDipl. Karoli
M. 260 p. 377,19 (spur. MLWs. XIII.) kameram nostram -amaugustam pro iustitiis et pace (
cf. p. 378,6 camere regie -eauguste). MLW
al. 4
ad mensem Sextilem pertinens —
zum Monat August gehörig: MLWRhythm. 94
B,4 mense Ag-o medio. MLWBeda hist. eccl. 4,5 p. 216, 25 (conc.) kalendis A-is. MLWChart. Sangall. A 18 viii. id. Ag-
as. MLWDipl. Ludow. Germ. 164 p. 229,22. MLW
al. MLW
subst.: I
masc.: A
venerandus, celsitudo —
der Erhabene, Hoheit, ‘Augustus’: 1
in titulo, allocutione sollemni sim.: a
imperatorum: α
Francorum, Teutonicorum[]: MLWAnnal. regni Franc. MLWa. 801 p. 112,30
Carolus ab apostolico ... imperator et -usaugustus est appellatus (MLWDesid. Cas. dial. 3 prol. p. 1142,16 [
de Heinrico III.]. MLW
al. cf. Annal. Baiuv. MLWa. 801 [MGScript. XX p. 8,31] Karolus Romae imperator et -usaugustus coronatur. MLWOtto Sanblas. chron. 7 p. 7,28
Fridericus I. ab eo [
apostolico] ... consecratus imperatoris et -iaugusti nomen xciiii. ab Augusto sortitur. MLW
al.). MLWDipl. Karoli
M. 197 p. 265,13 Karolus 〈sere〉nissimus -usaugustus a Deo coronatus magnus pacificus imperator MLW
eqs. (sim. MLWCapit. reg. Franc. 45 praef. MLWOrd. coron. imp. 11,9 p. 28,18. MLW
al.). MLWCapit. reg. Franc. 77 praef. Karolus serenissimus imperator -usaugustus (132 praef. Hludowicus divina ordinante providentia MLWi. -usaugustus. MLWDipl. Karoli III. 32. MLWCapit. reg. Franc. 239 p. 147,13 Wido. MLWDipl. Arnulfi 141. MLWDipl. Otton. I. 235 p. 324,47. MLWDipl. Otton. II. 17. MLWDipl. Otton. III. 196. MLWAnnal. Corb. MLWa. 968 MLWi. et -usaugustus ... Otto.
saepe). MLWTrad. Ratisb. 10 anno viii. -iaugusti Karoli
(cf. MLWConc. Karol. 51 p. 682,35 anno ... xiiii. imperii domni Hlucdovici imperatoris et Hlotharii -iaugusti ... vi. MLWThietm. chron. 8,1.
saepe). MLWConc. Karol. 37 praef. imperante serenissimo atque inclito -oaugusto Karolo (58 p. 783,43 Ludovico MLWs. -oaugusto. MLWDipl. Conr. II. 74 p. 95,34. MLW
al. cf. MLWCapit. reg. Franc. 180 p. 370,30 piissimis -isaugustis. 196
tit. orthodoxo atque invictissimo. 233,7 clarissimi. 258,1 religiosissimi. Dipl. Karlom. [II.] 26 magni. MLW
al.). MLWCapit. reg. Franc. 169 p. 338
b,31 Hludowicus superno munere victor semper -usaugustus (279
G,7 Karolo imperatore MLWs. -oaugusto. MLWDipl. Karoli III. 116 signum MLWKaroli ... serenissimi MLWs. -iaugusti. MLWRather. epist. 22 p. 115,26 Ottoni, invicto MLWs. -oaugusto. MLWOtto Frising. gest. p. 1,5 [epist. Frid. I.] Fridericus ... Romanorum imperator et MLWs. -usaugustus. MLW
al. cf. MLWCapit. reg. Franc. 220 p. 99,12 Karolo perpetuo -oaugusto). 183 praef. p. 394,8 domni Hludowici -iaugusti ... et Hlotharii caesaris
(cf. 197 praef. p. 53,18 Lotharium -umaugustum. 256 praef. p. 258,37 -iaugusti Hludowici. MLW
al.). MLWConc. Karol. 58 p. 783,5 Ludovico caesare -oaugusto (MLWVita Liutb. 1 magni Karoli, qui primus in Germaniae partibus -iaugusti caesaris nomen adeptus est. MLWNotker. Balb. gest. 1,26 p. 35,15 imperatoris cęsaris et -iaugusti. MLWCod. Udalr. 2 p. 22,10. MLW
al.). MLWCapit. reg. Franc. 293 p. 396,7 piae memoriae Hludowici divini (divi
3.5) -iaugusti. MLWDipl. Otton. I. 318 p. 432,23 Otto divina favente clementia imperator -usaugustus Romanorum et Francorum (MLWDipl. Otton. II. 273. MLWDipl. Otton. III. 198. MLWDipl. Heinr. II. 424 rex Teutonicorum, MLWi. -usaugustus R. MLWDipl. Heinr. IV. 424. MLWChart. Brixin. 34 [dipl. Heinr.
V.] Heinricus ... quintus rex Theutonicorum et quartus MLWi. -usaugustus R. MLWOrd. coron. imp. 17,28 p. 67, 18. MLW
al.). MLWVita Greg. Porc. I 1 Ottonum tercio, cesarum -issimoaugustissimo (
cf. MLWAnnal. Magd. MLWa. 973 p. 153,2 a quo [
papa] vocatus ... est
Otto I. tercius post Constantinum et Karolum -orumaugustorum -issimus).
persaepe. β
Romanorum antiquorum: MLWLiber diurn. 84 p. 97,3 sub principalis ... memoriae Theodosio -oaugusto. MLWForm. Dion. 11 Constantino -oaugusto. MLW
al. γ
Byzantinorum: MLWConc. Karol.5 p. 37,25 imperante domno piissimo -oaugusto Constantino imperatore. 12 p. 71,14 imperante domno Constantino -oaugusto a Deo coronato magno imperatore. MLWLiutpr. antap. 1,8 Basilius imperator -usaugustus. MLW
al. adde: MLWLiutpr. leg. 51
epistolarum superscriptio haec erit: Iohannes papa ... Constantino, Basilio magnis Romanorum imperatoribus atque -isaugustis. b
regum, imperatorum non(dum) coronatorum: MLWAnnal. Fuld. II MLWa. 869 p. 70,2
Karolus Calvus se imperatorem et -umaugustum quasi duo regna possessurus appellare praecepit. MLWChart. Raitenh. 8 p. 12,38 (dipl. Conr. III.) Chuonradus divina favente clementia ... Romanorum rex semper -usaugustus (61 Phylippus. MLWChart. Brixin. 55 [a. 1214] Fridericus secundus. MLWChart. Sangall. A 862 p. 74,18 Henricus septimus. Const. III. 203 Rudolphus. MLW
al.). MLWWibald. epist. 279
tit. C(onrado) ..., Romanorum imperatori -oaugusto. MLWArnold. Lub. chron. 6,1 p. 213,27
Otto unctus ... in regem ... in sedem imperii sublimatus et Romanorum -usaugustus est salutatus
(sim. 6,2 p. 214,2
[de Philippo]). MLWDipl. Pipp. 42 (spur.) Pipinus gratia Dei rex imperator -usaugustus. MLW
al. 2
usu appellativo (
plerumque MLW
i. q. imperator —
Kaiser; cf. MLWGloss. III 182,20 St.-S. cesar vel -usaugustus keiser): a
de imperatoribus: MLWAudrad. carm. 3,4,12 qui inrides poenam -osqueaugustosque deosque. MLWWalahfr. exord. 32 p. 515,3 -iaugusti Romanorum. MLWcarm. 28
tit. ad Karolum
(Calvum), filium -orumaugustorum. MLWCarm. de Bened. 235 antiqui ... -iaugusti. MLWSedul. Scot. carm. 2,26,2 augeat -umaugustum
(Ludowicum[] II.) dextra beata Dei. MLWRimb. Anscar. 7 p. 26,39 praedictus -usaugustus. Hucbald. ad Karol. 47 (MLWMGPoet. III p. 611) huc ades, -iaugusti clementia. MLWPoeta Saxo 4,379 novus -usaugustus. 5,311 -isaugustis cum Grecorum. MLWErchemb. Cas. hist. 78 ab ... -isaugustis Gallicis. MLWDipl. Zwent. 9 p. 34,14 antecessores nostri reges ... et -iaugusti (MLWDipl. Heinr. IV. 1 p. 2,17. MLW
al.). MLWHrotsv. Gall. II 5,2 num non videor -usaugustus? MLWgest. praef. 3 gesta caesaris -iaugusti. 1482 -oaugusto summo ... conbenedicta
Adelheidis. MLWThietm. chron. 2,15 Greci ... captos domino suimet -oaugusto presentabant. MLWOtto Frising. gest. 1 prol. p. 11,25 -orumaugustorum clarissime Friderice. MLWOtto Sanblas. chron. 34 p. 50,30 soldanus ... dextras ab -oaugusto peciit.
persaepe. per MLW
compar.: MLWWalahfr. exord. 7 p. 481,9
(de lingua Theodisca et Latina) simiarum informes natos inter -orumaugustorum liberos computare. b
deregibus, imperatoribus non(dum) coronatis: MLWEpitaph. var. II 92,3 Ludwich -usaugustus
(sc. Germanicus) manet hac de prole
(sc. Irmengarda) beatus. MLWVita Vicel. 233 cesar et -usaugustus Romanus erat Frithericus
(sc. MLW
a. 1154). MLWChron. Reinh. MLWa. 1214 p. 584,12 rex -usaugustus et rex Francie. MLW
al. c
de Christo: MLWSedul. Scot. carm. 2,7,115 -umaugustum magnum regem regumque precatur. MLWEkkeh. IV. bened. I 39,34 gaudeat -iaugusti (gloss.: summi regis) ... res publica Christi. d
in lusu verborum de Augustino: MLWNotker. Balb. carm. p. 150 doctor ... nomen -iaugusti merito retentans. B
mensis Sextilis —
August (
cf. MLWGloss. III 64,55 St.-S. A-us ernemanot. 609,25 A-us ovgesto): MLWConc. Merov.p. 126,23 usque kalendas Ag-i ... ieiunent
(cf. MLWFroum. carm. 3,17 sexta idus rapit hunc A-i. MLWThietm. chron. 3,6 viii. kal. A-i, mense Iulio. 7,19 nonas Aug. MLW
al.). MLWEinh. Karol. 29 p. 33,24 A-um aranmanoth ... appellavit. MLWWalahfr. carm. 89,2,4 fervidus. MLWWandalb. mens. 196
a de A-o. MLWWalth. Spir. Christoph. II 6,240 sanxit ... octavas tibi, rex A-e, kalendas
Christophorus. MLWThietm. chron. 5,32 intrante A-o. MLWOffic. Willig.p. 748,6 A-i, cuius mensis decursus humanae conditioni minus idoneus (
cf. MLWHildeg. caus. 2 p. 136,1sqq.). MLWChart. Bund. 387 p. 287,12 mense Ag-i. MLWChart. march. Misn. III 377 p. 266,19 (epist. papae) in instanti A-o.
persaepe. expressius de tempore messis: MLWPax Valenc. p. 608
a,10 quicunque in A-o dederit garbas alteri quam pro Deo. C
meton. MLW
i. q. mausoleum Augusti —
Grabmal des Kaisers Augustus: MLWBened. Andr. chron. p. 81,7 iuxta via Flamminea et ereio, non longe ab Ag-o. II
fem.: veneranda, celsitudo —
die Erhabene, Hoheit, ‘Augusta’: A
in titulo, allocutione sollemni sim.: 1
imperatricum, uxorum imperatorum: MLWAnnal. Mett. MLWa. 830 p. 95,22
Iudith imperatrix coronata et -aaugusta ab omnibus est acclamata. MLWWalahfr. carm. 26
tit. Iudith -aeaugustae. MLWHraban. epist. 46
tit. domine praeclare ..., Ermengarde -eauguste. MLWEpist. Col. 8 p. 250,35 Hludowicus ... rex ... imperatrici Engilbergae semper -aeaugustae et a Deo coronatae (MLWDipl. Otton. I. 236. MLW
al.). MLWDipl. Karoli III. MLWapp. p. 327,22 Recardis Dei favente clementia imperatrix -aaugusta (MLWDipl. Heinr. II. 449. MLWDipl. Conr. II. 214. MLW
al.). MLWRather. epist. 31 serenissimę. MLWEpist. Teg. I 1 Adalheidę -ęaugustę semper invictissimę. 16 A(delheida) regnatrix -aaugusta. Odilo Adelh. 3 (ed. H. Paulhart, MLWMIÖG Erg.-
Bd. 20,2. 1962. p. 32,3) hec ... -arumaugustarum omnium -issimaaugustissima nominari ... est digna
(v. notam MLW
ed.). MLW
al. 2
reginae: MLWChart. Babenb. 462 (a. 1262) Margareta Dei gratia Romanorum regina ... semper -aaugusta. B
usu appellativo (
plerumque MLW
i. q. imperatrix —
Kaiserin; cf. MLWGloss. III 182,22 St.-S. -aaugusta keiserin): 1
de imperatricibus, uxoribus imperatorum: MLWSedul. Scot. carm. 2,20,34 -amaugustam niveam diligit ipse
(Lotharius) suam. MLWHeiric. Germ. I 6,365 -asaugustas inter, quas umquam protulit orbis. MLWDipl. Karoli III. 22 p. 38,5 supra fatam -amaugustam. Odilo Adelh. 7 (ed. H. Paulhart, MLWMIÖG Erg.-
Bd. 20,2. 1962. p. 35,5)
Theophano socrui ... -eauguste fuit ex parte contraria. MLWAnon. Has. 40 Agnete imperatrice, dudum -aaugusta, nunc vidua. MLWAlex. Min. apoc. 11,7 p. 234,30 Theodora -aaugusta. MLW
al. 2
de Maria: MLWBruno Querf. Adalb. A 2 bona angelorum imperatrix -aaugusta.