lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

âtumzuht

nur ahd. · 1 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
1 in 1 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
3
Verweise raus
3

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

âtumzuht st. f.

Bd. 1, Sp. 695
âtumzuht
st. f., mhd. âtemzuht; vgl. auch âdumzuht st. f. — Graff V, 616 f.
atum-zuhti: dat. sg. Festschr. Ford 315; -zuth: nom. sg. Gl 4,161,68 (Sal. c, -tv-); atam-zuht: nom. sg. 1,440,13 (M). 2,267,19 (M); -zvhd: dass. Beitr. 73,222 (Sal. c, nach Gl 4,161,66). — atū-zuht-: dat. sg. -i Gl 2,593,35; atā-: nom. sg. -], -t 1,663,60 (M); acc. sg. -] 2,442,47; atē-: nom. sg. -] 267,19 (M, 2 Hss.); atī-: nom. pl. -i 592,12; acc. pl. -i 677,2.
Zu atum-zuch: acc. sg. Gl 2,735,35 (Zürich, Rhein. 99, 9. Jh.) vgl. atumzug st. m. 1) Atemzug: a) im rein physischen Sinn das Ein- und Ausatmen eines lebenden Wesens: atamzuht [aegrotavit filius ... et erat languor fortissimus ita ut non remaneret in eo] halitus [3. Reg. 17,17] Gl 1,440,13. atamzuht untarvangan vuard halitus [meus] intercluditur [Dan. 10,17] 663,60. rihunga atemzuht [in annis ... senilibus ... loquentis verba] anhelitus [intercidit, Greg., Hom. i, 1 p. 1439] 2,267,19 (2 Hss. nur rihunga). atamzuht [tum iuveni] halitum [vitae innovatum, Prud., P. Agn. (xiv) 59] 442,47. atim- zuhti [animam ... malignam fracta intercepti] commercia [gutturis artant, ders., Psych. 34] 592,12. atumzuhti [(im Kampfe) prona sub axem labitur et lacero tardat] sufflamine [currum, ebda. 416] 593,35. Festschr. Ford 315; b) der gefühlsmäßig verstärkte Atemzug, der Seufzer: suspirium [nomen sumpsit, quia inspirationis difficultas est, quam Graeci δύσποιαν dicunt, id est praefocationem, Is., Et. 4,7,14] Gl 4,161,68 (vgl. Beitr. 73,222 Anm. 2). suspirium respiratio anxietas Beitr. 73,222 (nach Gl 4,161,66; vgl. CGL iv, 395,26). 2) Luftloch, die Öffnung, durch welche Luft eindringen und hindurchstreichen kann: tokina atim- zuhti [(durch das Brennen der Felder)] caeca [relaxat] spiramenta [, novas veniat qua sucus in herbas, Verg., G. i, 89.90] Gl 2,677,2.
1870 Zeichen · 87 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    âtumzuhtst. f.

    Althochdeutsches Wörterbuch

    âtumzuht st. f. , mhd. âtemzuht; vgl. auch âdumzuht st. f. — Graff V, 616 f. atum-zuhti: dat. sg. Festschr. Ford 315; -z…

Verweisungsnetz

5 Knoten, 6 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 1 Kompositum 4

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit atumzuht

0 Bildungen · 0 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Zerlegung von atumzuht 2 Komponenten

atum+zuht

atumzuht setzt sich aus 2 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

Keine Komposita gefunden — atumzuht kommt in keinem anderen Lemma als Erst- oder Zweitglied vor.

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „atumzuht". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 10. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/atumzuht/awb?formid=A02509
MLA
Cotta, Marcel. „atumzuht". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/atumzuht/awb?formid=A02509. Abgerufen 10. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „atumzuht". lautwandel.de. Zugegriffen 10. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/atumzuht/awb?formid=A02509.
BibTeX
@misc{lautwandel_atumzuht_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„atumzuht"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/atumzuht/awb?formid=A02509},
  urldate      = {2026-05-10},
}