Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
âtumzuht st. f.
st. f., mhd. âtemzuht; vgl. auch âdumzuht st. f. — Graff V, 616 f.
atum-zuhti: dat. sg. Festschr. Ford 315; -zuth: nom. sg. Gl 4,161,68 (Sal. c, -tv-); atam-zuht: nom. sg. 1,440,13 (M). 2,267,19 (M); -zvhd: dass. Beitr. 73,222 (Sal. c, nach Gl 4,161,66). — atū-zuht-: dat. sg. -i Gl 2,593,35; atā-: nom. sg. -], -t 1,663,60 (M); acc. sg. -] 2,442,47; atē-: nom. sg. -] 267,19 (M, 2 Hss.); atī-: nom. pl. -i 592,12; acc. pl. -i 677,2.
Zu atum-zuch: acc. sg. Gl 2,735,35 (Zürich, Rhein. 99, 9. Jh.) vgl. atumzug st. m. 1) Atemzug: a) im rein physischen Sinn das Ein- und Ausatmen eines lebenden Wesens: atamzuht [aegrotavit filius ... et erat languor fortissimus ita ut non remaneret in eo] halitus [3. Reg. 17,17] Gl 1,440,13. atamzuht untarvangan vuard halitus [meus] intercluditur [Dan. 10,17] 663,60. rihunga atemzuht [in annis ... senilibus ... loquentis verba] anhelitus [intercidit, Greg., Hom. i, 1 p. 1439] 2,267,19 (2 Hss. nur rihunga). atamzuht [tum iuveni] halitum [vitae innovatum, Prud., P. Agn. (xiv) 59] 442,47. atim- zuhti [animam ... malignam fracta intercepti] commercia [gutturis artant, ders., Psych. 34] 592,12. atumzuhti [(im Kampfe) prona sub axem labitur et lacero tardat] sufflamine [currum, ebda. 416] 593,35. Festschr. Ford 315; b) der gefühlsmäßig verstärkte Atemzug, der Seufzer: suspirium [nomen sumpsit, quia inspirationis difficultas est, quam Graeci δύσποιαν dicunt, id est praefocationem, Is., Et. 4,7,14] Gl 4,161,68 (vgl. Beitr. 73,222 Anm. 2). suspirium respiratio anxietas Beitr. 73,222 (nach Gl 4,161,66; vgl. CGL iv, 395,26). 2) Luftloch, die Öffnung, durch welche Luft eindringen und hindurchstreichen kann: tokina atim- zuhti [(durch das Brennen der Felder)] caeca [relaxat] spiramenta [, novas veniat qua sucus in herbas, Verg., G. i, 89.90] Gl 2,677,2.