ascensio

ascensio (ascentio) -onis f. 1. das Ansteigen, das Emporgehen (die Tonhöhe betreffend) 2. Tonbereich oberhalb der Finalis — 1. ascent, rise (in pitch) 2. register over that of the finals 1 das Ansteigen, das Emporgehen (die Tonhöhe betreffend) — ascent, rise (in pitch) [opp.: descensio, remissio] [s.IX] LmLRemig. Aut. 511, 6: ‚per agogen‘ id est sursum ductionem, vel per ascensionem in acumen. [s.X-XI] LmLPs.-Odo mus. p. 266a: illa descensio vel ascensio, hoc est ipsum intervallum, quod est a prima voce, ubi inscribitur ⋅A⋅ usque ad secundam, ubi inscribitur ⋅B⋅, tonus est primus. LmLPs.-Odo dial. p. 260a: in descensione vel ascensione potius saliendo quam gradiendo (inde LmLQuaest. mus. 1, 19 p. 47. LmLTon. Gratianop. p. 25. LmLIac. Leod. spec. 6, 45, 8). [s.XI] LmLOdor. Sen. p. 152: ascensio gravium et descensio acutarum. LmLAribo 45 p. 52: Idem quoque motus tantum fit ascensione (inde LmLComm. Guid. 41 p. 167). al. LmLComm. Guid. 47 p. 120: in sola diapente ab ⋅E⋅ in ⋅C⋅ non est continua vel ascensio vel descensio per syllabas. al. LmLQuaest. mus. 1, 19 p. 50. al. LmLIoh. Cott. mus. 1, 8: Per has itaque syllabas is, qui de musica scire affectat, cantiones aliquot cantare discat quousque ascensiones et descensiones multimodasque earum varietates plene ac lucide pernoscat ( LmLHier. Mor. 10 p. 46, 26. LmLPs.-Thomas Aqu. I p. 26. LmLConr. Zab. tract. P 1). LmLIoh. Cott. mus. 12, 3: cum cantus intenditur et remittitur, ascensio et descensio dici potest, quod in cursu modorum ascensionem et descensionem itemque intensionem ac remissionem vocemus (inde LmLAnon. Pannain p. 111. LmLConr. Zab. tract. AY 4). [s.XII] LmLTheinr. Dov. 3, 10b, 2. al. [s.XIII] LmLIoh. Garl. mens. append. 16, 14: mutando descensionem vel ascensionem nunc cum uno nunc cum reliquo. LmLLambertus p. 256b (inde LmLTrad. Lamb. 2, 4, 11). LmLPs.-Thomas Aqu. II p. 32: alphabetum in directa ascensione vel in directa descensione habet duo dyapason et duo dyapente. al. LmLEngelb. Adm. 1, 9: ascensiones et descensiones a vocibus in voces. [s.XIV] LmLPhil. Vitr. 10, 15. LmLIac. Leod. spec. 6, 70, 2: arsis est motus cuiusdam intentionis et ascensionis in voce. al. LmLPetr. Palm. p. 507. LmLPs.-Mur. interv. p. 309b. LmLQuat. princ. 4, 2, 44 p. 295b: non est contradicendum tenorem pronuntianti et pulchras ascensiones et descensiones facienti. al. LmLHeinr. Eger 4 p. 43: si mensuras notarum ipsarum et pausarum ascensionumque et descensionum proportiones didiceris. LmLPs.-Mur. prop. p. 97a. LmLCompil. Ticin. p. 22. LmLCompil. Lips. p. 137: mutationes sex sillabarum ... diligenter discat, quatenus per eas omnis armonie ascensiones atque descensiones recte continuare assuescat. [s.XV] LmLIoh. Olom. 4 p. 10. LmLIac. Twing. p. 100, 4. LmLConr. Zab. tract. Q 2. al. LmLConr. Zab. mon. I 4. LmLLad. Zalk. B 23: quod finales differentiae euouae cuilibet toni causantur ex primo puncto troporum et etiam principiorum cantuum saltu vel praecipitatione et etiam levi ascensionis vel descensionis deductione. 2 Tonbereich oberhalb der Finalis — register over that of the finals [opp. descensio, remissio, depositio] [s.X-XI] LmLTon. Boeth. mus. 4: in ascensione differunt, quia []hic (sc. primus tonus) ad octavam, iste (sc. secundus tonus) ad quintam ascendit cordam. LmLBerno mon. 10, tit.: De ascensione vel remissione tonorum. LmLOdor. Sen. p. 210: inicia et fines nec non ascenciones et descensiones differentiasque tonorum. LmLHeinr. Aug. 91. LmLAribo 36 p. 15: Excellentes iure sunt principales, quae ita dominantur autentis, ut in ipsis sit ascensionis eorum finis (inde LmLQuaest. mus. 1, 16 p. 37). LmLComm. Guid. 53 p. 104: Cum enim octo modi ... legitimos habeant cursus, authenti in ascensionibus, plagales in descensionibus legitimis. LmLFrut. brev. 8 p. 63. LmLIoh. Cott. mus. 12, 5: Ergo ascensionem tonorum et descensionem vocamus certam ipsorum ascendendi et descendendi legem, id est quantum a finalibus suis ascendant sive descendant. Intensionem vero et remissionem tonorum dicimus certitudinem illam, per quanta vocum intervalla a finali suum quisque principium habere debeat (inde LmLAnon. Pannain p. 111. LmLGob. Pers. p. 194a: Insuper notandum est, quod differentia est inter ascensionem et descensionem ex una parte et intensionem et remissionem ex alia parte. Ascensio et descensio tonorum est certa lex vel regula ascendendi a finali et descendendi infra finalem ... LmLConr. Zab. tract. AY 5). al. [s.XII] LmLCompil. Paris. II p. 76: Assumunt autem authenti per licentiam in ascensione unam. [s.XIII] LmLElias Sal. 19 p. 40a: quod quasi in maiori sui parte transcenderet palmam et naturam ascensionis et solitum cursum tonorum in palma. LmLIoh. Groch. 291: per regulas tonorum inspiciendo ad initium, medium et finem et ad ascensionem et descensionem alicui tonorum appropriatam. LmLEngelb. Adm. 3, 14: in cantu musico ... ista quatuor requirantur et attendantur, videlicet sua ascensio et descensio et inceptio ac terminatio ... Descensioni igitur deserviunt voces graves, ascensioni vero excellentes, inceptioni et terminationi voces superiores et finales. LmLEngelb. Adm. 4, 24: ascensio et descensio in tono sunt magis principales partes ipsius, quia ibi magis percipitur ipsius toni modulatio. al. LmLWalt. Odingt. 5, 8, 9 descr.: Termini ascentionum. LmLWalt. Odingt. 5, 10, 28: cum cantus non ascendunt ad suam maximam ascentionem. al. [s.XIV] LmLIac. Leod. inton. 1, 5: Tonus est principii discretio ascensionisque ac descensionis cuiuslibet cantus regularis. LmLQuat. princ. 3, 20 p. 229b: ut hic sumitur tonus, est certa limitatio cantus, sive qualitas cantus ascensionis et depositionis ac principii et finis. al. LmLHeinr. Eger 5 p. 51: Mediaque debent habere toni certa, ut duo in uno convenientes finali ab ipso nec ascendendo nec descendendo certis currentes limitibus ab invicem differant, quod et antiqui ascensionem tonorum et descensionem vocabant. al. LmLAnon. Carthus. p. 451a: Sed quia supra sermo sepe factus est de ascensione et descensione tonorum, ideo hic sciendum est, quod musici distinguunt inter istos terminos ascensio et descensio ex una parte, et intentio et remissio ex altera parte. Nam ipsi reputant hos terminos ascensio et descensio communiores tanquam cantui competentes. Sed aliis duobus terminis, scilicet intentio et remissio (ed.: intentione et remissione), utuntur contractius. LmLAnon. La Fage II p. 423: Tonus mixtus placalis est ille, qui ascendit ultra sextam vocem, tangens ascensionem <sui authentici> (coni. Bernhard). [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 2, 28 p. 296, 8. LmLNicol. Burt. 1, 24, 147: De ascensione parvularum antiphonarum vel cantuum. al. LmLBonav. Brix. 22, 8.