aratrum

aratrum, -i n. (?f.: p. 857,14) MLWscript.: arr-: p. 855,67. aro-: Gloss. III 666,14 St.-S -thr(um): MLWChart. Pruss. I 140 p. 105,21. MLWform. MLWacc. MLWsg. -am: p. 857,14. MLWmetr.: MLWLup. Ferr. epist. 5 p. 17,3 in eiusmodi dictionibus, ut est ‘-um’ ..., quae ... paenultimam videntur habere productam, magna haesitatio est MLWeqs. (cf. D. Norberg, Introduction à l'étude de la versification latine médiévale. 1958. p. 13sq.). MLWrhythm. ár-: MLWChron. rhythm. Leod. 42. instrumentum, quo aratur — Pflug (fere de carruca; de unco Slavorum: p. 857,68.71; de re cf. K.-J.Hollyman, Le développement du vocabulaire féodal en France. 1957. p. 68): I gener. (cf. MLWGloss. III 650,9 St.-S. -umaratrum fluoc. 681,22. IV 35,24): A proprie: MLWLeg. Burgund. const. I 27,9 duos boves cum iunctura et apparatu -iaratri (adparatum aratrile MLWsim. MLWvar. l.) ... tradere. MLWWandalb. mens. 35 tractis terram proscindere -isaratris. MLWAmarc. serm. 3,855 ars ab eo (Deo) conponendi processit -iaratri; illa quibus constat: buris, dentalia, themo, stiva, rotę MLWeqs. MLWTheoph. sched. 3,82MLW^med. quo (terebro) forantur medioli in rotis -iaratri. MLWCosmas chron. 1,2 p. 6,9 regio ... intemptata iacebat -oaratro. Petr. Wilh. Aegid. (MLWMGScript. XII p. 322^b,6) ut octo boves ... -oaratro uno adiungantur, quod ... karruca vocatur. MLWAlbert. M. veget. 7,54 evertunt eam (humum) ... aut -oaratro aut ligone. MLWRegistr. Mog. p. 54,19 ferramenta -iaratri, que dicuntur scar. saepe. v. et p. 855,67. adde: MLWChart. march. Misn. III 266 p. 196,2 (a. 1219) ecclesia ... cum ... iiii mansis sub -oaratro. B in imag. et per compar.: 1 spectat ad praedicationem, vitam monachorum sim.: MLWAldh. virg. I 28 Antonius, caelestis -iaratri stibarius. MLWHugeb. Willib. 6 p. 106,16 per ... Baguariorum provinciam -amaratram (-aaratra MLWvar. l.) trudendo, ... messem metendo ... Domino delibat dona. MLWChart. Mog. A 327 p. 218,12 qui (abbas) ... manum misit in -umaratrum ... m〈onasterii〉. MLWChart. Heinr. Leon. 4 p. 5,22 neminem ... Deo famulantium, dum -umaratrum tenet, retro cogat respicere ... paupertas (cf. Vulg. Luc. 9,62). MLWal. 2 spectat ad opus scribendi, corrigendi: MLWAldh. ad Acirc. 43,5 ferri stimulus ... sulcos obliquat adinstar -iaratri. MLWArbeo Corb. prol. nisi per -umaratrum rationabilis normae vestrae locutionis fuerit delimatum opus. MLWRein. Leod. inept. 2 p. 599,44 ceras obruere et, quae exarata erant, emulo unguis -oaratro confundere. C alleg.: MLWHraban. univ. 22,14 p. 610^D -umaratrum ... mystice significat opus praedicationis evangelicae. II iur.: A proprie: 1 strictius: a spectat ad fines designandos: MLWLex Baiuv. 16,17 per iiii angulos campi ... tollat de ipsa terra vel -umaratrum circumducat traditor. MLWAnnalista Saxo MLWa. 1126 p. 764,11 ut tantum ... sibi condonaret, quantum ... cum -oaratro suo posset circuire. b spectat ad arationem illegitimam campi alieni: MLWLex Sal. Merov. 127,2 qui in ipsam mansionem aut sortem aliquid erpi〈ce au〉t -oaratro (ed., petrio taratro MLWcod.) fuerit factum. c spectat ad refugium: Const. I 277,2 (a. 1179) si reus ad -umaratrum, molendinum seu villam confugerit, firma pace potiatur. d spectat ad poenam: MLWOtto Frising. gest. 2,46 p. 154,14 ut ... ministerialis sellam, ⌊rusticus -iaratri rotam⌋ (⌊⌋ desunt BC) ... in proximum comitatum gestare cogatur. e spectat ad debitum opus arandi: MLWChart. Rhen. med. I 135,24 p. 155,7 (a. 893) facit corvadas iii cum -oaratro, qui boves habent. MLWChart. episc. Misn. 241 (a. 1276) vendidimus proprietatem ... cum ... decem -isaratris servientibus ter in anno. MLWal. v. et p. 856,54. f spectat ad culturam propriam (cf. A. Dopsch, Herrschaft und Bauer. 1939. p. 145sq.): MLWChart. Rhen. med. II MLWapp. 10 p. 339,41 (s. X./XII.) de dominicali terra habemus iiii carruades; ii arantur ex nostro -oaratro et alię ii cum familia. MLWChart. Naumb. 146 quas (possessiones) ... Hartwicus ... sub -iaratri sui cultu ... tenuit. MLWChart. Rhen. inf. II 1 p. 1,12 quos (mansos) colunt -aaratra nostra. MLWal. 2 latius: a spectat ad mensuram agri (cf. R. Kötzschke, Allgemeine Wirtschaftsgeschichte des Mittelalters. 1924. p. 399): MLWCod. Odalb. 55 casam cum curte et territorio ad -umaratrum unum. MLWChart. Heinr. Leon. 111 quod (allodium) quatuor excolitur -isaratris et amplius. MLWActa imp. Winkelm. I 71 p. 66,36 terram ... sedecim -isaratris plene sufficientem (112 terras laboratorias ad decem -aaratra, quatuor bobus per -umaratrum computatis. MLWChart. Burgenl.458 p. 308,8 t. ... trium -orumaratrorum et dimidii usui competentem). MLWChart. episc. Spir. 380 p. 344,20 dedimus ... curiam ..., cuius agri ad culturam unius -iaratri sufficiant MLWeqs. saepe. b spectat ad censum, decimam mensurae agri accommodatam (cf. MLWLamprecht, Wirtschaftsleben. I. p. 371): MLWDipl. Ludow.Germ. 140 largiens ... decem mansos litorum ... et ducenta -aaratra decimarum (MLWsim. MLWChart. Westph. I 86 triginta -orumaratrorum decimas ... prestitit). MLWDipl. Heinr. III. 103 p. 131,4 octoginta -aaratra decimationum ... monasterio condonavit (MLWVita Meinw. 43 x -aaratra decimationis. MLWal. [v. MLWind.]). Chronogr. Corb. p. 44,15 debere ... nomismata ... de uniuscuiusque soli sui unci cultura, quem nostrates -umaratrum vocitant. MLWHelm. chron. 14 p. 28,4 de quolibet ... -oaratro, quod duobus bobus aut uno constat equo, mensura grani. MLWChart. Pruss. I 105,21 de ... Teutunicali -oaratro ... et de Polonicali -oaratro, quod hake dicitur, unus modius tritici. MLWChron. Reinh. MLWa. 1212 p. 581,3 de singulo -orumaratrorum (aratorum 1), novo exaccionis genere excogitato, nummum ... emungere. MLWal. B meton.: 1 terra arabilis, ager — Acker (land): MLWDipl. Conr. II. 114 p. 160,10 decimaciones ... de suo -oaratro de Gezze. MLWChart. scrin. Col. B 738 curtim cum centum iurnalibus -iaratri et xxx iurnalibus nemoris. remissius: MLWHeinr. Lett. chron. 23,5 Letti relinquentes -aaratra sua terram Ruthenorum incolebant. 2 huba — Hufe: MLWLeg. Wisig. 10,1,14 ad tota -aaratra, quantum ipsi ... in sua sorte susceperant. MLWRegistr. abb. Werd. 2,15 p. 40,2 (s. X.) selihoua cum duobus -isaratris uno anno, altero anno cum duobus -isaratris malterot. MLWDipl. Heinr. II. 107 tradidit ... centum -aaratra in aliis locis. MLWVita Mariani 20 triginta -aaratra ... cum silvis et ... appendiciis suis. MLWChart. Wirt. III MLWapp. 17 curtis fructuosa conficiens duo -aaratra. MLWCaes. Heist. mirac. I 7,51 p. 71,8 conversus quidam ... nemorali -oaratro cuiusdam grangiae deputatus. MLWChart. Salem. 145 p. 183,32 si -aaratra in grangiis ... adauxerint MLWeqs. MLWChart. Burgenl.246 dimisi ... unum -umaratrum cum pertinentiis suis. MLWChart. Lux. III 396 p. 428,30 culturam agrorum ad dimidium -umaratrum. MLWFund. Heinrichow. 1 p. 19,25 contulit ... partem hereditatis ..., in quantitate ad duo -aaratra. saepe. 3 societas hominum debitum opus arandi communiter exsequentium — (Fron-) Pfluggenossenschaft: MLWChart. Rhen. med. I 135,24 p. 157,4 (a. 893) ad centenam unoquoque -oaratro panes ii. MLWRegistr. abb. Werd. 2,3 p. 17,19 debetur uni -oaratro sextarius de cervisa MLWeqs. MLWChart. Rhen. med. II MLWapp. 16 p. 440,41 recipit -umaratrum ... obolum pro caseo. MLWChart. Friburg. 162 cum ... monasterium -aaratra conduxerit, peccora ipsis -isaratris attinentia simili ... conditione gaudebunt. MLWChart. Altenberg. 355 p. 257,8 percipiemus medietatem omnium proventuum residua medietate -oaratro remanente. MLWal. Pape