lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

aquilo

mhd. bis lat. · 4 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
4 in 4 Wb.
Sprachstufen
3 von 16
Verweise rein
2
Verweise raus
6

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

aquilo m.

Bd. 1, Sp. 846
aquilo, -onis m. (f.: cf. MLWl. 42) MLWform. nom. et voc. MLWsg. -on: MLWl. 11.42. MLWplur.: MLWl. 22. usu MLWattrib.: MLWl. 46.51. p. 847,30. MLWsignif.: MLWRichard. Angl. anat. II p. 89,13 kylos succus latine, inde -on ventus sine succo. I aparctiasNordwind (cf. MLWGloss. II 704,25 St.-S. -oaquilo norduuint): A latius: 1 proprie: MLWHonor. August. cant. 4,16 p. 429B -oaquilo est ventus durus et frigidus, qui transtringit (an terram stringit MLWleg.?) ac flores necat. MLWHelm. chron. 110 p. 218,3 frigus -isaquilonis. MLWHildeg. epist. I 49 p. 256B septentrio cum -eaquilone bacchabatur. MLWAlbert. M. meteor. 3,1,20 p. 605a,18 inter -emaquilonem sive septentrionem et favonium sunt duo venti. 3,1,21 p. 606a,30sq. non movetur -oaquilo ad inferiorem partem terrae vel ulterius procedendo ad -emaquilonem. MLWal. 2 in imag.: MLWCarm. Scot. I 11,34 raptus e portu -isaquilonis arte. MLWRadbod. carm. 5,5 turgebant hostia flatu exagitata feris ... -busaquilonibus (gloss.: diaboli immissionibus). 3 alleg.: MLWHraban. univ. 9,25 p. 282C -oaquilo ... significat ... diabolum vel homines infideles, ut iniquitatis abundantiam et defectum charitatis. MLWHildeg. epist. I 70 p. 291A -oaquilo ... firma correptio est. MLWAbsal. serm. 36 p. 209B nomine -isaquilonis ... spiritus malignus intellegitur. B strictius MLWi. q. ventus septentrioni vicinus ad orientem vel ad occidentem versus Nordost- oder Nordwestwind (cf. Gloss. III 113,64sq. St.-S. -oaquilo nordôsterwint [B] ... nortowestirwint [F]): MLWEinh. Karol. 29 p. 34,6 ut ... vocaret ... -emaquilonem norđostroni. MLWChron. Merseb. 13 p. 187,12 flante borea aspirat -oaquilo. MLWAlbert. M. meteor. 3,1,22 p. 610a,19 septentrio ... a sinistris ... versus orientem habet -emaquilonem. 3,1,23 p. 611a,1 corus collateralis est boreae ex parte orientis et -oaquilo ex parte occidentis. MLWibid. MLWal. II regio septentrionalis, septentrioNorden (interdum de regione septentrionali paulum in orientem vergente velut MLWl. 53): A gener. (cf. MLWGloss. III 606,26 St.-S. -oaquilo nordan): 1 proprie: MLWBeda hist. eccl. 5,23 p. 349,11 portabant ... facem ignis contra -emaquilonem (aquilonalem M) cometae. Annal. Petav. MLWa. 722 (MLWMGScript. I p. 7b) bella contra -emaquilonem. MLWAethicus Ister 33 p. 20,12 tu, -onaquilon, mater draconum et nutrix scorpionum. MLWWalahfr. carm. 5,59 ventus ... a Scithico ducens -eaquilone fragorem. MLWEpist. var. III 16 evangelizandi licentiam in partibus -isaquilonis accepit (MLWDipl. Heinr. II. 299 p. 369,26 iusta palacio ... da parte -oaquilo. MLWal.). MLWRimb. Anscar. 12 p. 33,25 quae (provincia) erat in -eaquilone ultra Albiam. MLWPoeta Saxo 3,370 -isaquilonis ad axem. MLWLiutpr. antap. 5,15 p. 137,32 lingua ... Teutonum nôrd -oaquilo, man autem dicitur homo, unde et Nordmannos aquilonares homines dicere possumus. MLWDipl. Heinr. II. 257 extra murum ad -emaquilonem plagam urbis. MLWChron. Pol. 3,24 Prussiam, terram -iaquiloni contiguam. MLWHelm. chron. 86 p. 169,14 transmisit dux nuntios ad ... regna -isaquilonis, Daniam, Suediam, Norwegiam, Ruciam. MLWArnold. Saxo fin. 1,2,2 p. 17,9 〈in〉 vicesimo tertio gradu ... piscis -isaquilonis et oryon ... oriuntur. Const. II 235 p. 324,4 qui (Heinr. VII.) ... sibi sedem assumpserat -isaquilonis (sc. Germaniam). MLWAlbert. M. meteor. 3,1,10 p. 595b,40sqq. dupliciter possumus accipere -emaquilonem et meridiem, scilicet secundum quod sunt partes, quae sunt iuxta polos mundi, secundum quod sunt in mundo -oaquilo et meridies MLWeqs. saepe. v. et MLWl. 20. p. 847,33. 2 in imag. de sede diaboli (cf. Vulg. Is. 14,13; v. et J. Grimm, Deutsche Mythologie. 41875/76. p. 28.836): MLWRahew. Theoph. 166 delegit tua (sc. diaboli) perdita mens -emaquilonem. MLWHildeg. epist. I 51 p. 261D oculos in ante, ad -emaquilonem dirigentibus, ne bellator -isaquilonis ... eos corruere faciat. p. 262A ne ... -iaquiloni appropinquent, ut morte aeterna suffocentur; ... oriens, auster et occidens Deum ostendunt, sed -oaquilo ... ei subiectus est. 3 alleg.: MLWHraban. univ. 9 praef. p. 261B -oaquilo significat populum gentium. MLWHonor. August. gemm. 1,22 per -emaquilonem quoque diabolus designatur. MLWspec. p. 833D per -emaquilonem, ubi sol sub terra latet, Mathaeus exprimitur. B publ. et iur. in descriptione terminorum: MLWTrad. Frising. 8 p. 35,10 (a. 755) ab oriente ..., ab occidente ..., contra -emaquilonem ..., a meridie. MLWTrad. Ratisb. 11 p. 10,32 tradiderunt parte meridiana miliaria iii, -eaquilone miliaria ii. MLWDipl. Ludow. Germ. 8 in parte -isaquilonis. MLWDipl. Heinr. III. 316 ab -eaquilone silva. MLWOtto Frising. gest. 1,32 p. 49,30 attingitur ... inter -emaquilonem et ... orientem Pecenatorum ... campania Pannonia. MLWChart. Tirol. 1161 p. 205,24. MLWal. MLWfort. MLWadd.: MLWChart. episc. August. 84 p. 85,29 (a. 1257) tam ex parte australi, boreali, -isaquilonis quam etiam septentrionali. C abusive MLWi. q. plaga meridionalisSüden: MLWPaulin. Aquil. carm. 6,2,1 occasus, ortus, -oaquilo, septentrion, ... lati polorum iubilate cardines. Rudolph
4947 Zeichen · 332 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    aquilosubst.

    Findebuch (Mhd. Wortschatz) · +1 Parallelbeleg

    aquilo subst. Seuse

  2. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Aquĭlo

    Meyers Konv.-Lex. (1905–09)

    Aquĭlo (lat., griech. Boreas ), der stürmische Nord-, genauer Nordostwind; auch personifiziert. Aquilonisch , nördlich.

  3. Latein
    aquilom.

    Mittellateinisches Wb.

    aquilo , -onis m. (f.: cf. l. 42) form. nom. et voc. sg. -on: l. 11.42. plur. : l. 22. usu attrib. : l. 46.51. p. 847,30…

Verweisungsnetz

10 Knoten, 8 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 2 Wurzel 1 Kompositum 5 Sackgasse 2

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit aquilo

8 Bildungen · 8 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

aquilo‑ als Erstglied (8 von 8)

aquilonaris

MLW

aquilonaris , -e . script. : acq-: Chart. Wirt. VII 2527 p. 387,13. -nia-: l. 30. aquilonalis a s. XII. rarescere videtur. I adi.: ad aquilo…

aquilonarius

MLW

aquilon·arius

* aquilonarius , -a, -um . septentrionalis — nördlich : Gesta Trud. cont. I 12,9 p. 309,1 edificavit sibi cellulam versus -am aquilonariam p…

aquilonensis

MLW

aquilon·ensis

* aquilonensis , -e . 1 adi.: septentrionalis — nördlich, Nord- : v. l. 26. 2 subst. masc. plur.: incolae plagae septentrionalis — Nordlände…

aquilonia

MLW

aquilonia , -ae f. plaga septentrionalis — Norden: v. p. 848,1 . Rudolph

aquilonicus

MLW

* aquilonicus , -a, -um . septentrionalis — nördlich : Chron. Moiss. ( MGScript. I p. 298,34) in -is aquilonicis partibus Saxoniae. Rudolph

aquilonius

MLW

aquilon·ius

aquilonius , -a, -um . 1 adi.: septentrionalis — nördlich : Chart. Sangall. A 440 (a. 855) in marcho Wangon prope Argunam -iorem aquiloniore…