Eintrag · Mittellateinisches Wb.
apis f.
apis, -is f. (m.: p. 746,10) MLWscript.: ab-: p. 746,7. adde MLWBotan. Sangall. 9,1. MLWGloss. III 15,40 St.-S. av-: p. 746,44. adde MLWLex Baiuv. 1,13 MLWcodd. L. P6. MLWform.: MLWsing.: nom. [] -es: MLWl. 22.47sq.50.57. p. 747,26. MLWacc. -im: p. 747,28. MLWabl. -i: p. 747,28. MLWplur.: gen. -ium vel -um passim. MLWmetr.: nom. MLWsg. -es: fere -ēs (cf. Prob. cath. MLWgramm. IV 26,16sqq.); -ĕs: MLWl. 50.57. I gr. μέλισσα — (Honig-) Biene (Apis mellifica L.): A strictius: 1 gener.: MLWLex Sal. Merov. 8tit. de furtis -iumapium (abium, apum MLWvar. l.). MLWAldh. ad Acirc. 131 p. 179,19 -esapes ambizant vel bombizant (cf. MLWCarm. Bur. B 132,2a,15 -esapes bombilat). MLWLex Baiuv. 22,9 quae (capturae) ad capiendas (capiendos MLWvar. l.) -esapes ponuntur, id est vascula -iumapium. MLWChart. Fuld. B 232a p. 335,16 sex examina -iumapium ... trado. MLWWandalb. mens. 65 -busapibus sedes statione parandae. MLWWolfhard. Waldb. 2,1 ceriferae ... -esapes. Benedictio apium (ed. A. Franz, Die kirchl. Benediktionen. II. p. 1363) ad -esapes conformandas. MLWDipl. Karoli M. 169 p. 228,10 (spur. MLWs. X.2) septa apum. MLWDipl. Heinr. II. 3 cum ... venationibus apumque pascuis, quę vulgo dicuntur cidaluueîdis. MLWThietm. chron. 7,20 excepto apum magistro. MLWChart. Nuremb. 5 accipiant ... -busapibus ponendi capsulas, quod rustice cideleuueida dicitur. MLWConstant. Afric. theor. 8,29 p. 40ar vespe atque -esapes eis, quos pungunt, tumorem ... faciunt MLWeqs. MLWRup. Tuit. off. 3,25 -esapes ... nullo concubitu miscentur. MLWMarc. Valer. buc. 3,105 gaudet -esapes calathis. MLWHildeg. phys. 6,63 -isapis de calore solis est MLWeqs. MLWChart. Wirt. II 389 p. 156,13 (dipl. Frid. I.) silvam ... cum omni iure et usu ... apum investigationis. MLWChart. Babenb. 362 p. 207,18 non truncos apum ... exquirat. MLWChart. march. Misn. III 375 p. 264,29 cum ... venationibus et in omni utilitate apum. MLWHeinr. Lett. chron. 10,13 p. 44,7 arbores apum. MLWAlbert. M. veget. 1,23 -isapis gusanes generat. 6,177 in casulis apum, quae omnes sunt hexagonae. MLWanimal. 1,68 in aliis (animalibus) ... non est sanguis sicut in -busapibus (p. 489a,32 μέλιττα). 4,65 in genera ... anulosi animalis multi sunt modi sicut ... -isapis communis ... et -isapis citrina magna, quae a quibusdam vocatur caeca, ... -isapis magna varia et -isapis rubea. 5,33 generantur ... -esapes ex carnibus putribus. 8,151 kynceon et pulli apum cibantur ex habundantia mellis. 8,152 -esapes feminae interficiunt et regem et mares. 8,171 genus apum (p. 626b,1 μελιττῶν) forte ... facit melius mel ... et ... illae sunt -esapes de montanis floribus colligentes MLWeqs. 8,178 -esapes ..., quae expeditiores sunt et maioris laboris, sunt parvae fuscae, quasi sint combustae. MLWal. (v. MLWind.). MLWAlbert. M. (?) animal. quaest. 8,26 -isapis est animal frigidae et siccae complexionis. saepe. v. et p. 747,3.5.12.15. 2 a per compar.: MLWVisio Baront. 17 p. 391,4 animarum quasi -iumapium (apum, avium MLWvar. l.) similitudinem recurrentium ad vascula sua. MLWWett. Gall. 6 qui in morem parvissimae matris -isapis ingenium exercebant in artibus diversis. MLWForm. Augiens. C 8 si tam rabula -esapes, ut tu is (MLWi. es), fuissem, aculeum ... sensisses. MLWVita Paulin. Trev. 2 seu -esapes prudentissima colligere non distulit. MLWEkkeh. IV. bened. I 2,76 (de populo Iudaeorum) vellera das ut oves, -esapes ut sibi parca sapores. MLWCasus Petrish. 2,5 ex ipso (Lamperto aegro) quasi examina apum ... de auribus ... prodibant pediculi. saepe. b in imag.: MLWHugeb. Wynneb. 7 p. 112,24 prudens populi pedagogus monachicalem -iumapium examen ... alendo pascebat. MLWWalahfr. carm. 8,26 (de hominibus) quae se hoc non sponte nectare pascat -esapes. MLWEkkeh. IV. bened. I 24,36 dux -esapes est illa (sc. Christus). c proverb.: MLWErmenr. Sval. praef. 1 -isapis ..., quod nequit viribus, conatur ingenio (cf. MLWErmenr. ad Grim. 29 p. 567,19). MLWEgbert. fec. rat. 1,123 praestat -esapes una inmensis per moenia muscis. 1,250 delusor promisit -esapes ... albas. MLWBerth. Zwif. chron. 20 p. 208,19 qui examen apum inconsulte fugerunt, examen vesparum temere incurrerunt. MLWal. d alleg.: MLWAldh. virg. I 5 -isapis ... pudicissimae virginitatis tipum et ecclesiae portendere speciem ... asstipulatur. MLWHraban. univ. 8,7 p. 256B -esapes formam virginitatis sive sapientiae tenent. p. 256D typice per muscam Pharaonem et per -emapem Nabuchodonosor demonstrat, qui populum Iudaeorum peccantem dignis flagellis castigaverunt. MLWCarm. Cantabr. 23,6,1 nulla inter aves similis est -iapi, que talem gerit tipum castitatis nisi Maria. e in nomine plantarum: MLWGloss. Salern. p. 8a,29 millefofilli, venter -isapis. MLWDyasc. p. 2b acorus, id est herba Venerea vel Affrodisia vel piper apum. MLWal. [] 3 spec.: a rex ap(i)um MLWi. q. apis sexus feminini fecunda — Bienenkönigin: MLWAlbert. M. animal. 1,164 -isapis ... rex, quae regit alias. 17,56 semen apum ... numquam invenitur sine regibus apum (p. 759b,10 βασιλέων). 26,4 quod rex apum generaliter omnium apum sit mater. v. et p. 746,37. b -isapis mala, masculina, secunda sim. MLWi. q. masculus apium — Drohne:MLW Albert. M. animal. 8,141 secundum ... genus (animalium anulosorum) est mala -isapis, propter quod etiam kakym (p. 623b,9 κηφήν) Graece vocatur. 8,149 apothecas kakyceon (p. 623b,34 τὰ κηφήνια), hoc est apum secundarum. 8,152 quod -isapis, quam kakyn vocavimus, sit non alia quam masculus -isapis operatricis, quae est femina. 8,178 -esapes ... ornatae et pulcrae et longae et bonae figurae ... nichil nisi inutilia et mala facientes. 26,4 -esapes ... maiores generatae dicuntur masculinae ..., tertiae -esapes parvae sunt, quae aculeum habent. v. et p. 746, 35.37. c -isapis (adulterina) mascula mala MLWi. q. fur — Raubbiene: MLWAlbert. M. animal. 8,156 in domibus ... apum mascularum, quae kakyn (p. 625a,5 φῶρες) dicuntur, aut nichil aut parum mellis invenitur. 8,159 -esapes ... adulterinae masculae malae ..., quas vocant coroh (p. 625a,14 τοῦ δὲ φωρός), nichil omnino operantur et insuper corrumpunt aliarum apum operationes. 8,173 custos examinum ... interfecit -esapes extraneas praedatrices. B latius: 1 examen — (Bienen-) Schwarm: MLWLeg. Burgund. const. I 70,3 si ... minora furta, id est ... capram, -emapem involaverit (91.95). MLWLex Ribv. 46,6 (add. A 5) si quis de appiario -emapem furaverit. MLWLex Baiuv. 22,8 si -esapes, id est examen, alicuius ex apile elapsus fuerit. MLWWandalb. Goar. 2,32tit. promissa a patre -iapi. 2,32 -imapim unam — sic enim vocare rustici examen apum consueverunt — ... afferam. 2 vas — (Bienen-) Korb: MLWLex Sal. Merov. 8,1 si quis unam -emapem, hoc est unum vasum, ... furaverit (8,2.3). II species vesparum — Wespenarten: A -isapis (citrina) caeca MLWi. q. species crabronis — Hornissenart (Vespa crabro L. vel sim.): MLWAlbert. M. animal. 7,114 -isapis crocea aput nos, valde magna et insidiatur equis. 8,142sq. quartum ... genus (animalium anulosorum) est -isapis caeca secundum tres diversitates ... et primum ... genus est -isapis citrina parva, quae Graece hakyhyheuz (p. 623b,10 ἀνθρήνη; cf. 8,156) ... vocatur ...; secundum ... est medium genus -isapis citrinae ..., a Graecis yryby vocatur; tertium ... genus est maximae quantitatis et vocatur -isapis citrina caeca, ... post succinctorium posterius habet oculos (cf. somm. 1,2,3 p. 143b,29sq. -isapis tritea, quae vocatur -isapis caeca) ...; hoc ... genus Graecae karameridos (p. 623b,10 τενθρηδών) vocatur et est acerrimum. 8,184 quod ... in tertia specie vespae posuimus et Germanice hornezech vel hornuz vocatur et ... a quibusdam vespa sive -isapis caeca vocatur. v. et p. 746,33. B -isapis magna varia MLWi. q. species vesparum solitariarum — Lehmwespe (Eumenes coarctata L. vel sim.): MLWAlbert. M. animal. 1,42 quaedam ... faciunt sibi foveas ... sicut ... -esapes quaedam magnae. 1,95 -isapis magna varia ... per se nidum habet in terra. 8,144 inter ... tria genera apum ... tertium genus, quod atacum quidam vocant, est minimae longitudinis. v. et p. 746,34. III species muscarum — Fliegenarten: A musca carnaria — Schmeißfliege (Calliphora erythrocephala Meig.): MLWAlbert. M. animal. 7,60 -esapes quaedam magnae (p. 596b,13 αἱ μυῖαι), quae lupi dicuntur. B porca apum MLWi. q. species muscae — Mistbiene (Eristalis tenax L. vel sim.): MLWAlbert. M. animal. 4,88 -isapis quaedam (p. 535a,3 κώνωψ) ..., quae non diligit nisi fetida, ... a quibusdam porca apum quasi spurca vocatur. Baader