anser

anser, -eris m. (f.: MLWl. 15.23.28.37.39sqq. p. 686,7) MLWscript.: aucer: MLWl. 14. anc-: p. 686,3. anz-: MLWl. 72. -sar-: MLWl. 15. MLWform. MLWacc. MLWsg. -am: MLWl. 15. I de avibus: A gener. MLWi. q. auca sive silvestris sive domestica, gr. χήν — (Grau-)Gans (Anser anser L., cf. H. Suolahti, Die dt. Vogelnamen. 1909. p. 410sqq.; v. et MLWGloss. III 222,53 St.-S. auca vel -ranser gâns. 462,3 aucer uuildiugans): 1 proprie: MLWLex Sal. Merov. 7,8 si quis -emanserem (-amanseram C 5, ansare A 1.2) aut anedam furaverit domesticam. MLWAldh. ad Acirc. 131 p. 179,20 -esanseres crinciunt vel trinsiunt (cf. MLWCarm. Bur. B 132,2^a,8 -ranser craccitat). MLWBotan. Sangall. 10,3 fel de -eansere. MLWCapit. reg. Franc. 32,62 de pullis et ovis vel -busanseribus, id est aucas. MLWForma mon. Sangall. p. 14^b -busanseribus locus hic ... manet aptus alendis. MLWWandalb. mens. 60 -isanseris invisum ... agmen. MLWSalom. II. epist. 34 illi (episcopo) subministres ... -emanserem (aucam A 1.2) i (item de praestatione: MLWDipl. Otton. I. 105 duas -esanseres, decem gallinas MLWeqs. MLWChart. Heinr. Leon. 2 p. 2,26 decimam ... -umanserum ... dare. MLWChart. Rhen. med. II 242 p. 280,31 [inter iura telonei] album -emanserem. MLWChart. Hall. I 224,28 p. 213^a,3 spectant ad ius, quod rade dicitur, ... -esanseres et pulli MLWeqs. MLWChart. Eberb. 265 p. 20,10 duas -esanseres. MLWRegistr. Geisenf. 27 de interioribus, qui dicuntur iuvenes -esanseres [‘Gansjung’], dande sunt kartate. MLWal.). MLWFlod. hist. 1,1 p. 413,9 tertius fornix portae ... cignorum vel -umanserum figuratus auspicio. MLWDiaeta Theod. 79 -esanseres humidiores sunt et ventrem procurant. MLWTheoph. sched. 3,28 nigellum mitte in pennam -isanseris. Ekkeh. Uraug. Hier. 11,2 confictum est de Karolo Magno ... fribolum ... illud de -eansere quasi dominam suam deducente. MLWCompos. Matr. 62,3 sanguine -isanseris. MLWHildeg. phys. 6,10 -ranser, scilicet gans, calidus est MLWeqs. MLWcaus. 4 p. 206,14 ungues -isanseris ... feminae. MLWBernh. Prov. comm. 6,2 p. 291,8 adeps -isanseris silvestris. MLWCarm. Bur. B 58,4,10 -ranser sagax. 76,20,1 perdices et -esanseres ducte sunt coquine. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 1 p. 36,12 sunt plures species -umanserum sicut species illarum, que dicuntur rosete, et species illarum, que dicuntur carbonere, et species berneclarum et species gantarum (cf. 1 p. 38,18. 54,33. 55,1.3). MLWBerth. Ratisb. serm. 17 p. 90,5 corda sunt quasi carnes ... -isanseris antiqui silvestris, qui vix decoquuntur. MLWAlbert. M. animal. 1,37 -esanseres grisei et albi. 1,50 quaedam (animalia) verecunda et observantia se ab aliis sicut -ranser (p. 488^b,23 χήν) et cattus. 23,22 -ranser vel auca ... est avis aquatica ...; invenitur ... haec avis ... silvestris et domesticat; et silvestris ... quinque specierum invenitur; est enim magnus -ranser, qui cinerei coloris est et apud Germanos gragans vocatur; et est alius minor illo eiusdem coloris ...; et est tertius totus albus praeter alarum extremas ... pennas ...; et est quartum genus illo minus habens rostrum -isanseris, sed colorem capitis pavonis ..., quod vulgus dicit nasci de arbore; quintum autem genus -isanseris ponit Plinius (nat. 29,55) vocans ipsum comage ...; aliud autem genus addunt quidam ..., quod nos volmare vocamus; hoc enim maius est cigno. MLWal. (v. MLWind.). MLWAlbert. M. (?) animal. quaest. 3,12/16 p. 131,68 in -busanseribus deplumatis ad culcitras. saepe. de ave sexus masculini (cf. MLWGloss. III 492,26 St.-S. -ranser ganizo): MLWEgbert. fec. rat. 1,1472 furtivus ... -ranser. 1,1478 non fuit auca, sed -ranser. MLWNivard. Ysengr. 4,15 actitat excubias -ranser Gerardus. MLWfort. huc spectat: MLWRegistr. abb. Werd. 3,2 p. 92,4 (s. X.MLW^ex./XI.MLW^in.) solvit vi aucas et xii pullos, ... xii pullos et iii -esanseres. MLWEkkeh. IV. bened.II 79 fauce malum rauca nullum paret -ranser et auca. per MLWcompar. et MLWproverb.: MLWAlcuin. epist. 159^tit. nobilissimo avium aquilae -ranser stridenti voce salutem. MLWEpist. Ratisb. 5 p. 283,21 cum sit -ranser inter olores (cf. Verg. ecl. 9,36). MLWCosmas chron. 2,32 p. 129,18 sedit mulier ... velut -ranser, cum facit sibi nidum MLWeqs. MLWMetell. buc. 3,57 -ranser ... in spe ... est gallo minor in re. 2 alch.: a in nomine ficticio: MLWArteph. secret. p. 58 qui (pulvis) vocatur anzer et pullus Hermoginis. MLWRosin. ad Sarr. [] 1 p. 285,8 spiritus ..., qui dicitur -ranser Hermetis et pullus Hermogenis. b meton. MLWi. q. sal Ammoniacus — Salmiak: MLWPs. Avic. anim. 7,4 p. 430 pro ancere intelligo sal Armoniac(um). B spec. (cf. H. Suolahti, op. cit. p. 415sqq.): 1 ganta — Saatgans (Anser segetum L.): v. p. 685,41.50. huc spectare MLWvid.: Adso Waldeb. 1 (MLWMGScript. XV p. 1172,34) -esanseres agrestes, quas a candore vel sonitu more rustico gantas vocitant. 2 mullis — Schneegans (Chen hyperboreus Pall.): MLWAlbert. M. animal. 7,41 -esanseres albi, qui -esanseres grandinis sive nivis vocantur. v. et p. 685,51sq. 3 bernecla — Nonnengans (Bernicla leucopsis L.): v. p. 685,42.52sqq. 4 roseta — Ringelgans (Bernicla torquata L.): v. p. 685,40sq. 5 species avis aquaticae, fort. MLWi. q. pelicanus — Wasservogelart, viell. Pelikan (Pelecanus onocrotalus L., cf. H. Suolahti, op. cit. p. 388sqq.): v. p. 685,55. II de pisce: -ranser aquaticus MLWi. q. species piscis marini, fort. MLWi. q. umbra vel aquila — Meerfischart, viell. Umber oder Adlerfisch (Umbrina cirrhosa L. vel Sciaena nigra vel aquila L., cf. R. Strömberg, Studien zur Etymologie und Bildung griech. Fischnamen. 1943. p. 66sq.): MLWAlbert. M. animal. 5,34 -ranser aquaticus, qui in Graeco achynari (p. 543^a,2 χρομίς) vocatur. Baader