lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

altus

nhd. bis lat. · 5 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
5 in 5 Wb.
Sprachstufen
3 von 16
Verweise rein
0
Verweise raus
0

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

altus

Bd. 1, Sp. 522
altus, -a, -um. MLWcompar. fem. MLWsg. -iora: MLWl. 25.63. p. 523,21 (cf. N. Fickermann, MLWJbGeschMitteld. 6. 1957. p. 39). I excelsus, erectus, editushoch, aufgerichtet, emporragend: A proprie: 1 strictius de habitu: a de rebus: MLWWalahfr. hort. 102 ulmum. MLWWandalb. mens. 192 silvis ... sub -isaltis (MLWPetr. Cas. [?] chron. 4,18 p. 770,32 monasterium ... cum MLWs. -aalta. MLWChart. Rhen. med. II MLWapp. 15 p. 401,33). MLWWaltharius 14 solio ... in -oalto. MLWHrotsv. Mar. 826 urbem ... moenibus -amaltam. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1077 p. 300,21 ripa ... -issimaaltissima eminebat. persaepe. in locorum nominibus: MLWDipl. Karoli III. 145 p. 232,38 Alta ripa (Hauterive). MLWChart. episc. Halb. 825 p. 110,33 iudicio apud Altam arborem. al. medic. MLWi. q. tumidusgeschwollen: MLWTract. de caus. mul. 32 locus ... durus et -cioraalciora parit (MLWfort. MLWleg.: alcior a〈p〉paret). b de anim.: MLWAldh. ad Acirc. 71,5 elefantes. MLWWaltharius 460 dum cervicem sonipes discusserit -amaltam. MLWGerh. August. Udalr. I 17 caballum. MLWal. per MLWcompar.: MLWAldh. ad Acirc. 111,21 -ioraltior ... caelo rimor (sc. creatura) secreta tonantis. 2 latius: a de situ: MLWAldh. carm. eccl. 5,8 laqueo suspensus Iudas ab -oalto. MLWAethicus Ister 3 mundus ... informe fuit constitutus, ... dum -ioraaltiora fabrica tecta videbatur. MLWWalahfr. carm. 20,26 sidera. MLWHrotsv. asc. 101 super caelos ... -osaltos. MLWEkkeh. IV. bened. I 19,54 gladium ... -umaltum (gloss.: id est levatum ad ictum). MLWAlbert. M. animal. 1,612 dexter ... ren -ioraltior (p. 496b, 35 ἀνώτερος) est quam sinister. saepe. in locorum nominibus: MLWWett. Gall. 3 per Altam Germaniam (cf. MLWWalahfr. Gall. prol. p. 281,13 ab -oalto situ provinciae idem vocabulum [MLWsc. Altimania] ... confictum est). MLWLiutolf. Sever. I 7 ad Altum monasterium (Altenmünster). MLWLamb. Leod. Matth. I 2367 Alti castelli (Hoenburch) municipatum. MLWAnnal. Mell. Vind. I MLWa. 1276 p. 707,10 Altum forum. al. de avibus MLWi. q. in alto volansin der Höhe fliegend: MLWFrid. II. Imp. art. ven. 5 p. 178,18 ad airones longinquos et -osaltos. b de directione MLWi. q. in altitudinem versusin die Höhe gerichtet: MLWVita Erasmi 146 mansurus eris ... in ignibus -isaltis. MLWBruno Querf. fratr. 13 p. 731,24 -usaltus cruor. MLWal. in imag.: MLWCand. Fuld. Eigil. I 4 precibus -isaltis (II 10,18). B translate: 1 gener.: a sublimis, venerandus, sanctuserhaben, verehrungswürdig, heilig: MLWForm. Senon. I 21 Deo -issimoaltissimo. MLWEigil Sturm. 12 -issimoaltissimo rege Christo. MLWHraban. carm. 11,8 praesul honeste Dei, plebis et -usaltus honor. 23,8 sophia ... -aalta Dei. MLWWalahfr. carm. 49,13 tui -aalta ad praemia regni. MLWCand. Fuld. Eigil. II 17,73 potestas. 17,132 martyr. MLWWandalb. martyr. 302 Maximine, tibi quarto Trevir -aalta coruscat. saepe. de gradu: MLWLios Mon. 70 sacratio presulis -ialti (Hoherpriester’ MLWed.). b generosus, nobilisedel, adelig: MLWVita Pirmin. I 6 Wernharius -aalta prosapia Francorum ortus. MLWCand. Fuld. Eigil. I 5 p. 224,27 ab hac -aalta et generosa electione. II 12,13 regis. MLWDipl. Otton. I. 365 -aealtae vel humilis personae (MLWDipl. Otton. II. 93. MLWChart. Brixin. 60. MLWal.). MLWChron. Salern. praef. p. 469,37 (vs.) -ealte comes. MLWBalder. Alber. 23 p. 255,11 vir -ialti sanguinis (Const. II 54 p. 66,6. MLWal.). saepe. remissius: MLWTrad. Weiss. app. I 297 (a. 1058) questio in -oalto disponatur palatio. MLWChart. episc. Spir. 318 p. 287,15 recolentes (sc. Richardus rex) -issimoaltissimo placitu ... ecclesiam. c praestanshervorragend: MLWWillib. Bonif. 4 p. 13,22 ad -ioraaltiora bonorum documenta. MLWWalahfr. Wett. 447 -aealtae Romanae gentis. MLWcarm. 38,96 ingenio (MLWCand. Fuld. Eigil. II 14,47. MLWal.). Vita Vincent. 5 (MGMer. V p. 117,20) ad -cioraalciora erudicione. MLWFroum. carm. 32,76 -ioraltior in meritis pater. MLWVita Liutw. I 10 ut in virtutum provectu nullus sibi -ioraltior, in humilitatis despectu nullus inveniretur deiectior. saepe. d magnus, gravis, acergroß, erheblich, intensiv: MLWWalahfr. carm. 38,50 nivium vis ... -asaltas fecit habere moras. MLWDipl. Otton. I. 405 p. 551,42 -isaltis contentionibus. MLWFroum. carm. 27,14 labor. MLWAnnal. Pegav. p. 238,5 -aalta obsidione. MLWal. de censu: MLWChart. Gosl. II 52 (a. 1258) nullus ... ipsos ad censum cogat -cioremalciorem. de colore MLWi. q. vigiduskräftig: MLWTurba phil. 14 p. 124,14 ut sit color -ioraltior ... et audacior. [] e superbushochmütig: MLWDonizo Mathild. 2,24 elatis -aalta, mitis sed mitibus astat Mathildis. 2 spec.: a de sono, voce MLWi. q. elevatus, claruserhoben, laut: MLWArbeo Emm. 36 confessionem -aalta voce dedit. MLWAlbert. M. animal. 4,108 omnes feminae sunt -iorisaltioris et subtilioris (p. 538b,13 λεπτοφωνότερα καὶ ὀξυφωνότερα) vocis. MLWal. MLWmus.: MLWAlcuin. (?) mus. p. 26b,17 primi toni -ioresaltiores, secundi inferiores. MLWHraban. inst. cler. 2,48 p. 156,21 perfecta ... vox est -aalta, clara et suavis MLWeqs. MLWPs. Odo Clun. dial. prol. p. 251b,9 vocem ad -umaltum tonum pertinentem. MLWTheoph. sched. 3,86 si volueris cymbalum -iusaltius habere. sublime sonanserhaben klingend: MLWCand. Fuld. Eigil. II 14,62 -aalta ... modulamina missae. b de stilo, tenore MLWi. q. grandisgehoben, feierlich: MLWOtto Frising. gest. 1 prol. p. 12,15 si ... ad -ioraaltiora velut phylosophica acumina attollatur oratio. MLWConr. Mur. summ. 6,6a p. 434,42 tres sunt stili: humilis, mediocris et -usaltus. c iur. MLWi. q. gravishoch(gestellt), bedeutend: MLWLex Raet. Cur. 2,1,6 -cioresalciores causas. MLWChart. Hall. I 183 in -oalto ... iudicio. MLWChart. Rhen. inf. IV 664 iusticias -asaltas et civiles. Const. III 27. II profundustief: A proprie: MLWAethicus Ister 58 p. 37,18 -ioraaltiora limfa. MLWAntidot. Glasg. p. 142,27 vulnera. MLWPoeta Saxo 4,46 sub -oalto terrarum gremio. MLWWaltharius 50 amnes. MLWal. in imag.: MLWHraban. carm. 39,55 -umaltum abyssum ... dogmatum. de gemitu ex profundo veniente: MLWCand. Fuld. Eigil. II 24,10 -usaltus ... per omnes it gemitus. B translate: 1 gener.: MLWAesculapius 3 p. 4,43 somno. MLWPoeta Saxo 3,30 nox. Vita Liutg. II 1,24 p. 101,7 pace. MLWWalahfr. carm. 5,81 oblivio. MLWCaes. Heist. hom. exc. p. 27,16 horrenda sacrilegia ‘-amaltam vitam’ vocant; ... est enim in viciis profunda nimis. MLWal. 2 de mente sim.: a intellegens, sagaxverständig, einsichtig: MLWWalahfr. Blaithm. 115 cum sancta viri mens ... sensu praenosceret -oalto. MLWThietm. chron. 8,14 in -aalta mente sua. MLWThangm. Bernw. 3 -iorialtiori ... industria ... simulationes praevidebat. MLWal. b secretusverborgen: MLWThietm. chron. 5,29 latentibus insidiis suis -aalta mentis intencione. III A local. MLWi. q. longinquusentfernt: MLWWaltharius 817 ex Avarum ... sedibus -isaltis. B temp. MLWi. q. progressusvorgerückt:MLW Bruno Querf. fratr. 13 p. 733,8 surgente ... die ... usque ad -amaltam horam. MLWsubst. masc.: 1 deusGott (fere MLWsuperl.): MLWPaul. Diac. carm. 7,4,2 afflatus -ialti flamine. MLWHugeb. Wynneb. 13 p. 116,28 almus -issimialtissimi anthletus. MLWWalth. Spir. Christoph. I 19 tu solus -issimusaltissimus in omni terra. MLWChart. Turic. 1654 p. 9,5 quanto nos alcius exaltavit -issimusaltissimus. saepe. 2 homo illustrisein Hochgestellter: MLWHildeg. epist. I 50 p. 259B -ialti et -ioresaltiores, parvi et minores. MLWsubst. neutr.: I excelsitasHöhe: A proprie: 1 strictius: MLWLex Sal. Merov. 102,1 bargo v pedes in -umaltum. MLWHugeb. Willib. 3 p. 91,24 gressum dirigebant in -umaltum. MLWAgius epic. Hath. 583 ex -oalto ruiturus. MLWWaltharius 1455 petit cicada -aalta. saepe. MLWc. gen.: MLWArbeo Emm. 25 poli. MLWHugeb. Wynneb. 4 p. 109,16 Alpium. MLWWalahfr. hort. 107 ramorum. MLWal. MLWmedic.: MLWPs. Galen. febr. 199 quartane febres ... pulsum faciunt rarum et segnem et in -umaltum (cf. Galen. MLWed. Kühn VIII p. 461,12 κατὰ βάθος). de tertia dimensione: Syll. Sangall. MLWapp. 5,74 numerus crassus ad -aalta volans. MLWAdalbold. sphaer. 5 quadratus si septies in -umaltum tollatur, cccxliii pedes reddit MLWeqs. 2 latius: a caelumHimmel: MLWHraban. epist. 12 supernus arbiter, qui in -isaltis habitat. MLWHrotsv. Mar. 140 angelus ... descendit ab -oalto. MLWThietm. chron. 2,10 gratiam spallens ... in -issimisaltissimis Deo. saepe. remissius: MLWCarm. Bur. B 32,2 -aalta mereri. Const. III 248,1 quantum nobis ex -oalto permittitur. b soliumThron: MLWWaltharius 441 fatur rex ab -oalto. B translate: 1 gener.: a res sublimisetwas Hochstehendes: MLWPass. Petri et Pauli 184 ne multum -aalta velis, ne inferiora petas (cf. Vulg. Sirach 3,22). MLWOtto Frising. gest. 1 prol. p. 12,18 rebus simplicioribus -ioraaltiora interponere. b res efficaxetwas Wirksames: MLWAnnal. Magd. II MLWa. 954 p. 145,66 coacti sunt obsessi ... aliquid -iusaltius actitare. 2 spec.: a de sono, voce MLWi. q. elevatioHöhe, hohe Lage, Erhebung: MLWBeda hist. eccl. 3,2 p. 129,5 quia ... elata in -umaltum voce cuncto exercitui proclamaverit. MLWOrdo Rom. 5,66 sequitur in [] -umaltum prefatio dominicae orationis. MLWConr. Mur. summ. 2 p. 420,8 quorum (verborum) penultima tendit in -umaltum. MLWal. b iur. MLWi. q. gravis iurisdictiohohe Gerichtsbarkeit: MLWChart. Merseb. 240 p. 194,7 (a. 1239) in -umaltum et in bassum nostro stare arbitrio promiserunt (MLWChart. Lux. IV 80 p. 122,21 compromissum de -oalto et b. MLWChart. Helv. arb. 147 p. 229,8. MLWal.). c philos. i. quod difficulter attingi potestetwas schwer Erreichbares: MLWAlbert. M. resurr. 106 p. 308,7 -umaltum indeficiens et potens, replens affectum quantum ad alteram sui partem, scilicet irascibilem. p. 308,34 pravus actus ad -umaltum potens est furor. MLWsumm. creat. II 67,2,2 p. 558b,11 irascibilis debet denominari respectu eius, quod est proprium obiectum: hoc autem est arduum et -umaltum. MLWibid. MLWal. II profunditasdie Tiefe: MLWMarc. Valer. buc. 2,100 preceps dabo me ... in -aalta.
10304 Zeichen · 648 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    Altus

    Etym. Wb. des Deutschen (Pfeifer) · +1 Parallelbeleg

    Alt m. ‘tiefe Frauenstimme’, zweithöchste Stimme im vierstimmigen Satz; musikalischer Terminus seit dem 15. Jh., vgl. ml…

  2. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    altus

    Goethe-Wörterbuch

    altus [ Übersetzungsübung ] hat .. die hohe Berge .. erschaffen = altos montes .. creavit DjG 3 1,5,3 Labores juv alzu h…

  3. Latein
    altus

    Lex. musicum Latinum · +1 Parallelbeleg

    altus -a , -um A. hoch B. groß — A. high B. large A hoch (in Bezug auf die Tonlage) — high (with respect to register) [s…

Verweisungsnetz

5 Knoten, 0 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Sackgasse 5

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit altus

9 Bildungen · 0 Erstglied · 9 Zweitglied · 0 Ableitungen

altus als Zweitglied (9 von 9)

*saltus?

KöblerAhd

*saltus? , M. Vw.: s. niu-

asfaltus

MLW

asfaltus MLW sim. v. MLW asphaltus . Humperdinck

asphaltus

MLW

asphaltus (ha-, aff-, asf-, -pa-, -art-, -la-, -th-, -tr- MLW sim. ) , -i m. vel

coaltus

MLW

coaltus v. MLW coalesco . Pape

contra altus

LmL

contra·altus

contra altus (verkürzte) Bezeichnung für die hoch (d. h. über dem Tenor) liegende Kontratenorstimme — (abbreviated) term that designates the…

niusaltus

KöblerAhd

niu·saltus

niusaltus , (subst. Adj.=)M. nhd. „neugesalzen“, Pökelfleisch ne. „newly“ salted meat Q.: Urk (um 800) E.: s. niuwi, salzan L.: ChWdW9 1029 …