Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
agalstra sw. f.
sw. f., mhd. agelster, nhd. elster, dial. alster, vgl. die Zusammenstellungen bei Suolahti, Vogeln. S. 195 ff. — Graff 1, 131.
Nur im Nom. Sing. belegt.
agal-:-stra Gl 1,802,3 (clm 14747, 10. Jh.). 2,362,36 (2 Hss.). 467,21 (2 Hss.). 3,15,12 (Sg 242, 10. Jh.). 21,29. 457,13 (2 Hss.). 461,15 (clm 14747, 10. Jh.). 688,15 (Sg 299,9./10. Jh.). 4,67,15 (Sal. a 1, 5 Hss.). 86,34 (ebda., 1 Hs.). 155,11 (Sal. c); -stera 3,306,9 (SH d); -astra 462,8. 463,49. 4,67,15 (Sal. a1); -astara 2,407,4; -estra 4,86,33 (Sal. a1, 2 Hss.). — agel-:-stra Gl 3,21,30 (3 Hss., 1 Hs. -s, 1 Hs. unsicher, vielleicht aglastra). 322,16 (SH e). 4,86, 35 (Sal. a 1); -stre 3,86,34 (SH A); -stere 251,45 (SH a2); -ster ebda. 465,20; -stir 21,34; -sturr 35; -estra 86,34 (SH A, 2 Hss., 1 Hs. -sta). 342,7 (SH g, 3 Hss.);
-eistra 203,33 (SH B); -us, -eistera 21,31; -uster 460,5 (-ts). — agil-:-stra Gl 3,21,29 (4 Hss.). 460,29. 463,39 (-ta). 4,67,17 (Sal. a1). 86,36 (ebda.); -stre 3,671, 69; -ster 21,34 (-t-). 713, 50 (-ts).
agla-:-stra Gl [3,21,30 unsicher, vgl. oben.] 4,67,16 (Sal. a1); -ster 3,21,32. — agle-:-stera Gl 3,284,50 (SH b); -ster 21,34 (-ts). 54,29 (-ts). — agli-:-stra Gl 4,86,35 (Sal. a1, 2 Hss.); -stre 3,21,33; -ster ebda. (-ts). 4,67, 18 (Sal. a1).
ager-laster, -luster: Gl 3,21,32 (14. 15. Jh., -ts); al-gester: 35 (14. Jh.); alger-ist, -ist~: 86,35 (SH A, 12. Jh.).
ailster: Gl 3,354,57 (13. Jh.). — al-:-stra: Gl 3,86,36 (SH A, 13. Jh.); -stira 4,67,17 (Sal. a 1, 13. Jh.); -ster 3,21,36 (6 Hss., 12.—15. Jh., 2 Hss. -ts). 86,36 (SH A, 15. Jh., -ts). 4,354,6 (14. Jh., -ts); -ister 3,21,35 (13. Jh.).
egel-:-stere Gl 3,364,66 (Jd); -estra 251,46 (SH a2, clm 2612, 12. Jh.). 1) Elster, Corvus pica: pica Gl 1,802,3. 3,15,12. 21,29. 54,29. 86,34. 203,33. 251,45. 284,50. 306,9. 322, 16. 342,7. 354,57. 364,66. 457,13. 460,5. 29. 461,15. 465,20. 688,15. 713,50. 4,155,11. 354,6; als Korrektur unter das urspr. zur Übersetzung verwendete hehera ‘Eichelhäher’ 3,462,8; agaza agilstra 463,39. pica ł gaia 671, 69 (Hs. graia; vgl. dazu Duc. s. v. gaia). gaia 463,49. 4,67, 15. agalstra pica [loquax varias concinnat gutture voces, Carm. de phil. 33] 2,362,36. Picus, unus deorum speht, pica dicitur agalstra [zu Prud., Symm. I, 234] 467,21, daraus 2) übertr. auf den Specht, Picus: agalastara [maculoso ... corpore] Picus [Prud., Symm. I, 234; dazu Glosse: P., filius Saturni ... fecit avem Circe, sparsitque coloribus alas] Gl 2,407,4. 3) piales? Gl 4,86,33 (Sal. a 1). Drei Hss. fügen nomen herbae bei. Trotzdem muß auch hier die Vorstellung von pica zugrundeliegen, vgl. Diefb. Gl. 432c.