1.
ad MLW
praep. MLWscript.: at: MLWForm. Morb. 3 at te. MLWBitur. 2 p. 167,27 at quem. MLWTrad. Frising. 431. MLWDipl. Ludow. Germ. 37. MLWChart. Sangall. A 790. MLWTrad. Frising. 1770
b. MLW
al. aut
(var. MLW
l.): MLWForm. Marculfi 1,2 p. 42,20. MLW
assim.: p. 149,60.150,27. cf. MLWAldh. ad Acirc. 140 p. 194,21 ad praepositio saepe finalem d litteram in eandem convertit litteram, a qua sequens orationis inchoat pars ut cedo, accedo, non adcedo MLW
eqs. MLW
posit. (in prosa): MLWTrad. Frising. 38 p. 66,24 rem ad confirmandam (
cf. MLWThegan. Ludow. 24. MLWAnnal. Fuld. Ratisb. MLWa. 891 p. 119,26).
v. et p. 149,14.152,44sq. 70. adque
(i. ‘
et ad’
): MLWArnold. Lub. chron. 5,24 p. 202,4 (vs.).
MLW
struct.: MLW
c. MLW
abl.: [] saepe, MLW
e. g. MLW
l. 11.13sqq. 37. p. 150,2.30.40. 151,30sq. 152,59sq. 153,39. 154,48sq. 155,13sqq. MLW
c. MLW
dat.: p. 152,39sq. 154,71; adde MLWDipl. Karoli
M. 313 p. 473,7 (spur. MLWs. XII.) ad sibi. MLW
c. gen. (saepe per ellipsin vel MLW
contam.): MLW
l. 16.40sqq.45. p. 150,67.151,69.155,17. MLW
c. nom.: p. 153,31. MLW
c. MLW
inf.: p. 151,40. 68.153,41. MLWabund.:
MLW
l. 68. p. 150,39sqq. 51. 151,38; adde MLWHerm. Altah. annal. MLWa. 1260 p. 402,21 quousque ad quasdam cantilenas ... compleverunt. I
de motu, directione fere MLW
i. q. in, acc. purus sim. —
zu, nach in, auf: A
gener.: MLWChron. Fred. 42 p. 186,29 obtimates ... ad Dura ... ad campo Madio ... ad se venire praecepit. MLWLex Alam. 46 revocet eam ad pristinam libertatem. MLWHugeb. Willib. 4 p. 100,26 adpropinquaverunt ad illo. Vita Lonogh. 6 (MGMer. VII p. 435,30) perrexit partibus ad palacii. MLWEinh. epist. 5 ut homines aliquos mittas ad Aquis (
cf. MLWDipl. Ludow. Germ. 133 p. 185,25 ad Aquisgrani palatii. MLWRuotg. Brun. 21MLW
in.). MLWAmalar. epist. 4,4 novum testamentum non mutabitur ad aliud testamentum. MLWCand. Fuld. Eigil. II 12,20 procidit ad genua. MLWAnnal. Fuld. II MLWa. 839 Hluthario ad Italiam redeunte. MLWGerh. August. Udalr. I 4 p. 391,25 ad sanctam Afram veniebat. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1074 p. 277,1 de Roma ad Phorzheim. MLWOtto Frising. gest. 1,20 p. 33,18 ubi ... conveniant oreque ad os ... conferant (
cf. 1,62 p. 89,2 oculo ad oculum videndo).
persaepe. pendet a MLW
subst.: MLWRimb. Anscar. 3 p. 22,38 post reversionem ad corpus. MLWVita Rimb. 3 legatio ad gentes. MLWGerh. August. Udalr. I 9 p. 398,23 caelestem ad alta sublevationem et propter humilem ad humana descensionem figurat
lapis hyacinthus. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1071 argumentum depositionis a maiori ad minus. MLWOtto Frising. gest. 1,5 p. 16,26 generationem ... accipimus ... pro quolibet ingressu de non esse ad esse. MLW
al. MLW
c. ellipsi verbi: MLWTransl. Dion. Ratisb. 31 p. 368
a,32 mox ad pedes. MLWRahew. gest. 3,42 p. 216,17 fortes ad arma, ... senes ad lamenta. MLWAnnal. Ianuens. IV p. 33,16 clamaverunt: ad arma, ad arma, ad ipsos. B
spec.: 1
fere sensu dat. c. verbis dicendi, scribendi, dandi, solvendi sim.: MLWChron. Fred. 4,54 p. 147,27 dicentes ad Godino. MLWLex Alam. 54,2 contradicere ipsam dotem ad illam mulierem. MLWLex Baiuv. 1,1 alodem suam ad ecclesiam ... donare. MLWTrad. Frising. 1 tradidi ad domum sanctae Mariae (MLWTrad. Patav. 3 ad sancti Stephani. MLWTrad. Frising. 12 p. 39,38 ad domum sancti Michahelis ... et ad omnium sanctorum. 30 p. 58,24 ad ... Marię ecclesiae ad domum episcopalem. MLWTrad. Patav. 39 ad Liutolfi presbiteri. MLW
al.). MLWChart. Fuld. B 11 inferat ad ipsam ecclesiam auri uncias ii. MLWChart. Rhen. med. I 23 ad ipsius basilicę solvere. MLWAgnell. lib. pont. 18 p. 286,34 ad incredulos ... praedicare. MLWRimb. Anscar. 38 p. 73,3 alios iterum ad paganos vendebant. MLWRuotg. Brun. 2 p. 3,26sq. aliud ad oculos hominum, aliud ad testem cordium exhibebat. MLWDipl. Karoli
M. 313 p. 473,1 (spur. MLWs. XII.) dono, transscrivo seo emancipo in ad de iura dominioque MLW
eqs. saepe. nota: MLWChron. Fred. 3,7 iussit ad omnis sinatricis (3,46. 4,55).
pendet a MLW
subst.: MLWBonif. epist. 78 p. 166,12 iuxta verbum Domini ad Ezechielem. MLWTrad. Frising. 29 p. 57,10 cessio vel donatio ad loca sancta. MLWWalahfr. Gall. 1,26 p. 304,32 epistolam ad beatum Gallum. MLWWiduk. gest. 1,2 in contione Agrippae ad Iudaeos. MLW
al. 2
usque ad —
bis zu: MLWWaltharius 270 ad summum complentur scrinia labrum. MLWRuotg. Brun. 5 p. 6,11 ad unguem pacato imperio. MLWThietm. chron. 1,28 p. 36,6 maiestatem suam ... ad summum (ass-
1) perducere. MLWThangm. Bernw. 1 p. 758,23 scrupulosa quaeque ad medullam eventilabat. MLW
al. v. et usque. 3
contra —
gegen: MLWAldh. virg. II 1983 durior ut ferro foret
mens ad tormenta. MLWThietm. chron. 7,63 ad urbem pugnare. MLW
al. MLW
medic.: MLWAntidot. Lond. p. 17,21 facit ad omnes morsum serpentum. MLWBotan. Sangall. 13,5
capit. ad tempestatibus aut demonius. MLW
al. pendet a MLW
subst.: MLWAntidot. Augiens. p. 61,42 implastrum ad arduram stomachi. MLW
abund.: MLWEpist. pont. Rom. sel. I 1 p. 3,18 porte inferi non prevalebunt adversus ad eam
(ecclesiam). 4
praeter —
außer: MLWLiber diurn. 73 p. 73,4 ad haec vero suscipio (MLWChart. Sangall. A 712 p. 314,17. MLWThietm. chron. 1,15. MLW
al.). MLWCod. Lauresh. 429 dono ... ad ipsam hobam de terra iurnales xl.
[] II
de situ, positione MLW
i. q. in, apud —
an, in, bei, auf: A
gener.: MLWCompos. Luc. G 5 ad umbra desiccare. MLWLex Ribv. 42 si quis hominem ... ad regem accusaverit. MLWHugeb. Willib. 3 p. 91,21 in urbe Luca ad sanctum Pricianum ibi requiescit (
cf. MLWTrad. Frising. 643 actum est ad sanctum Stephanum. MLWGerh. August. Udalr. I 27 p. 413,17 ad sanctum Iohannem missam celebrare. MLW
al.). 4 p. 99,12 stans ibi ad missam. MLWChart. Fuld. B 70 p. 126,33 est ad uno latere ... ab alio latere (MLWWiduk. gest. 1,28). MLWChart. Hersf. 26 p. 48,6 isti fuerunt ad illa vestitura. MLWRimb. Anscar. 35 p. 66,30 cilicio namque ad carnem ... usus est. MLWThietm. chron. 4,9 quattuor ministrabant duces, Heinricus ad mensam, Conrad ad cameram MLW
eqs. 7,1 cenam ad Lateranis fecit. MLWOtto Frising. gest. 1,4 p. 16,4 melius est ad summum quam in summo.
persaepe. de valetudine: Form. epist. IV 2 p. 529,15 nunquam ... ad tantam ... me esse cognovi suavitatem.
de re comitante: MLWAgnell. lib. pont. 36 p. 299,28 ad illius
(gemmae) lumen ... gradere.
pendet a MLW
subst.: MLWRimb. Anscar. 10 pedibus ad terram fugientes. MLWAgius vita Hath. 6 a laneis ad carnem vestimentis. MLWPoeta Saxo 1,50 regionem solis ad ortum. MLWRuotg. Brun. 49 p. 53,16 fratribus nostris ad sanctum Petrum. MLWGerh. August. Udalr. I 28 p. 417,48 sancti Magni ad Fauces. MLWDipl. Heinr. IV. 116
a p. 154,28 eius successores ad eandem ęcclesiam. MLWChart. march. Misn. II 2 p. 4,21 comitissa ad Rhenum. MLW
c. MLW
adi.: MLWLiber hist. Franc. 31 p. 293,8 non erat matrona ad presens (MLWTrad. Frising. 615
a p. 526,33. MLWDipl. Heinr. III. 318 p. 436,26 apresent. MLW
al.). B
spec. ad nomen loci significandum: 1
c. vi quadam praep.: MLWBeda hist. eccl. 3,21 p. 170,21
monasterium vocatur Ad Caprae Caput. MLWTrad. Frising.52 p. 80,31 in villa nuncupante ad flumine Uuirma. MLWEinh. Marc. et Petr. I 4,10 p. 259,54 de monasterio, quod Ad Duos Gemellos appellatur. MLWDipl. Ludow. Germ. 141 p. 197,24 cappellam, quae vocatur ad sanctam Iustinam (
cf. MLWAdalb. Magd. chron. MLWa. 962 dicitur
mons ad sanctum Leonem). MLWGerh. August. Udalr. I 28 p. 415,48 ad locum, qui Ad Balneos nominatur. MLWEpist. Teg. I 94 de loco, qui dicitur Ad Monachos. MLW
al. nota (theod. ‘
zu’
): MLWChart. Wetzlar. 160 (a. 1271/2) domum ..., que dicitur Ad Rufum Leonem. 2
vi praep. evanida (
cf. MLWForm. Andec. 52 p. 22,40 tam in pago tam et in ... ad palacio): MLWDipl. Merov. I 76 p. 67,38 in loca nunccupantis Childriciaecas et Ad taxmedas (
cf. MLWl. 43 et Taxmedas). MLWChart. Fuld. B 22 in loco, qui dicitur ... ad Bibarahu. MLWTrad. Frising. 132 p. 141,3 Scropinhusun seu ad Zetileshusen. 155 p. 156,9 traditio Sindeo de ad Hleginpah. 607
a p. 520,25 prope fluvio ad Clana. MLWDipl. Ludow. Germ. 102 p. 148,16 haec sunt nomina: ... ad Penninuuanc, ad ecclesiam Anzonis, ad Uuitanesperc. MLW
al. III
de tempore: A
usque ad —
bis zu: MLWTrad. Frising. 11 p. 38,30 (a. 758) ad finem vitae suae. MLWWaltharius 359 ad medium lucis. MLWAgius comput. 7,25 a festis ad festa. MLWThietm. chron. 1,6 ad suimet presentiam differre. MLW
al. MLW
abund.: MLWForm. Bitur. MLWapp. 5 ad in aevum custodire.
v. et usque. B
per (spatium temporis) —
für die Zeit von, auf: MLWLex Sal. Merov. 82,1 ut ad xx noctes ipsum
(servum) in mallum praesentet. MLWTrad. Frising. 45
b commendaverunt mihi
hereditatem ad vitam meam. MLWMeginh. Fuld. Alex. 13 pene ad horam plenam. MLWWiduk. gest. 1,32 ut ... ad novem annos pax firmaretur. MLWChart. Mog. A 457 p. 365,24 solvit ad sex menses. MLWOtto Frising. gest. 2,56 a proximo pentecosten ad annum. MLW
al. in MLW
locut.: MLWWillib. Bonif. 4 p. 15,21 ad tempus contradixit iter (MLWLiutg. Greg. 2 p. 68,18. MLW
al.). MLWThietm. (?) chron. 4,37 ad momentum. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1080 p. 325,46 ad horam divertebant
(aliter p. 151,1). MLWFrid. II. Imp. art. ven. 1 p. 11,15 vivunt ad plus
(i. diutius). C
pro abl. temp. —
an, in, zu: MLWCod. Lauresh. 1028 (a. 773) ad presens tempus ... habere. MLWAnnal. Einh. MLWa. 771 ad ii. nonas Decembris. MLWChart. Rhen. med. I 135,33 ad natalis Domini. MLWAnnal. Xant. MLWa. 850 eodem die ad vesperum (
cf. MLWRuodlieb X 15 cras ... ad seram). MLW
al. adde MLWDipl. Merov. I 66 p. 58,50 (a. 693) ad dies quinque ante istas Kalendas.
in MLW
locut.: MLWWillib. Bonif. 4 p. 15,22 ad extremum ... convaluit ... sermo. MLWHugeb. Willib. 3 p. 90,14 ad primitus ... tunc. Form. MLWAugiens
[].C 24 ad subitum. MLWWett. Gall. 29 p. 273,34 ad horam (
cf. MLWFroum. carm. 19,4 ad horas. MLW
opp. dudum). Libell. de Baiuv. et Car. 12 ad praesens ... praeesse. MLWAgius vita Hath. 22 ad ultimum. Const. III 243,6 ad tardius. MLW
al. IV
de intentione, consilio, usu MLW
i. q. pro, dat. purus sim. —
zu, als: A
strictius: 1
pendet a verbis: a
c. obi. rerum (saepe sensu dat.): MLWChron. Fred. 2,57 p. 81,20 ut ei cervus esset ad prandium (MLWRhythm. 150,302,1 ad malum exemplum. MLWErmenr. Sval. 7 ad signum. MLW
al.). MLWLex Alam. 2,1 qui res ... ad beneficium susciperit. MLWLex Baiuv. 9,9 non prius damnetur ad mortem (MLWNith. hist. 1,3 p. 4,22 diiudicati. MLWThegan. Ludow. 22 iudicati.
cf. MLWOtto Frising. gest. 2,40 p. 149,6 viris ... ad patibuli ... supplicia adiudicatis). MLWWillib. Bonif. 8 p. 43,29 cum ... ad exemplum ... opponeret. MLWHugeb. Wynneb. 4 p. 109,5 presbiteros ... ad sacre verbis obsequium ... rogabat. MLWTrad. Frising. 154 ut aliquid de illo ad tributum darem (MLWTrad. Ratisb. 23 dedit ... ad suum proprium ad habendum. MLW
al.). 384 si omni anno ad censum sex denarios inde persolvisset. MLWHraban. epist. 55 ad sacerdotium ordinati. MLWDipl. Ludow. Germ. 65 concessimus ad proprium ad monasterium. MLWRimb. Anscar. 8 quos ... ad Dei servitium educarent. MLWAnnal. Fuld. II MLWa. 841 p. 32,7 Hludowico ... ad auxilium vocato. MLWWiduk. gest. 1,38MLW
ex. ad vindictam patriae ... cogitarent. 2,4 elegitque ad hoc officium virum. MLWFroum. epist. 74 ad viaticum ... peto ... portionem alimonię. MLWChart. Gosl. I 301 p. 321,30 obtinuit vi privilegia ad bonum et pro libertate ecclesie.
saepe. ad hoc MLW
c. MLW
enunt.: MLWEigil Sturm. 17 p. 374,20 ad hoc tantum ut (MLWHrotsv. Sap. 4,3. MLW
al.). MLWPoeta Saxo 5,504 quatinus. MLWWiduk. gest. 2,15 ne. b
c. gerund.: MLWLex Ribv. 91,1 ut nullus ... munera ad iudicio pervertendo non recipiat. MLWPactus Alam. II 44 nihil est ad requirendum. MLWTrad. Frising. 12 p. 40,24 rogatus fui ad scribendun. 23 p. 52,11 monasterio ... ad gubernandum praeesse. MLWForm. Senon. I 44 nostrum est ad suggerendum, vestrum est ad ordinandum. MLWVita Goar. 5 p. 415,23 invenerunt ad manducandum. MLWOtto Frising. gest. 2,12 p. 113,27sq. quotienscumque ad sumendam Romani imperii coronam militem ad transalpizandum coegerint.
saepe. MLW
abund.: MLWChart. Rhen. med. I 42 p. 49,20 pro ad recitandum accipiat
epistolam. c
c. inf.: MLWAurelius 2 p. 493,14 ad distinguere ... consilium est. MLWCompos. Luc. I 23 eramen pone ad battere. MLWAntidot. Glasg. p. 142,31 longum est ad prenotare. MLWDipl. Karoli
M. 102 p. 146,36sq. plus obtingit ... ad habire quam ... ad reddere. MLWTrad. Frising. 111 ad servire Deo. MLWTrad. Patav. 55 prestare ... ad habere. MLWDipl. Ludow. Germ. 168
a p. 235,22 hoc ... profuturum nobis ad beatitudinis praemium obtinere. MLWAnnal. Fuld. Ratisb. MLWa. 884 p. 111,28 ad hoc vindicare proficiscitur. MLWEpist. Ratisb. 21 p. 345,25sq. quasi ad nihil nisi ad fruges consumere nati simus. Chronogr. Corb. p. 50,7 legatarii ... ad accersiri eum instituuntur. MLWAlbert.
M. animal. 8,231 ad convenienter recipere ymagines. MLW
al. d
c. obi. person. (saepe sensu acc. dupl.): MLWChron. Fred. 3,11 p. 96,10 libenter eum super nos recipebamus ad regem. MLWLex Alam. 2,1 quod ... illos ad testes advocasset. 53,1 si quis filiam ... acciperit sibi ad uxorem. MLWLex Baiuv. 8,17 si quis liberam feminam suaserit quasi ad coniugem (-ium MLW
var. l.). 17,6 ad testem sortitus sum et ad testem me facere volo. MLWTrad. Frising. 400
a p. 342,19 licentiam ... de servos ... ad liberos ... demittendi. MLWThegan. Ludow. 17 uncxit eum ad imperatorem. MLWGerh. August. Udalr. I 25 p. 410,39 eligite ... unum ad abpatem (MLWThietm. chron. 2,32 p. 78,16 ad heredem. MLWWipo gest. 16 p. 36,18 ad imperatorem. MLW
al.). MLWThietm. chron. 5,7 Bolizlavum ... ad militem ... adipiscitur. MLWChart. Carinth. III 205,3 benedixit ad abbatissam. MLW
al. 2
pendet a subst.: MLWLex Sal. Merov. 27,27 retem ad anguilas. MLWForm. Marculfi 2,32 necessitas ad tua ingenuitate tuenda. MLWLex Alam. 17,2 potestatem ad exiendum (MLWTrad. Frising. 59 ad repossidere.
nota MLW
contam.: MLWForm. Senon. I MLWapp. 1
a p. 208,5 ad faciendi ... habeat p. MLWChart. Rhen. med. I 42 p. 48,16. MLW
al.). 22,2 signum ... ad veniendum. MLWAntidot. Lond. p. 18,7 antidotum ad intercedendas febris. MLWLiutg. Greg. 15 p. 79,4 pro ... mentis suae excitatione
[] ad caelestia. MLWWiduk. gest. 3,54 ad cultum divinum bonum studium. MLWThietm. chron. 5,9 Guncelino ad hoc duce. 5,14 ad regni apicem acquirendam regi ... adiutor. MLWOtto Frising. gest. 1,57 p. 81,32 de sublimatione sua ad imperium. MLW
al. 3
pendet ab adi.: MLWLex Alam. 2,1 hereditas ... legitima ad possedendum. MLWArbeo Corb. 8 contra vitia ad irascendum velox, ad ignoscendum ... non piger. MLWEigil Sturm. 4 p. 367,14 aptum ... ad inhabitandum ... locum. MLWPass. Kil. I 8 quae dilecta et amabilia mihi fuerunt ad habenda. MLWWett. Gall. 36 ad servitium sancti devotus. MLWHraban. epist. 5 p. 388,25 dignum ... ad legendum (MLWHrotsv. Mar. 307. MLW
al.). 13 p. 400,22 ad hoc officium impares atque indigni. MLWWalahfr. (?) carm. 5,50,1,18 cygnus tardus ad istud opus. MLWRimb. Anscar. 19 p. 42,8 ipsi ad resistendum pauci
erant. MLWHrotsv. Pafn. 7,11 inoportunitas ... difficilis ad sufferendum. MLWWipo gest. 2 p. 13,25 locus ... ad secretas res tractandas tutus et habilis.
saepe. B
latius MLW
i. q. pro utilitate alicuius —
zum Nutzen von, für: MLWForm. Marculfi 1,11 victu ad caballos. MLWAntidot. Bamb. 24 davis cum mulsa cocleare plenum ad stomacho ... et ad splenem. MLWHraban. epist. 44 p. 490,14 fecistis
opusculum ad reclusos. MLWDipl. Ludow. Germ. 117 p. 166,33 habeant ... portum ... ad illorum naves. MLWDipl. Karlom. (II.) 3 p. 288,36 hoc Willehelmus ... ad id monasterium circuiit. MLWHrotsv. Dulc. 6,1 ad imperatorem habeo secretum. MLWThietm. chron. 6,81 ad adventum regis haec omnia providere. MLWChart. Rhen. inf. II 1 p. 1,22 ut ... ad coquinam nostram piscationem faciant. MLW
al. V A
de causa MLW
i. q. propter, de, abl. purus —
wegen, über: MLWAgius vita Hath. 1 ad quid venerit (MLWEcbasis capt. 48 MLW
syn. cur. MLW
al.). MLWRuotg. Brun. 7 Greci ... ad tantam gratiam stupebant. 18MLW
ex. gaudebit ad reditum. MLWWiduk. gest. 1,18MLW
ex. ad novas rerum facies stupentes admirati. 3,54 Gero ad haec commotus (MLWThangm. Bernw. 20 p. 768,1 succensus. MLW
al.). MLWOtto Frising. gest. 2,25 p. 128,9 ad omnem ... motum pavidi. MLWRahew. gest. 3,41 p. 215,28 contentus ad laudem. MLW
al. B
de effectu, consecutione: 1
de actione vel re efficiente (interdum accedit ad notionem causalem): abl. purus —
auf ... hin, infolge: MLWLex Alam. 78,5 ad clamorem ad ... villam currit
canis. MLWArbeo Corb. 15 p. 204,5 ad cuius minime declinans ... promissioni. MLWLiutg. Greg. 2 p. 68,21 ad unam exhortationem. 9 p. 74,35 quid ... ad haec dicturi sumus. MLWRimb. Anscar. 3 p. 23,30 ad quam vocem ... conticuit. MLWVita Rimb. 6 p. 84,27 ad hanc peticionem. MLWCarm. de Quint. 52 fugit ad tactum
lepra. MLWAnnal. Fuld. Ratisb. MLWa. 884 p. 112,17 istam ad miseriam hic versus conponi. MLWDipl. Otton. III. 38 ob peticionem ... nec non ad interventum. MLWChart. Grimm. 259 contulimus eidem cenobio ...
bona possidenda ad resignacionem ... militis. MLW
al. 2
de re effecta —
zu: MLWArbeo Emm. 13 furore repletus ad suae condamnationem. MLWRuotg. Brun. 6 disputantibus ad plausum omnium ... satisfecit. MLWThietm. chron. 4,28 ad augmentum sui sceleris. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1077 p. 290,47 ad cumulum damnationis. MLWHelm. chron. 7 p. 18,23 ad ... ecclesiae ruinam.
al. usque ad —
bis zu: MLWRimb. Anscar. 30 p. 61,25 ad internetionem nos delebunt. MLWMappae Clavic. 286 agitatione ad spissitudinem ducta
zuchara. MLW
al. ad hoc MLW
i. q. adeo —
so sehr: MLWThietm. chron. 5,10 tributarium faciens dominum ad hoc ... elevavit, ut MLW
eqs. VI
de modo, condicione (v. p. 153,2) sim. MLW
i. q. secundum —
gemäß, nach: MLWChron. Fred. 4,70 ad privato habeto vivere. MLWAntidot. Sangall. p. 81,5 ad mensura egrotantis. MLWHugeb. Wynneb. 9 p. 113,41 ad Dei voluntatem. Lex Frision. MLWadd. 3
a,73 ad novam monetam. MLWWalahfr. carm. 5,72,4,1 ad exemplum volucris ... sese ... excitavit. MLWRemig. Altiss. mus. p. 67
a tonus quippe ad hemitonium sonat. MLWRegino chron. MLWa. 813 ad Latinam regulam. MLWDipl. Otton. III. 32 ad legem et ad regularem ordinem. MLWThietm. chron. 4,71 servus ad oculum
(‘
Augendiener’ MLW
ed.). MLWWipo gest. 1 p. 10,22 providus ad seculum. 2 p. 19,24 ad comparationem talium virorum. MLWRuodliebV 123 nucis ad grossum. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1076 p. 288,14 suum ad libitum. Const. II 214 ad litteram. MLWChart. Wirt. VI 2000 p. 396,3 ad casum. MLWAlbert.
M. sent. 1,46,12 p. 446
a,8sqq. factio autem, quae est ad maius, superbia; ...
[] quae autem ad minus, ironia.
saepe. v. et advicem.
de condicione: MLWLex Sal. Merov. 87 ad plebium promoveatur
servus. MLWChart. ord. Teut. (Thur.) 136 donacionem recepimus ... ad eundem censum. MLW
c. MLW
adi. vel MLW
pron. (fere sensu MLW
adv.): MLWLiber diurn. 61 p. 55,13 ad paululum. MLWChart. Rhen. med. I 8 p. 11,16 totum et ad integrum (MLWHraban. epist. 28 p. 443,9. MLW
al.). MLWWillib. Bonif. 6 p. 31,17 ad modicum. MLWEigil Sturm. 14 p. 371,43 ad plenum discens. p. 372,6 ad omnia (
cf. MLWEcbasis capt. 559 ad omne). MLWHraban. epist. 3 p. 385,21 ad purum. MLWNith. hist. 4,5 p. 46,35 ad liquidum. MLWAnscar. pigm. p. 64 ad minus legat ... oraciones (Const. I 227,5 ad
m. duorum confratrum. MLW
al.). MLWDipl. Otton. I. 92 p. 175,30 ad primum. MLWEgbert. fec. rat. 2,489 ad ęquum. MLWEpist. Hann. 84 p. 141,6 ad nulla. MLWArnold. Lub. chron. 5,22 p. 198,29 una die vel ad maius duobus (
cf. MLWChart. Wirt. VII 2617 p. 462,18 quatuor bovum ad plus.
v. et p. 150,70sqq.). MLW
al. MLW
c. MLW
adv.: MLWTrad. Weiss. 185 p. 173,25 (a. 825) ad una cum socii fisco. MLWTrad. Frising. 646 omnia ad integre. MLWThangm. Bernw. 23 p. 769,49 ad palam. MLWHeraclius II 57 mixtiones ad insimul invicem non tolerant.
v. et apprime. VII
de variis relationibus: A
de pertinentia, respectu, comparatione —
auf, in bezug auf, was ... betrifft: 1
gener.: MLWTrad. Frising. 1 (a. 744) quicquid ad me legibus pertinere videbatur. 19 p. 47,16 ad ipsum locum quae adtingere videbatur. MLWHraban. epist. 5 p. 390,14 capitulorum ordo ... ad superliminarem paginam respondet. MLWAgius comput. 4,14 cicli series ad pascha refertur. MLWRuotg. Brun. 18 p. 17,7 ad iniuriam eius respicit. MLWUffing. Ida 2,1 a quo
(Deo) inchoat esse omne, quod tendit ad non esse.
saepe. de iuramento MLW
i. q. per —
bei: Carm. de Ludow. imp. 1,11 (MLWMGPoet. III p. 405) iuratum est ad sancte Dei reliquie. MLW
ellipt.: MLWWalahfr. carm. 5,18,13 me te posse carere ad faciem quantum (MLWOtto Frising. gest. 1,47 p. 66,11 q. ad sensus iudicium. MLWChart. Argent. I 453. MLW
al.). MLWHrotsv. Gall. 2,5,4 quid ad me? :: nihil; sed subiungendum est, quod ad te. MLWOtto Frising. gest. 2,25 p. 130,26 quid ad nos de talibus?
pendet a MLW
subst.: MLWHraban. hom. II 50 p. 241
B de propinquitate carnali ad Christum.
pro gen. MLW
poss.: MLWForm. Andec. 28 terra ad illo homine. 45 ancilla ad illo.
pro gen. MLW
obi.: MLWBerth. Zwif. chron. 43 p. 276,26 affluentiam ad victum.
pendet ab MLW
adi.: MLWLex Baiuv. 21,1 ut ad volare ... similis sit
accipiter. MLWRimb. Anscar. 23 p. 48,23 Colonia civitas, ad quam Bremensis parroechia suffraganea erat. MLWRuotg. Brun. 21 p. 22,19 ad aliorum opera pene incomparabile. 2
spec.: a
philos. (
cf. MLW
gr. ὂν πρός τι): MLWErmenr. ad Grim. 31 p. 570,32 dicitur ad aliquid enim sicut pater ad filium et filius ad patrem (MLWOtto Frising. gest. 1,55 p. 80,17. MLWAlbert.
M. metaph. 5,3,7 p. 336
b,8 loqui de ad MLWa. et relatione). MLWAnselm. Hav. dial. 2,10 p. 1179
A in ... trinitate hoc nomen, persona, ad se dicitur; quidquid autem ad se dicitur, secundum substantiam dicitur. b
math.: MLWGerb. geom. 6,1 ut basis ad cathetum sesquitertia, hypotenusa ad basim sesquiquarta ... sit. c
mus.: MLWRemig. Altiss. mus. p. 67
a quomodo resonari debet ultima chorda ad primam in tetrachordo. d
erga, adversus —
gegenüber, zu: MLWFroum. carm. 10,14 nos humiles, nos indocti maneamus ad omnes. MLWThangm. Bernw. 43 p. 777,17 odium ... ad episcopum ... conceptum. MLWChart. Eichsf. 295 fidem ac devotionem, quam ad personam nostram ... habere dinoscitur. MLWChart. ord. Teut. (Thur.) 163 accioni et iuri, quam et quod habui ad fratres.
pendet a MLW
subst. (pro gen. MLW
obi.): MLWTheod. Trev. Liutr. 158,1 mira ad sororem caritas. MLWBruno Querf. fratr. 13 p. 729,28 propter nimium amorem ad salvam felicitatem.
pendet ab MLW
adi.: MLWPass. Afrae II 3 unianimis ... ad diabulum. B
de societate MLW
i. q. cum —
mit: MLWLiber diurn. 48 p. 40,3 si ad huiusce corporis habitum mentis ... bona concordant. MLWRhythm. 40,13,2 consentire noluit
Ioseph ad dominam. MLWAgnell. lib. pont. 3 multos ad Dominum sociavit. MLWTrad. Ratisb. 25 ad ipsum abbatem loqui. MLWWalahfr. Wett. 59 qui compensetur ad istum. MLWimag. Tetr. 111 cuius ad ingenium non confero dogma Platonis. MLWAnnal. Xant. MLWa. 841 Ludewicus ... iunxit ... se ad Karolum. Const. II 44
[] confederationem, quam ... Francorum rex ... habuit ad progenitores nostros. MLW
al. C
c. numeris ad quantitatem significandam (cf. MLW
Svennung, Pallad. p. 348sqq.): 1
cata, acc. purus sim. —
zu, auf, reiner Akkus. (Nomin.): a
de censu, servitio: MLWLex Baiuv. 1,13 unusquisque accola ad duo modia sationis excollegere ... debent. MLWTrad. Ratisb. 30 p. 37,21 dedit ... de terra iugera c, de pratis ad carras xv (
cf. MLWChart. Rhen. med. I 62 de vineis ad carradas v). MLWDipl. Merov. III B 6 p. 213,35sqq. (spur.) mansionarium ... ad dies ... xxii ... pratoque ad falces iii MLW
eqs. MLWDipl. Ludow. Germ. 132 dant censum ... de terra aratoria ad l modios. MLWDipl. Karoli III. 145 p. 233,35 ut ... ad opus furni ... ad duo carra et quatuor sagmas ligna deferantur. MLWTrad. Frising. 1794
d censualis at tres denarios. MLW
al. b
de area: MLWChron. Hild. 12 p. 852,25 curtem ... ad xxxx mansos. c
de distantia: MLWThangm. Bernw. 27 p. 770,47 imperatorem ad duas mansiones comitatus. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1075 p. 279,4 ferme ad duo miliaria ... fugientes insecuti sunt. MLWOtto Frising. gest. 1,33 p. 52,12 a termino ad duo tantum Teutonica miliaria distantem. MLWChart. Gosl. I 301 p. 326,5 afferent ... plaustratam ... ad iter unius diei. MLW
al. d
de altitudine: MLWThangm. (?) transl. Epiph. 5 hypogeo specu ad quinque pedes sarcofagus ... infossus. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1067 p. 273,33 ignis ... plus quam ad staturam hominis altus. e
de hominum copia: MLWWiduk. gest. 1,24 ad triginta fere legiones se producere posse. MLWWalth. Spir. Christoph. I 9 plus quam ad decem et octo milia convenisse perhibetur
civitas. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1075 p. 279,6 ceciderunt ex eis ad octo ferme milia. MLWa. 1078 p. 312,15 rusticos ... ad duodecim fere milia pugnacissimos. MLWOtto Frising. chron. 2,17 p. 87,7sq. MLW
al. f
de distributione: MLWAntidot. Augiens. p. 57,26 ad unas facis trociscos (
cf. MLWBotan. Sangall. 41,2 dabis bibere ad unam potionem. MLWDipl. Karoli III. 31 p. 53,6 unus ad unus ad ... ewangelia iurati). MLWTrad. Frising. 142 ad tertiam partem ipsius ecclesiae Eionem ad presbiterum receperunt (MLWChart. Altenburg. 180,7. MLW
al.). MLWChart. Eichsf. 91 p. 55,8 de predii sui reditibus ... ad decem talenta ... contradidit. Chronogr. Corb. p. 53,11 ad tres ... pueris sigillatim destinatis. 2
circiter —
ungefähr (interdum exempla sub 1
allata huc spectare possunt et invicem): MLWCod. Lauresh. 1804 (a. 864/76) donamus ... de terra aratoria iurnales lxxviii et de terra inculta ad iurnales c (
cf. MLWDipl. Heinr. II. 2 de silva ... ad centum mansos). MLWWiduk. gest. 1,29 ut ... ad centum milia caederentur. VIII
de instrumento: fere abl. purus —
mit, durch: MLWLex Sal. Merov. 73,2 cum xii ad (‘per’ MLWrec. B) sacramentum absolvere se debet (
cf. MLWLex Alam. 62,1. MLWBaiuv. 21,6). MLWLex Ribv. 35,5 ad igneo seu ad sortem excusare. MLWAntidot. Glasg. p. 124,20 colas ad lenteo. MLWPass. Sigism. 9 (MGMer. II p. 338,6) ne manus suas ad sanguinem ... effundendum cruentarent. MLWWalahfr. carm. 5,41,7 limus ad humorem, cera ut durescat ad ignem. MLWHraban. epist. 30 ut ad eius
(regis) susceptionem occupati essemus (MLWVita Meginr. 4). MLWChron. Salern. 12 p. 18,20 ad tabulam ludebant.
pendet a MLW
subst.: MLWChron. Laet. 2 p. 493,14 cognomen habens Ad barbam. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 3 p. 34,4sq. trayna ... ad leporem ... melior est quam trayna ad avem. MLWChart. Wernig. 10 p. 8,23 dominus ad gladium. MLWChart. Hans. I 745 p. 261,2 de molendino ad equos ... molendinum ad ventum. IX
pro casibus simplicibus antiquae Latinitatis: A
dat. (v. et p. 149,35.151,5): MLWLex Alam. 54,3 liceat ad illa muliere. 64 si ita ad dominum fecisset. MLWVisio Baront. 5 nocere ad istam animolam. MLWAntidot. Lond. p. 17,19 prodest ad sanguine excreantibus. MLWChart. Bund. 17 p. 22,13 sit culpabilis ad actores ... libras. MLWArbeo Emm. 11 ad
(om. B) cunctis ... secretum se revelasse. MLWTrad. Patav. 46 p. 41,4 ad ipso loco ... deservire. MLWAgnell. lib. pont. 49 p. 311,32 apparuit ad sanctum. MLWRimb. Anscar. 12 p. 34,29 cellam ... ad eandem sedem perpetuo servituram. MLWEcbasis capt. 685 ad hunc famulari. MLWRuodlieb VI 24 nusquam melius nupsisset ad ull〈am〉. MLW
al. nota ad MLW
c. MLW
dat. (fort. per MLW
contam.): MLWForm. Sal. Merk. 31 p. 253,10 securitatem ad ipsi puelle fieri.
[] Vita Lamb. Traiect. 25 (MGMer. VI p. 378,13) apparuit sanctus ... ad cuidam.
pendet ab MLW
adi.: MLWOrigo Lang. 1 ut ad Winneles esset propitia. MLWBruno Querf. fratr. 13 p. 729,43 indumenta similia ad ritum gentilium. MLWMarian. chron. a. Chr. 555 imperator ad Theodatum iratus erat. B
acc. (cf. MLW
Svennung, Pallad. p. 337sq.; v. et p. 149,9. 151,52. 154,4): MLWAntidot. Bamb. 15 ad ventositatem ... sanat
antidotum. 18 hec et ad profluvium sanguinis repremit. 37 ad ... vessice vitia fortiter mendat. MLWHugeb. Wynneb. 13 p. 116,43 qui non poterat ad eum continguere. C
abl.: MLW
e. g. p. 150,64. 152,28.37. 154,45. D
gen.: v. p. 151,65sqq. 153,38sqq. 61. X
confunditur c. a(b): A
gener.: MLWEpist. Wisig. 10 p. 677,9 procul ad regno. MLWVita Arnulfi 25 comperi ad Immo. MLWChron. Fred. 4,60 cum ... ad Deum eius cogitatio recessisset. MLWAntidot. Bamb. MLWapp. p. 36,47 abstinere ... ad carnibus. MLWDipl. Karoli
M. 68 p. 100,15 nec a nobis nec ad succedentium regum nec de parte fisci. MLWChron. Salern. 67 p. 501,10 sapiencia potentior est ad amoris affectum. MLWDipl. Heinr. II. 287 p. 344,7 Heinrici nostri cappellani et ad secretis nostri. MLWChart. Bund. 201 p. 161,13 quod accepimus ad te. MLWChart. ord. Teut. (Thur.) 268 len ad quendam servum ... conquisitum.
saepe. B
c. verbis poscendi, petendi sim.: MLWLex Sal. Merov. 84 capitalem exigat ad latronem. MLWChron. Fred. 4,73 Sisenandus ... ad Dagobertum expetit. MLWTrad. Frising. 5 p. 31,8 appetivi locum ad proprios heredes. MLWAgnell. lib. pont. 157 p. 379,3 ad Pipinum postulavit. MLWTrad. Ratisb. 14 precabatur ... abbas ad Adaluuinum episcopum. MLWChron. Salern. 11 p. 16,26 veniam ei ... ad Domino poposcebat. MLW
al. MLW
compos.: adalterutrum, adante(a), addeorsum, adextra, adhuc, adinstar, adintra, adintus, adinvicem, aditidem, adprope, adsub, adsuper, adsursum, adubi, adusque. quoad(usque), quemadmodum.
Prinz