*warandia (wer-, -ren-, -ntia, -ncia, -dya), -ae
f.(francog. garantie
[cf. MLW
p. 853, 29] et theod. vet. (ge)were,
theod. vet. inf. ware
[cf. MLWMLW
p. 850, 22. 23; W. Foreste, Niederdt. Wort. 9. 1969. p. 25])script. et form.:cua-: MLWChart. episc. Spir. 397 p. 361,26.cva-: MLWChart. Beron. 25.va-: MLWChart. Turic. 947 p. 32,21.vua-: MLWChart. Beron. 125 p. 170,32.giwa-: MLWChart. Salem. 578 p. 195,26.gewer-: MLWChart. Friburg. 117 p. 99,34.guwer-: MLWChart. Bern. III 57.gwa-, gwer-: MLWMLWMLW
l. 53. 62. p. 850, 38.
adde MLWChart. episc. Spir. 378 p. 342,30.
al.gair-: MLW
p. 850, 8.waer-: MLWChart. Salem. 322 p. 361,5. 330 p. 369,14.wanr-: MLWChart. Turic. 1613.wandari(a): MLWChart. Turic. 1724.garr-: MLW
p. 850, 5.
adde MLWChart. Lux. II 453.warr-: MLWChart. civ. Hild. 209,43sq.guerren-: MLWChart. Bern. III 214.garamti(a): MLWChart. Laus. 29.warenthi(a): MLWChart. Basil. A I 345 p. 517,22.-ngi(a): MLW
l. 58.
adde MLWChart. Port. 112.-d(a): MLW
l. 62.
adde MLWChart. Argent. I 218.
al. 1
fides, auctoritas, cautio, sponsio, securitas –
Gewähr(leistung), Sicherheit, Sicherstellung, Bürgschaft, Garantie, ‘Währschaft’ (de re v. Dt. Rechtswb. IV. p. 635sq. s. v. ‘Gewähr’ et HRG I. p. 1658sqq. s. v. ‘Gewere’): a
spectat ad possessionem quietam: α
in univ. de fide a venditore, donatore sim. praestanda: MLWChart. Basil. A I 249 p. 384,11 (a. 1180) nos ... episcopi ecclesie Lucelensi warentiam ... prestare ... debemus. MLWChart. Lux. II 178 ga-amgarandiam feret
Gerardus et defensionem (MLWChart. Bern. II 59 garentiam et
d.). MLWChart. Rhen. med. III 386 p. 307,32 super ... bonis ecclesie plenam ... prestare debebit
Heinricus, ut utamur vulgi vocabulo, g-amguarandiam. MLWChart. Port. 127 p. 150,23 super evictionis et gwa-egwarandie caucionibus omnium predictorum venditorum ... nos ... obligamus. MLWChart. Zoll. II 73 p. 37,38 ga-tiamgarantiam portare. MLWChart. Nuremb. 384 p. 235,12 pro habundanti w-awarandia, quod ... dicitur werscaft, curiam ... fratribus obligavit
Heinricus. MLWChart. Wirt. 2543 predictus ... obligans ... bona sua in we-giamwerangiam ... hospitali. MLWChart. Bern. III 216 p. 207,20 legitimam contra omnes prestabo werenciam seu w-amwarandiam.
persaepe. v. et MLW
p. 850, 58.usu plur.: MLWChart. Wirt. 1909 p. 300,22 (a. 1267) montem ... vendidimus ... gwa-dasgwarandas nos premissorum constituentes. β
de fide a clientibus pro domino praestanda: MLWTrad. Altaerip. 254,3 (a. 1192/96) adiuravit ... dominus Radulfus ipsos testes per fidelitatem, quam ei fecerant, ut legitimam g-tiamguarantiam de hoc ubique ferrent ad admonitionem abbatis. γ
de fide a postulatore hereditatis praestanda: MLWChart. select. Keutgen 139,52 (post 1120) quicumque aliquem in iudicio convenit de hereditate ..., plenam ei w-amwarandiam et fideiussionem ... prestabit, antequam alter respondere teneatur. b
spectat ad immunitatem: MLWChart. episc. Hild. III 25 (a. 1261) ab omni impetitore libertatis huius ipsis
(habitatoribus grangiae) perpetuam w-amwarandiam promitentes
(sc. praepositus). MLWChart. Sangall. B 567 omnium predictorum protestationem et w-amwarandiam presentibus exhibemus
(sc. scultetus et consules et cives). c
spectat ad solutionem debiti, tributi: MLWChart. march. Misn. II 568 (dipl. Philippi regis Franciae; a. 1191) volumus ... garr-egarrandie nostre beneficio esse fruituros
(sc. milites) pro quibuscumque mutuis per eosdem contrahendos. MLWTrad. Altaerip. 282 rogatu quorum
(filiorum) promisit Rodulfus ..., eorum dominus, gai-tiamgairantiam se laturum de omnibus his domui Alteripe. MLWChart. Lux. III 33 recognovimus
(sc. fratres) ... plenam recepisse solutionem de omni debito promittentes ... duci ... de solutione facta similiter g-amguarantiam portare. d
spectat ad vadimonium pro reo praestandum: MLWChart. Bern. I 5,131 p. 519,15 (
s. XII.
med.) si aliquis extraneus burgensem ... vapulaverit ..., non tenetur ad ... emendam nec aliquis potest ipsi prestare guerentiam contra illum, qui iniuriam passus est, ut villam debeat introire. e
spectat ad indemnitatem vadis: MLWChart. Helv. arb. 127 p. 197,31 (a. 1271) Beatrix ... promittit w-amwarandiam Odoni ... se illum indemnem servaturam de fideiussione eius in favorem ipsius Beatricis. 2
de iuribus: a
usus fructus –
Nießbrauch, Nutzungsrecht: α
strictius i. q. portio possessionis communis –
Allmendeanteil, ‘Echtwort’ (cf. H. Verhey, Waldmark und Holtingsleute. 1935. p. 54sqq. et L. Schütte, Wörter und Sachen aus Westfalen. 2007. p. 673sq. s. v. ‘ware’): MLWChart. select. Keutgen 136,4 (a. 1194/98) omnes illic
(sc. in civitate) habitantes w-amwarandiam habent in marcha communi. MLWChart. Westph. VII 78 abbas et conventus ... emerunt unam w-amwarandiam integram, que vulgo dicitur ehtwort. III 389 damus ... mansum ... cum una w-awarandia dicta florum. VII 1299 proponens ... Antonius ... w-amwarandiam duorum curruum in nemore ... sibi ... retinuisse. MLWChart. Osn. III 589 p. 409,16sqq. w-yamwarandyam in scutellis, que scotelware dicitur, w-yamwarandyam cementariorum, qui kalcbernere vocantur
eqs. saepius. β
latius: MLWConst. imp. II 74 (a. 1220) quod nullam auctoritatem seu w-amwarandiam thelonei vel monete in dampnum ... alicuius prestare possimus
eqs. b
possessio –
Besitz(recht): MLWChart. Merseb. 161 p. 135,3 (a. 1216) de bonis ipsorum
(sc. Lipzensium), quę in sua marchio habet w-awarandia, ... faciet iusticiam
eqs. MLWChart. Austr. sup. I 457 p. 661,5 turrim ... proprietatibus et gwe-egwerandie ... episcopo ... tradidi. MLWChart. Basil. C II 45 de qua
(sc. dimidia) domo se plenam dicebat
Chůno habere w-amwarandiam
eqs. c ?
tributum advocatiae solvendum – ?
Schutzgeld, Vogtrecht (de re v. E. Haberkern, J. F. Wallach, Hilfswb. für Historiker. 21964. p. 561 s. v. ‘Schutzzins’. p. 649 s. v. ‘Vogtei 2.’ et T. Simon, Grundherrschaft u. Vogtei. 1995. p. 48): MLWChart. Rhen. med. I 653 p. 710,2 (a. 1168) sunt ... he possessiones ad ecclesiam pertinentes: ... decima de salica terra et tres denarii de unoquoque mansu pro w-awarandia
(cf. K. Lamprecht, Dt. Wirtschaftsleben im Mittelalter. 1886. I. p. 1081 adn. 3).
cf. *wara,
*warandarius.
Niederer