tropus

tropus -i m. (τρόπος) I. Tonart II. Weise, Melodie, Gesang III. Bezeichnung für eine charakteristische melodische Wendung, die einen Gesang einer bestimmten Kirchentonart zuweist IV. Psalmton V. ‚Tropus‘ (textlicher und melodischer Zusatz zu einem liturgischen Gesang) VI. Bezeichnung für eine Merk- oder Kennmelodie — I. mode II. tune‚ melody, chant III. term that designates a characteristic melodic gesture, which assigns a chant to a particular mode IV. psalm tone V. ‘trope’ (textual and melodic addition to a liturgical chant) VI. term for a characteristic melody I Tonart — mode A als Bezeichnung für die antiken Transpositionsskalen — as term that designates the ancient transpositions in the Greek tonal system [syn.: modus, tonus] 1 Definition [s.VI] LmLBoeth. mus. 4, 15 p. 341, 20: Ex diapason igitur consonantiae speciebus existunt, qui appellantur modi, quos eosdem tropos vel tonos nominant. Sunt autem tropi constitutiones in totis vocum ordinibus vel gravitate vel acumine differentes (inde LmLAnon. Pannain p. 107. LmLIoh. Aegid. 13, 5. LmLHier. Mor. 20, 79 (p. 154). LmLWalt. Odingt. 3, 9, 7. LmLMarch. luc. 11, 1, 2. LmLIac. Leod. spec. 6, 4, 1. al. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 11 p. 260, 13. Anon. Gemnic. 3, 1, 17. LmLUgol. Urb. 1, 50, 3. LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 9, 3. LmLFr. Gafur. op. 5, 8. LmLBart. Ram. 1, 3, 2 p. 54. ad loc.: LmLGloss. Boeth. mus. 4, 15, 3: Tropi, modi et toni unum idemque significant isto in loco). 2 Gebrauch — usage [s.V] LmLMart. Cap. 9, 931: Verum soni sunt per singulos quosque ac per omnes tropos numero XVIII. LmLMart. Cap. 9, 935: Tropi vero sunt quindecim, sed principales quinque, quibus bini cohaerent: id est lydius, cui adhaerent hypolydius et hyperlydius; secundus iastius, cui sociatur hypoiastius et hyperiastius; item aeolius cum hypoaeolio et hyperaeolio; quartus phrygius cum duobus hypophrygio et hyperphrygio; quintus dorius cum hypodorio et hyperdorio. Verum inter hos tropos est quaedam amica concordia. LmLMart. Cap. 9, 964: cum a lydio vel in phrygium vel in alium tropum cantilena transducitur. al. [s.VI] LmLCassiod. var. 2, 40, 3. (?) [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 1, 157: ‚modis‘: tropis. LmLGloss. Boeth. mus. 4, 15, 1a: De tonis vel tropis. al. [s.IX] LmLGloss. Mart. Cap. 940/362, 7-8: In omni tropo tria genera considerantur musicae, id est enarmonicum, diatonicum, cromaticum. al. LmLIoh. Scot. annot. 60, 11 (inde LmLRemig. Aut. 60, 12). al. [s.X-XI] Ton. Leod. pr. 69 (cf. LmLBernhard, Clavis Gerberti p. 86). al. LmLAnon. Bernh. 1, 34: Quicquid autem in singulis tropis melicum sonuerit, aut tonum aut emitonium aut diesim custodit (sim. LmLAnon. Bernh. 2, 100). al. [s.XII] LmLGuido Aug. 205. [s.XIII-XIV] LmLWalt. Odingt. 3, 9, 1. al. LmLComm. Boeth. II p. 294, 7. al. [s.XV] LmLOrig. et eff. 5 (L), 13. (?) LmLIoh. Cicon. mus. 1, 20 p. 88, 2. LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 10, 2. al. LmLNicol. Burt. 1, 23, 130. LmLFr. Gafur. theor. 5, 8, 11. B als Bezeichnung für die Kirchentonarten — as term that designates the ecclesiastical modes [syn.: modus, phthongus, tonus] 1 Definition [s.IX] LmLMus. ench. 9, 18: Modi vel tropi sunt species modulationum. [s.XI] LmLGuido micr. 13, 29: Est autem tropus [] species cantionis, qui et modus dictus est (inde LmLLib. spec. 22 p. 48: LmLAnon. Pannain p. 107. LmLMetrol. 33 p. 81. LmLNicol. Burt. 1, 29, 183). LmLHermann. mus. p. 31 (p. 132a): Tropus est inter unumquodque diapason multarum vocum ratis effecta intervallis apta in unum corpus modulatio. [s.XIII] LmLHier. Mor. 20, 69 (p. 154): Tropus autem secundum Iohannem de Garlandia est regula, que de omni cantu in fine diiudicat (sim. LmLTrad. Holl. VIII 22, 9. Trad. Holl. XI 3, 15. LmLTrad. Holl. III 6, 6. Trad. Holl. XXI 7, 4. cf. Ps.-Odo dial. p. 257b: Tonus vel modus est regula ...). LmLHier. Mor. 20, 71 (p. 154): tropus est, per quem cognoscimus principium, medium ac finem cuiuslibet meli. [s.XIV] LmLMarch. luc. 11, 1, 3: tropus sive modus est species modulata ex tonis et semitoniis prodiens generata. [s.XV] LmLUgol. Urb. 1, 50, 19: Tropus, tonus sive modus est quam plurium vocum ex diapente ac diatesseron ordinatis speciebus debite coniunctarum in acumine et gravitate distantium ac per arsyn et thesyn congrua neumarum forma constitutarum conveniens dispositio (inde LmLCompend. mus. 102). 2 Klassifizierung — classification a nach acht Tonarten mit fortlaufender Zählung — according to eight modes with continuous enumeration [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 4, 16, 36, 3. [s.IX-X] LmLMod. Ecce modorum 1. al. LmLAlia mus. 181 p. 85. al. [s.X-XI] Ton. Leod. 2, 1: Secundus tropus... plagis proti. Ton. Leod. 3, 1: Tertius tropus... autenticus deuterus. al. LmLAnon. Bernh. 1, 53. al. LmLCompil. Casin. 91-92, 2. al. LmLPs.-Guido form. ton. 5, 8: Troporum quintus, tritus a Graecule (?) dictus. [s.XI-XII] LmLTheog. Mett. 20, 1 (p. 190a). al. [s.XIV] LmLAnon. Michaelb. II p. 49. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 26, 37: tropus seu tonus secundus, qui hypodorius gentiliter appellatur. ... tropus vel tonus quartus, qui et ypofrigius vulgariter vocitatur. ... tonus vel tropus 6^tus, qui eciam ypolidius gencium nomine appellatur. ... tonus vel tropus 8^vus, qui et ypomixolidius barbarice vocitatur. al. LmLUgol. Urb. 1, 48, 2: Graeci ... sub quatuor duntaxat modis tropos octo praedictos notabiliter ordinarunt, primum namque tropum atque secundum sub modo primo, quem prothus appellavere iunxerunt, tertium cum quarto unico iungentes nexu sub modo secundo, quem deuterum nominaverunt posuere, quinto atque sexto foedere connexis modum tertium, tritum appellatum attribuerunt, sed septimum atque octavum seiunctos modo tertio, dicto tetrardo penitus coniunxerunt. LmLUgol. Urb. 1, 55, 2: Deuterus tropus seu tonus, qui autenticorum secundus, sed in troporum ordine tertius est (sim. LmLCompend. mus. 116). LmLUgol. Urb. 1, 57, 2: Tritus tropus sive tonus, qui autenticorum tertius, sed in troporum ordine quintus est (sim. LmLCompend. mus. 121). al. LmLTon. Subl. p. 54, 5. Trad. Holl. XXIII 2, 6, 1. LmLFlor. Fax. 1, 12, 1. LmLCompend. mus. 111. al. b nach vier Grundtonarten, die in je eine authentische und plagale Form unterteilt werden — according to four fundamental modes, which in turn are subdivided into authentic and plagal forms [s.IX-X] LmLHucbald. 49. LmLAlia mus. 134 p. 196: Quorum videlicet troporum sive etiam sonorum primus Graeca lingua dicitur protus, secundus deuterus, tertius tritus, quartus tetrardus (inde LmLAnon. Bernh. 2, 80). [s.X-XI] LmLAnon. Bernh. 1, 8: constat esse octonos tropos, id est protum, plagam proti, tritum, plagam triti, tetrardum, plagam tetrardi, deuterum, plagam deuteri. LmLGuido micr. 10, 13: Hos autem modos vel tropos Graece nominamus protum, deuterum, tritum, tetrardum (inde LmLLib. spec. 20 p. 48. LmLMetrol. 92 p. 77). LmLMod. Omnes authenti p. 58: unusquisque sonus duos tropos contineat, id est autenticum et plagalem. LmLHermann. mus. p. 31 (p. 132a): Tropi autem sunt quatuor in natura; sed ... propter specialitatem acuminis et gravitatis subdividuntur in quatuor. [] Sunt ergo simul octo. LmLWilleh. Hirs. 10 (c. 9), 26: quisque autenticus iuncto sibi subiugali suo unus indifferenter tropus habeatur (inde LmLFrut. brev. 7 p. 54). al. LmLAribo 38 p. 29: De hoc, quod quatuor tropi dividuntur in octo. al. LmLPs.-Guido arithm. p. 56b: consilium fuit, ut quisque tropus partiretur in duos, ut gravia gravibus, acuta convenirent acutis. Et acuti authentici, graves vero Graece plagae, Latine subiugales vel laterales vocarentur. al. LmLFrut. brev. 7 p. 54: tropi, qui quatuor sunt in natura, pro discernenda cantus varietate in octo distribuantur. ibid. al. [s.XI-XII] LmLQuaest. mus. 2, 26 p. 93 (inde LmLIac. Leod. spec. 6, 56, 2). al. LmLTheog. Mett. 19, 3 (p. 190a). al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 11, 2, 2: Modi, tropi sive toni fuerunt quatuor primitus adinventi, scilicet prothus, deuterus, tritus et tetrardus, sed propter inconvenientem uniuscuiusque ascensum et descensum, quia quilibet poterat ascendere ad decimam a fine suo et descendere sextam, quod erat laboriosum humane voci proferre, in alios quatuor sunt divisi et sic sunt octo (inde LmLBonav. Brix. 15, 2). LmLQuat. princ. 3, 19: De modis sive tropis plani cantus, et quare quatuor modi divisi sunt in octo. ibid. al. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 23, 12 (sim. LmLTrad. Holl. III 6, 29-30). al. LmLUgol. Urb. 1, 48, 3. al. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 4, 1: De quatuor tropis, tonis sive modis antiquis ecclesiasticis in quatuor autenticos et quatuor plagales postea commutatis (inde LmLNicol. Burt. 1, 23, 130). al. c nach den antiken Transpositionsskalen — according to the ancient transpositions in the Greek tonal system [s.X-XI] Ton. Leod. 2, 1: Secundus tropus hypophrigius Grece inscribitur plagis proti, id est particularis vel lateralis primi (cf. LmLBernhard, Clavis Gerberti p. 86). al. LmLHermann. mus. p. 42 (p. 138). al. LmLWilleh. Hirs. 17 (c. 16), 1: Boetius in dispositione octo troporum... eorum notat nominibus protum autenticum dorium, deuterum phrygium, tritum lydium, tetrardum mixolydium, subiugales hypodorium, hypophrygium, hypolydium, hypermixolydium vocans. LmLCompil. Casin. 62-63, 1: [s.XIII-XIV] LmLWalt. Odingt. 5, 17, 1. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 23, 23: impares seu autenti tropi, ut dictum est, hiis vocabulis exprimuntur, scilicet dorius, frigius, lydius, mixolydius. Quorum vero subiugales, qui et pares sunt, ut differant a suis imparibus, per apposicionem huius sillabice adieccionis, scilicet ‚ypo‘, exprimuntur sic seriatim impares cum paribus exprimendo: dorius, ypodorius, frigius, ypofrygius, lydius, ypolydius, mixolydius, ypomixolydius. al. LmLUgol. Urb. 1, 47, 5. al. LmLTrad. Holl. VII 4, 29. al. LmLFlor. Fax. 1, 12, 4. 3 Gebrauch — usage a allgemein — general [s.IX] LmLMus. ench. 13, 3: Monstratum nunc, qualiter unusquisque sonus in tetracordo propria sit conditione dispar ab altero ex eorumque concordi diversitate diversae prodeant modorum seu troporum species. al. LmLScol. ench. 1, 203. al. LmLOrg. Bamb. I 2. al. LmLMod. Ecce modorum 8. al. LmLAlia mus. 13 p. 105: ad 8 troporum, quos Latini modos nuncupant, dispositionem veniamus. ... Toni vero ideo dicuntur, quod exceptis semitoniis ipsi omnium troporum communis mensura sint. Modi etiam dicti sunt eo, quod unusquisque troporum proprium modum teneat nec mensuram excedat (inde LmLIoh. Cicon. mus. 2, 11 p. 260, 21). al. [s.X-XI] Ton. Leod. 1, 2. LmLAnon. Bernh. 1, 53 (sim. LmLAnon. Bernh. 2, 105. cf. LmLAlia mus. 41 p. 183). al. LmLHermann. mus. p. 45 (p. 139a): septem diversae voces octo tropos omnino inter se diversos efficiunt. LmLHermann. mus. p. 63 (p. 147a): ad cognoscendam troporum qualitatem. al. LmLOliva 112. al. LmLVers. Maiores tropos 11. al. LmLHeinr. Aug. 9. al. LmLQuadr. fig. 1. LmLWilleh. Hirs. 4 (c. 3), 1: Quatuor haec tetrachorda ... omnium specierum, modorum, troporum in se continent vim, ordinem atque naturam. al. LmLAribo 11 p. 2 (inde LmLIac. Leod. spec. 6, 59, 3). al. []Lib. spec. 19 p. 48. al. LmLCompil. Casin. 62-63, 4. al. LmLAnon. Prag. 217. LmLVers. Ars humanas p. 110a. al. LmLPs.-Guido form. ton. 2, 3. al. LmLPs.-Guido arithm. p. 57a. al. LmLFrut. brev. 7 p. 51. al. [s.XI-XII] LmLPs.-Osbern. 14. LmLQuaest. mus. 1, 19 p. 41 (inde LmLIac. Leod. spec. 6, 60, 4). al. LmLTheog. Mett. 19, 1 (p. 190a). al. LmLIoh. Cott. mus. 16, 1. al. LmLTon. Gratianop. p. 12. LmLAnon. Pannain p. 108: Musyci tropi gentium vocabulis designati sunt (sim. LmLGob. Pers. p. 186b. cf. Boeth. mus. 1, 1 p. 180, 15: modi ... musici gentium vocabulis ...). [s.XIII] LmLHier. Mor. 24, 4 (p. 4). al. LmLAnon. Couss. IV p. 22, 4. al. LmLWalt. Odingt. 5, 1, 2. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 9, 1, 123. LmLGuido Dion. 1, 1, 7. LmLIac. Leod. comp. 2, 5, 1. al. LmLIac. Leod. spec. 6, 1, 5. al. LmLQuat. princ. 3, 1. al. LmLComm. Boeth. II p. 300, 21: omnes tropos tam autentos quam plagales. al. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 7, 9: Per has nimirum sillabas iam dictas tocius cantus dulcis et aspera modulacio permutatim secundum elevacionem et deposicionem quantum ad varietatem consonanciarum et parcium earum iuxta troporum vel modorum oportunitatem sufficientissime explicatur (sim. LmLTrad. Holl. I 1, 1, 44. Trad. Holl. XV 4, 7. Trad. Holl. XXV 6, 6). al. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 19 p. 286, 17 (cf. March. luc. 11, 3, 12). al. LmLUgol. Urb. 1, 48, 1: Quomodo a Graecis omnes tropi sunt ordinati et nominati et per Latinos multiplicati. al. LmLPs.-Guido corr. 1. al. LmLTrad. Holl. IX 2, 4, 1 (sim. LmLTrad. Holl. I 2, 6, 5). al. LmLTrad. Holl. I pr. 8. al. Trad. Holl. XI 5, 3. Trad. Holl. XXIII 2, 1, 26. LmLTrad. Holl. III 6, 2. al. LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 9, 13: Quid habent, oro, modi Graecorum sive tropi, quos describit Boetius, cum tropis, tonis sive modis ecclesiasticis, tam quatuor illis antiquis scilicet quam et octo modernis? Et tamen eaedem sunt voces, eaedem consonantiarum species, eaedem etiam, quas supra descripsimus, diapason, diapason diatessaron et bisdiapason constitutiones. al. LmLTrad. Holl. VI 37, 4. al. LmLIoh. Tinct. diff. 265. al. LmLBart. Ram. 1, 3, 1 p. 52. al. LmLNicol. Burt. 1, 21, 106. al. LmLBonav. Brix. 22, 2. al. LmLGuill. Pod. 4, 3. LmLFlor. Fax. 2, 17, 8. LmLCompend. mus. 102. al. b in Bezug auf Ambitus und Struktur — with respect to ambitus and structure [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 4, 16, 36, 1: Omnis autenticus tropus decem continetur chordis, plagi vero octo. [s.IX] LmLHucbald. 50-51. LmLAlia mus. 41 p. 183: A prima quoque specie diapason, quae est mese, id est ⋅o⋅, inchoatur primus tropus finiturque in diapente remissum, quod est ⋅e⋅ (inde LmLAnon. Bernh. 1, 53). LmLAlia mus. 140 p. 201: Et semper unusquisque principalis tropus inferius habet diapente a media chorda, superius diatessaron. ... Subiugalis vero unusquisque tropus a finali chorda superius habet diapente, inferius vero diatessaron. ... si superius vel inferius alicui tropo extra speciem dupli tonus accesserit, non erit absurdum emmelim ponere (inde LmLAnon. Bernh. 2, 87). al. [s.X-XI] LmLPs.-Bernel. spec. 16: Omnis tropus subiugalis eandem habet diapente vel diatessaron quam autenticus eius. LmLHermann. mus. p. 42 (p. 138): omnium troporum singillatim dispositionem sternamus in ordine hoc modo: (sequuntur descriptiones). LmLHermann. mus. p. 54 (p. 144a): cuiusque tropi ordinem proprietatemque susum et iusum recitare discas hoc modo: (sequuntur exempla). LmLHermann. mus. p. 66 (p. 148b): Omnis tropus totus, id est indivisus, constat ex omnibus, id est quatuor principalibus proprietatis suae chordis et speciebus, utpote protus ex prima gravium, prima finalium, prima superiorum, prima excellentium, et ex prima specie diatesseron ... et ex prima specie diapente (inde LmLWilleh. Hirs. 14 (c. 13), 1). al. LmLWilleh. Hirs. 17 (c. 16), 8: omnes tropi supra et infra naturales diapason sui terminos aliquando in sonum vicinum, aliquando in tertium licenter se diffundunt. LmLWilleh. Hirs. 27 (c. 26), tit.: In quot chordas ascendat vel descendat quisque troporum[] . al. LmLAribo 27 p. 13. al. LmLPs.-Guido arithm. p. 60: et propria specie stat quisque tropus diapente / authentus supra, lateralis habet suus infra. al. LmLFrut. brev. 7 p. 54. al. [s.XI-XII] LmLQuaest. mus. 1, 18 p. 39. LmLTheog. Mett. 20, 1 (p. 190a). al. [s.XIV] LmLIac. Leod. comp. 2, 7, 10 descr. al. LmLQuat. princ. 3, 19: In quolibet autem modo sive tropo a finali litera usque ad quintam licita fuit deposicio. Elevacio vero a finali ad octavam vel ad nonam sive ad decimam licita erat. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 26, 1: De excursu troporum quantum ad arsim et thesim eorumdem. al. LmLUgol. Urb. 1, 52, 1: De troporum seu tonorum forma. LmLUgol. Urb. 1, 61, 1: De troporum sive tonorum perfectione et imperfectione. LmLUgol. Urb. 1, 62, 4: ea est tropi perfectio, quae rite diapason retinet perfectam formam. Illa igitur ascensu contrario erit imperfectio tropi, quae diapason perfectam formam non retinebit. LmLUgol. Urb. 1, 129, 3: diapason primi tropi, scilicet prothi, quod ex prima specie diapente ac diatesseron prima compactum est, scilicet a ⋅D⋅ primo ad ⋅D⋅ secundum. LmLUgol. Urb. 1, 135, 2: Secundi tropi cum suo autentico terminus est ipsum ⋅D⋅ primum, a quo pro sui perfecta forma ad ⋅A⋅ secundum intenditur et ad ⋅A⋅ primum remittitur. al. LmLThom. Bad. p. 89: quod quilibet tropus seu tonus constat regulariter ex duobus cantibus solum aut ex tribus, sed ex licencia (cf. Anon. Philad. 67 descr). ibid. al. LmLTrad. Holl. IX 2, 3, 78 (sim. LmLTrad. Holl. I 2, 5, 12). LmLIoh. Legr. rit. 2, 2, 3, 91-95. LmLTrad. Holl. VI 37, 13 (cf. LmLTrad. Holl. VIII 26, 30). LmLCompend. mus. 137: Diapason supra et infra duobus deficiens tonis tropo tribuit imperfectionem. al. c in Bezug auf die Finalis — with respect to the final [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 4, 16, 36, 3: Finales autem sunt primi quidem et secundi tropi lichanos ypaton. Tercii vero et quarti ypate meson. Quinti quoque et sexti parhypate meson. Septimi vero et octavi lichanos meson. [s.IX] LmLScol. ench. 1, 314. LmLHucbald. 49: lychanos ypaton, ypate meson, parhypate meson, lychanos meson quattuor modis vel tropis, quos nunc tonos dicunt, hoc est protus, deuterus, tritus, tetrardus, perficiendis aptantur ita, ut singulae earum quattuor chordarum geminos sibi tropos regant subiectos, principalem, qui autentus, et lateralem, qui plagis appellatur. LmLAlia mus. 103 p. 153. al. [s.X-XI] Ton. Leod. 2, 1. al. LmLAnon. Bernh. 1, 57 (sim. LmLAnon. Bernh. 2, 108. cf. LmLAlia mus. 150 p. 194). al. LmLVers. Maiores tropos 9. LmLWilleh. Hirs. 21 (c. 20), 25: Unusquisque autem tropus in propria finali chorda una cum plaga sua finitur, utpote protus in ⋅D⋅, deuterus in ⋅E⋅, tritus in ⋅F⋅, tetrardus in ⋅G⋅. LmLCompil. Casin. 91-92, 2. al. LmLPs.-Guido form. ton. 3, 28. [s.XI-XII] LmLPs.-Osbern. 18: Quattuor sunt finales voces, quae omnibus tropis, secundum quod concessum est, conveniunt: ⋅D⋅E⋅F⋅G⋅. LmLIoh. Cott. mus. 11, 6: Semper enim duorum troporum finis ad unam (sc. notam) respicit (inde LmLTrad. Holl. VIII 25, 11). [s.XIV] LmLAnon. Ellsworth 4 p. 214, 5. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 24, 4: Nam ubicumque cantus incipiatur et quomodocumque varietur, semper ei modus seu tropus adiudicandus est, in cuius finali cessaverit (sim. Trad. Holl. XXIII 2, 1, 25. LmLTrad. Holl. VI 37, 5. Trad. Holl. XXI 7, 21. cf. Ioh. Cott. mus. 11, 14). al. LmLUgol. Urb. 1, 150, 3: ⋅D⋅E⋅F⋅G⋅ ... primae troporum terminationes appellantur, et hiis aliae correspondent troporum terminationes, scilicet ⋅A⋅C⋅C⋅. al. LmLTrad. Holl. I 2, 1, 13 (sim. LmLTrad. Holl. VIII 9, 55). Trad. Holl. XI 6, 6. Trad. Holl. XXIII 1, 2, 36 (sim. Trad. Holl. XV 6, 4). LmLCompend. mus. 104-107 (cf. LmLUgol. Urb. 1, 51, 5-8). al. d in Bezug auf die Anfangstöne der Gesänge — with respect to the initial pitches of chants [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 4, 16, 36, 8: Exordia cantus cuiusque tropi sumuntur in sex chordis consideratis ab ultimo gradu suae descensionis. [s.X-XI] Ton. Leod. 1, [] 8: Responsoria quoque gradalia eiusdem tropi (sc. autenti proti) incipiunt aut a lychanos hypaton, ut est: „Miserere mei Deus miserere“, „Beata gens“ aut a parhypate hypaton, ut est: „Sacerdotes eius“, „Posuisti Domine“. Alleluia eiusdem tropi inchoant aut a mese, ut est: „Iustus ut palma“, „Vindica Domine“, „Mirabilis“ aut a lychanos hypaton ut: „Iudicant sancti“ aut a parhypate hypaton ut: „Qui timent Dominum“. eqs. al. LmLWilleh. Hirs. 21 (c. 20), 20: Initia autem troporum ibi esse noscuntur, ubi differentiae eorum, id est „Saeculorum amen“, inchoantur. al. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 28, 14: Eciam, o cantor vel musice, cave, ne principia troporum sive eciam distincciones nimis excedant supra finales (sim. LmLTrad. Holl. VI 40, 2). LmLUgol. Urb. 1, 95, 3: Primus ergo tropus in responsoriis sex reperitur habere principia, scilicet ⋅C⋅D⋅E⋅F⋅G⋅ prima et ⋅A⋅ secundum. LmLUgol. Urb. 1, 96, 2: Secundus tropus... quatuor dicitur habere principia, scilicet ⋅A⋅C⋅D⋅F⋅. al. Trad. Holl. XI 7, 5: Omnis tropus, id est primus tonus autentus, incipit in ⋅A⋅ gravi vel in ⋅C⋅ gravi vel in ⋅D⋅ gravi vel in ⋅E⋅ gravi vel in ⋅G⋅ gravi vel in ⋅a⋅ acuta. e in Bezug auf zugehörige Kennmelodien — with respect to appropriate characteristic melodies [s.IX-X] LmLAlia mus. 26 p. 116: primi tropi (sc. melodia), quae est nonanoeane. LmLAlia mus. 27 p. 117: melodia secundi tropi, quae est noeagis. al. [s. X-XI] Ton. Leod. 2, 1. al. LmLAnon. Bernh. 1, 53 (sim. LmLAnon. Bernh. 2, 105. cf. LmLAlia mus. 41 p. 183). al. LmLCompil. Casin. 237-243, 16. al. [s.XI-XII] LmLIoh. Cott. mus. 11, 26: dignum duximus ad demonstrandam plenius troporum cognitionem cantiunculas quasdam hic subscribere, quas etiam aptitudines sive formulas modorum appellare possumus. Sunt autem istae: „Primum querite regnum Dei“. „Secundum autem simile est huic“ eqs. (inde LmLTrad. Holl. III 8, 31). f in Bezug auf die Psalmodie — with respect to psalmody [s.IX-X] LmLAlia mus. 41 p. 183: hic tropus (sc. primus) quinque habeat differentias et novem loca in nocturnis. In diurnis autem hic tropus tres habet differentias (inde LmLAnon. Bernh. 1, 53). al. [s.X-XI] Ton. Leod. 1, 3. al. LmLAnon. Bernh. 1, 58. al. LmLOdor. Sen. p. 157. al. LmLPs.-Guido arithm. p. 59a: Notandum est, quod, cum quisque troporum in propria chorda „saeculorum amen“ habeat, utpote protus in ⋅a⋅, tritus in ⋅c⋅, tetrardus in ⋅d⋅, solus deuterus „saeculorum amen“ propter imperfectionem semitonii a ⋅♮⋅ transfert in ⋅c⋅. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 28, 42: tropus primus varia habet inicia, varias iuxta hoc differencias tonorum vel „seculorum amen“. al. LmLUgol. Urb. 1, 66, 1: De primo tropo et prima differentia. al. Trad. Holl. XI 4, 1: sicut octo sunt toni seu tropi, ut dictum est, sic similiter octo sunt tenores eorundem (sim. Trad. Holl. XI 6, 3. Trad. Holl. XXIII 2, 2, 1). g in Bezug auf die Transposition — with respect to transposition [s.XI] LmLBerno prol. 9, 18: omnis tropus, sive ille autenticus sit sive plagis, si quarto a finali loco diligentius intueatur, mira ac divina quaedam concordia inveniatur ita, ut, si quis cantus a finali in quartum locum transponatur, legitime videatur sub eodem modo vel tono currere et in eodem velut in finali regulariter desinere. LmLAnon. Prag. 297: modula alleluiatica, quae dicitur „Christi hodierna“, ex quarto troporum regitur laterali, id est plaga tetrardi, et duos habeat finales, unum tetrardum finalium, alterum quinto loco distantem tetrardum superiorum. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 26, 93: hoc responsorium „Sancta et immaculata virginitas“ et similiter hec antiphona „Congaudendum est nobis“, cum sint de tropo prothi, in loco suo cantari non possunt, quia in quibusdam locis sub ⋅C⋅ gravi tonum requirunt, qui ibi non est (cf. Ioh. Cott. mus. 14, 16). LmLUgol. Urb. 1, 150, 7: Qui autem (sc. tropi) in his primis (sc. [] terminationibus) positi inconvenientiam patiuntur, in secundis terminationibus collocantur, quia eam neumarum seriem et tonorum, diphtonorum aliarumque coniunctionum formam et ordinem, quam in secundis habent terminationibus, in primis habere non possent. Patent enim haec et demonstrantur in graduali „Haec dies, quam fecit Dominus“, quod in secunda terminatione primi tropi et eius plagalis, scilicet in ⋅A⋅ secunda littera, finem habet. al. LmLTrad. Holl. IX 2, 3, 78: Sed quoniam cantus in finalibus et affinalibus terminati penes solam transposicionem differunt, ideo sicut penes finalem sic et penes affinalem elevacio vel depressio troporum est regulanda (sim. LmLTrad. Holl. I 2, 5, 12). h in Bezug auf die Charakterisierung — with respect to characterization [s.XI] LmLGuido micr. 14, 5: diversitas troporum diversitati mentium coaptatur, ut unus autenti deuteri fractis saltibus delectetur, alius plagae triti eligat voluptatem, uni tetrardi autenti garrulitas magis placet, alter eiusdem plagae suavitatem probat; sic et de reliquis (inde LmLMetrol. 36 p. 82. LmLGuido Dion. 1, 4, 244. LmLComm. Boeth. II 82, 2. Trad. Holl. XX pr. 33). LmLCompil. Casin. 63-64, 6: ypodorium vocant ... tropum, quia dulcis est et plorabilis. al. LmLPs.-Guido arithm. p. 61: De proprietatibus troporum: Nobilitas primi iuvat anfractusque secundi, / quarti garrulitas placet et tua, trite, voluptas. [s.XIV] LmLAnon. Michaelb. II p. 49: Nota, quare troporum primus tropus est nobilis et habilis eo, quod ad omnes affectiones seu complectiones est aptus. Secundus tropus est gravis et flebilis et maxime convenit tristis (ms. et ed. pro tristibus) et miseris. Tertius tropus est severus et incitabilis, in curso suo fortes habens saltus, quomodo bellatores saepissime utuntur. Quartus tropus est blandus seu garrulus; qui est modus ioculatorum et adulatorum. Quintus tropus est suavis et modestus, qui tristes sunt et senes et anxios laetificat, lassos et desperantes revocat. Sextus tropus est pius et lacrimabilis, per quem homines ad lacrimas provocantur. Septimus modus est iocundus et lascivus et est modus adolescentium. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 27, 38: Mobilis ac abilis dorius tropus esse putatur, / ergo quod aptus sit cunctis affectibus ipse, / huius discipulus gravis et flebilis, ergo / tristibus et miseris rebus bene convenit ipse (sim. Trad. Holl. X C 151. LmLTrad. Holl. III 17, 11. LmLTrad. Holl. VI 39, 9). Trad. Holl. X C 165: Mixolidius est hilaris letusque, superbus; / magnanimos causat adolescentes tropus iste (sim. LmLTrad. Holl. III 17, 25. LmLTrad. Holl. VI 39, 23). LmLUgol. Urb. 1, 74, 2: Secundus tropus seu tonus ... eius immensitate dulcedinis spondeus seu sponsalis meruit nuncupari. LmLUgol. Urb. 1, 85, 2: Septimus tropus... tanta animositate atque suavitate in suis neumis est refertus. al. LmLThom. Bad. p. 90. LmLBart. Ram. 1, 3, 3 p. 57: Tritus autem tropus autenticus ... a beato Augustino dicitur delectabilis, modestus et hilaris, tristes et anxios laetificans, lapsos et desperatos revocans. 4 Begriffsbestimmung und Etymologie — definition of the concept and etymology [s.IX] LmLScol. ench. 1, 229: Tropi autem vel modi sunt, quos abusive tonos dicunt (sim. LmLGuido micr. 10, 2. LmLGuido ep. p. 502, 268. LmLLib. spec. 21 p. 48. LmLPs.-Guido arithm. p. 56b. LmLFrut. brev. 7 p. 52. LmLPs.-Osbern. 32. LmLTheog. Mett. 29, 2 (p. 191b). LmLMetrol. 89 p. 77. LmLIac. Leod. comp. 2, 5, 2. Ptolom. 12, 11. LmLTrad. Holl. VI 24, 12. LmLPs.-Theodon. pr. p. 31. LmLFlor. Fax. 1, 12, 2). LmLAlia mus. 13 p. 105: ‚tropus‘ de Graeco in Latinum ‚conversio‘ dicitur idcirco, quod excepta sua proprietate alter in alterum convertitur (inde LmLIoh. Cicon. mus. 2, 11 p. 260, 19). LmLReg. Prum. 4, 8: illi sepe dicti octo, qui dicuntur toni, non tam toni dicendi sunt quam modi vel differentiae seu tropi consonantiarum musicae modulationis (inde LmLAnon. Bernh. 2, 50). [s.XI] LmLBerno ton. p. 103a: Modi [] vel tropi, quos usualiter tonos vocamus (inde LmLTon. Baumg. 1, 14). LmLOliva 103: Quos tonos vulgares cantores solent dicere, recto nomine tropos vocandos. LmLWilleh. Hirs. 21 (c. 20), 3. LmLAribo 75 p. 33: Cur dicantur tropi. Tropi dicuntur a reversione; quia ubiubi cantus incipiat, quocumque ascendat seu descendat, ad ultimum in finalis revertitur domicilium. LmLComm. Guid. 93 p. 115: Quod enim nos modum dicimus, hoc Graeci tropum, id est conversionem dicunt, quia quocumque modo varius et dubius est cantus, si proprie ad finalem reducitur, mirum in modum totus mox in naturam ipsius convertitur, quod nisi servetur, etiam bene compositus deformatur (sim. LmLAnon. Lips. p. 156). LmLPs.-Guido form. ton. 7, 1: Praemissi ergo modi cum subsequentibus ex diapason consonantiae existunt speciebus, quos tropos vel tonos nominamus. LmLTheog. Mett. 19, 2 (p. 190a): Tropus autem dicitur a Graeco ‚tropos‘, quod interpretatur ‚conversus‘ vel ‚conversio‘ eo, quod quisque tropus convertat se a caeteris tropis ad suas regulas et ad proprias figuras vel modos (inde LmLPs.-Guido corr. 6). LmLIoh. Cott. mus. 10, 6: cur modi vel tropi dicantur ... Tropi a convenienti conversione dicti; quomodocumque enim cantus in medio varietur, ad finalem semper per tropos, id est tonos, convenienter convertitur. Quos autem nos modos vel tropos nominamus, Graeci phtongos vocant (inde LmLAnon. Pannain p. 107. LmLIoh. Aegid. 13, 4. LmLTrad. Holl. VIII 22, 28. Trad. Holl. XI 3, 20. LmLTrad. Holl. III 6, 20. LmLConr. Zab. tract. A 8. Trad. Holl. XIV 10, 6). [s.XII] LmLAnon. Pannain p. 107: Sed nota, quod, sive dicantur tropi vel modi vel ptongi vel toni, idem significant. ibid. al. LmLTon. Vatic. 12, 1 p. 190: Quas octo partes (sc. armonie) octo modos appellamus a modulando vel a moderando, tropos a convenienti conversione, tonos ab accentibus vel distinctionibus. [s.XIII] LmLIoh. Aegid. 13, 3: Tonos vero Boetius vocat tropos. ... Graeci vero tonos vocant phthongos. ... Guido vero tonos vocat modos. al. LmLHier. Mor. 20, 17 (p. 152) (inde Trad. Holl. XI 3, 22. LmLTrad. Holl. III 6, 22). al. LmLEngelb. Adm. 4, 9, 11. [s.XIV] LmLMarch. luc. 11, 1, 5: Tropi vero modi dicuntur, et modi toni: tropi cum convertuntur ...; toni, quia ex tonis et eorum partibus generantur. LmLGuido Dion. 1, 1, 6: Ut de tonis perfectior possit haberi notitia, notandum in primis, quod tonus in musica duobus modis accipitur. Uno modo videlicet pro cantandi modo, quem antiquiores ac primi musici Grece tropum nominant. al. LmLIac. Leod. comp. 2, 1, 7. al. LmLIac. Leod. spec. 6, 35, 1: Modi cantuum generaliter et specialiter diversis nuncupantur nominibus. Nam dicuntur tropi, modi et toni. Graece dicuntur tropi. al. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 13, 63: de tono improprie dicto, qui et tropus sive modus dicitur (sim. LmLTrad. Holl. VIII 22, 9. Trad. Holl. XXIII acc. 5. Trad. Holl. XXIII 2, 1, 4. LmLTrad. Holl. III 5, 34. LmLTrad. Holl. III 6, 6). al. LmLIac. Theat. 11: tropi dicuntur illi cantus sive quasi (ms.; ed.: que) canciones, qui cantantur ante introitum et sunt eiusdem toni cum introitu. Abusive tamen tropus hic appellatur tonus, qui aliquando vocatur tropus, aliquando tonus et aliquando modus. Trad. Holl. X C 148: Tonus iam magis improprie captus et quasi abusive idem est quod trophus vel modus. LmLUgol. Urb. 1, 50, 3. LmLAnon. Carthus. nat. 1, 1: Etsi multi musici hiis tribus vocabulis tropus, modus et tonus quasi sinonimis eque utantur, cum idem sint re, sed diversa ratione, que utique ipsa diversitas sit aut differentia, scientie non erit inutile. Nam tropus... prout vero est modus sive regula canendi, pertinet ad musicum. Et dicitur tropus a ‚tropos‘ Grece, quod est ‚conversio‘ Latine, quia quomodocumque cantus varietur in medio, semper tamen eum tropus ad finem convertit et reducit regularem et legittimum. LmLTrad. Holl. I 2, 1, 2. Trad. Holl. XI 3, 17: Sciendum, quod tropus, tonus, modus et ptongus hic pro eodem sumitur. al. LmLTrad. Holl. VII 4, 17 (sim. Trad. Holl. XIII 4, 47). []Trad. Holl. XIII 4, 48 comm. al. LmLConr. Zab. tract. AP 3: Alii quoque tonos tropos nominant, sed in hoc nulla est vis facienda. Utamur ergo pro synonimis huiusmodi nominibus tonus, modus, phthongus, tropus. LmLBart. Ram. 1, 3, 2 p. 54. LmLAdam Fuld. 2, 13. LmLGuill. Pod. 4, 1. LmLFr. Gafur. pract. 1, 7. II Weise, Melodie, Gesang — tune, melody, chant [syn.: cantus, modus, neuma] [s.IX] LmLGloss. Mart. Cap. 120/35, 14-5: ‚melos‘: tropos. al. LmLRemig. Aut. 51, 13: ‚melos‘ id est tropos et sonos musicos. [s.X-XI] LmLGloss. Aug. 1, 325: Omnis enim tropus, sive strionicus sive musicus sit, necessario habet su<i> sensibilia signa, id est litteram et notam. LmLGuido micr. 18, 18: Troporum vero alii apti, alii aptiores, alii aptissimi existunt. Apti sunt, qui per solam diatessaron quartis a se vocibus organum reddunt, ... aptiores sunt, qui non solum quartis, sed tertiis et secundis per tonum et semiditonum, licet raro, respondent ... Aptissimi vero, qui saepissime suaviusque id faciunt. [s.XIII] LmLTrad. Franc. I p. 16: Organum est <cantus> armonicus diversis troporum consonantiis dulci concordia prolatus, symphoniis variisque metrorum coloribus adornatus. LmLAnon. Couss. IV p. 24, 4: sume tropum unum certum, prout puncta vel soni vel meli in gradali plenius iungantur, ut ‚Latus‘, quod accipitur in „Alleluia <Pascha nostrum> immolatus est Christus“, et pone in pergameno exempla. LmLAnon. Couss. IV p. 40, 24: Simplicia puncta quaedam accipiuntur, prout utuntur in tropis ecclesiasticis, et quaedam, prout utuntur in libris organi. al. [s.XIV] LmLComm. Boeth. II p. 76, 28: modulus secundum Catholicon est tropus vel cantus, qui precinitur in principio misse vel matutinarum vel vesperarum. LmLComm. Boeth. II p. 182, 28: ut sit sonus loco littere, intervallum loco sillabe, consonancia loco dictionis, et tropum loco oracionis habeamus. al. [s.XV] Trad. Holl. XXIV 12, 9: iste cantus est primi toni, id est iste tropus subordinatur se<...>oni primi toni (sim. LmLTrad. Holl. V 4, 7. Trad. Holl. XX 4, 5. LmLLad. Zalk. 4, 8). LmLTrad. Holl. II 2, 1 (inde LmLTrad. Holl. V 2, 2. sim. Trad. Holl. XX 1, 16. LmLLad. Zalk. 3, 2. Trad. Holl. XXI 3, 3). LmLTrad. Holl. II 4, 86: Quando cantus primi toni incipit suum tropum in ⋅C⋅faut, tunc semper et regulariter suum „Euouaen“ dirigere debet finem sue differencie punctatim descendendo usque ad ⋅D⋅solre. eqs. (inde LmLTrad. Holl. V 4, 207. eqs.). LmLTrad. Holl. V 4, 35: Principium enim troporum respicitur a fine „euouae“, et finis troporum respicitur a principio „euouae“ (sim. LmLLad. Zalk. 4, 39). al. LmLBart. Ram. 2, 1, 1 p. 68. al. LmLLad. Zalk. 4, 15: tonus tropi, id est cantus, respicitur a fine ipsius cantus. al. III Bezeichnung für eine charakteristische melodische Wendung, die einen Gesang einer bestimmten Kirchentonart zuweist — term that designates a characteristic melodic gesture, which assigns a chant to a particular mode [s.XIII-XIV] LmLPs.-Mur. summa 115: De tropo et tenore et cauda, que attenditur in cantu (sim. LmLPs.-Mur. summa 1748). LmLPs.-Mur. summa 1755: notande sunt alie tres proprietates in cantu, secundum quod in ecclesia solet cantari, quarum nomina sunt hec: tropus, tenor et cauda, quam quidem a fine appellant. Tropus enim equivoce multa signat. Grammaticus et rhetoricus tropum figuram appellant modum seu quamdam figurationem loquendi. Tropus vero in musica est proclamatio quedam vocis, que speciali tono cantatur. Adaptatur maxime circa finem; qualecumque etenim principium cantus fuerit aut medium, intentio tamen artificiose cantantis retorquet semper cantilenam ad finem proprium toni alicuius specialis specialiterque intenti. Et huiusmodi retorsio sive proclamatio tropus appellatur in cantu quasi conversio ad tonum a cantore intentum. Tropus iste quandoque incipit in principio cantus et nusquam discordat a lege vel cursu sicut in antiphonis omnibus de Trinitate, et ibi vel nulli vel stulti de tonis dubitare [] videntur. Quandoque tropus oritur in cantus medio, quandoque ante finem, non longe a fine, sicut patet in hoc responsorio „Preparate corda vestra Domino“. LmLPs.-Mur. summa 1827: Differentia est inter tropum <et> tenorem, quia ipse tropus incipit quandoque in principio cantus, quandoque in medio, quandoque prope finem; etiam patet, quod neuma finalis, de qua supra dictum fuit, et tropus sunt idem, et quilibet tonus proprium habet tropum prope finem. LmLPs.-Mur. summa 2235: Caveat itaque novus magister in cantu, ne cursu cuiusque toni tropus contrarius adiungatur, id est, ne in principio et medio cantus uni tono appropriatus in fine alii tono positus deputetur. Hec doctrina bene observata est in cantu de Trinitate; male autem in communione „Principes persecuti sunt me“, que legem et cursum habet quandoque tercii, quandoque sexti, ultimo tropum habet primi et sic manet primi toni. al. cf. LmLPage, Summa p. 20 sq. IV Psalmton — psalm tone [s.XV] LmLIoh. Olom. 8 p. 38: Nunc vero stillus ad tonos tropicos seu psalmidicos convertatur, qui ob hoc tropici et tropos, quid est conversio, vocantur, quia inter se convertuntur et limitibus commiscentur. LmLTon. Subl. p. 54, 4: Nota, quod sunt quattuor modi principales cantandi omnem cantum, ex quibus octo tropi derivantur regulativi, specialiter psalmorum decantandorum. LmLTon. Subl. p. 55, 3: Cuius (sc. primi modi cantandi) principalis tonus facit talem tropum, secundum quem melodia psalmodiae regulatur: „Primi toni melodia cum erecto medio psallat in directo“ (cum melodia). Placalis vero ipsius, secundum quem psalmi regulantur, patet per tropum sequentem ... „Secundus in gravibus intonat, medio respirat, sed gravius se collocat“ (cum melodia). LmLTon. Subl. p. 63, 8: Item nota, quod non omnis cantus finitur in sede toni sui, sed eius tonus cognoscitur penes aliquem tropum sibi annexum, sicut „Venite“ cognoscuntur quoad finem communiter penes sua invitatoria. Sic quandoque lamentationes cognoscuntur penes tropum sui alphabeti, sic introitus penes suum psalmum et graduale penes suum versum. Offertorium et communio penes suos tropos cognoscuntur, similiter responsoria penes suos versus. al. V ‚Tropus‘ (textlicher und melodischer Zusatz zu einem liturgischen Gesang) — ‘trope’ (textual and melodic addition to a liturgical chant) [s.XV] LmLIac. Theat. 11: <Discipulus:> Quid est tropus? <Magister:> Id est modus, ut tropi dicuntur illi cantus sive quasi (ms.; ed.: que) canciones, qui cantantur ante introitum et sunt eiusdem toni cum introitu. LmLGuill. Pod. 5, 2: in quibusdam ecclesiis et in Gerundensi inter ceteras comperimus sequentem trohum (ed. pro tropum) sive prefationem ante introitum misse prime dominice adventus eiusdem modi cum illo existentem decantant. ... „Ad te levavi animam meam“. cf. Richard L. Crocker: The Troping Hypothesis. LmLMQ 52, 1966, p. 183-203 VI Bezeichnung für eine Merk- oder Kennmelodie — term for a characteristic melody [syn.: intonatio, praeambulum, tonus] [s.XV] LmLTrad. Holl. IX 2, 1, 28: tonus ... idem est quod tropus sive preambulum alicuius cantus (sim. Trad. Holl. XI 2, 29. cf. Berktold/Papp, Hollandrinus IX p. 92). LmLTrad. Holl. V 3, 74: Hii vero modi in tropo patent infra scripto, similiter intensiones et remissiones eorum. Sequitur tropus vel figura: „Ter trini sunt modi quibus omnis cantilena contexitur“ (cum melodia). LmLTrad. Holl. VII 4, 304: Sciendum ergo, quod capitales (sc. differencie) omnium tonorum in tropo sequenti continentur: (sequitur exemplum). LmLTrad. Holl. VII 4, 306: advertende sunt mutaciones ipsarum vocum, que aliqualiter prius elucidate sunt, sed pro meliori nunc informacione patere possunt tropo in subsequenti (sequitur exemplum) (sim. [] Trad. Holl. XV 9, 211). al. Trad. Holl. XIII 3, 84: tonus capitur in musica tripliciter. Primo modo tonus est idem quod intonacio vel tropus (sim. Trad. Holl. XV 7, 49. LmLLad. Zalk. 3, 96). Trad. Holl. XIII 3, 96 comm.: Item tropus in proposito valet tantum sicud conversio, id est ascensus et descensus, et sumitur pro cognicione ascensionis et descensionis cuiuslibet cantus. Et nichil aliud est quam illa intonacio et sonus, qui procedit ab ore intonantis vel cantantis. Trad. Holl. XV 7, 117. Trad. Holl. XVI 2, 8. LmLSzydlov. 4, 27. al.