Eintrag · Mittelniederdeutsches Wb.
- Anchors
- 1 in 1 Wb.
- Sprachstufen
- 1 von 16
- Verweise rein
- 0
- Verweise raus
- 0
tôganc tû-, m. (flekt. -g-; Pl. -gange, -genge): 1. Zugang, Weg, „Stich togank aditus” (Voc. Strals. ed. Damme 390), (übertr.:) „Jtē hijr ynne sint de souē psalmen so vorstētlick mit d' glosen kort ingetagen dar en isslick ruwer mach ynne vindē enen toganck to d' gnade godes” (Nord. Tidskr. B.-o. B.-väsen 10, 128), „O mensche, du hebst een vrij by komen unde enen sekeren to ganck to marien” (Veghe ? Lect. 139); — Zuweg, „Vnde dauid hefft gegeuen salmon sinen son beschriuonge des portekes vnde des tempels ... vnde rauwe steden in hemeliken togenge to dem altaer vnde des huis der gnaden” (Köln. Bibel [Ku] I Paral. 28, 11). — 2. Hineingehen, Zutritt, „darop geantwurt van den marcknoten, den men findt op bloomwaer tho hauwen, vnd neen recht en hefft, die thoganck sy vyf schill. monsters geldes, die affganck vyff schill., die anhouw viff schill.” (Grimm Weist. 3, 183); — Herangehen, „Vorthmer bidde ik, men wille er geven einen frigh toganck to deme ßode” (Altdithm. Rqu. 259), „dat dieser Eilert met seinem anhang sich mitwilen an der gravinnen von Embden landen begifft ende aldar frien toganck hefft, ock sin proviandt und andere notrufft by denselven bekhumpt” (Hagedorn Ostfr. Schiff. [1] 107, Anm. 1). — 3. °das Hingehen, „Vnde wat is denne vnse leuent wen eyn lop eder eyn to ganck to deme dode” (Veer utersten 22). — 4. Herangehensweise, „dat ick em schal vppenbaren myt wat togange dat he se wynnen mach also dat een man nicht vallen schael van synem here” (Köln. Bibel [Ku] Iud. 10, 13). — 5. Angriff, Attacke, „in deme ersten toghange wunnen de Normans en van den 7 schepen myt 19 gewapenen” (Chr. d. d. St. 28, 395). — 6. Zugang, Sinneswahrnehmung, „So spreke se [sele] Here duͦ byst eyn tuganc myner ougen eyn Jnganch mynes herten” (Borchling RB 3, 196). — 7. (nur Pl.:) Einkommen, Einkünfte, „De hedden solke togange, dat se sich davan wol konden holden und kleden, und wol darto untuchtig schlampampen” (Pomm. Kirchenvis. 1, 75), insbes. gelegentliche Nebeneinkünfte, „Dit is ock ein grote orsake, dat me nu mot ehrlike besoldinge maken, dat se nene andere thogenge hebben, edder accidentalia” (Richter 2, 57), „Darumme schal men ock den coͤstern, de up den doͤrpern den catechismum leren, nichts []affbreken van eren thogengen, ummegengen etc., so wol alse ock den parheren, wat se van oldes her tho erer neringe gehat hebben” (Brschw. SchulO. 2, 6).
Lautwandel-Kette
Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart
Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.
-
1200–1600
Mittelniederdeutschtôgancm.
Mittelniederdeutsches Wb.
tôganc , tû- , m. (flekt. -g- ; Pl. -gange, -genge ): 1. Zugang, Weg, „ Stich togank aditus” (Voc. Strals. ed. Damme 390…
Verweisungsnetz
1 Knoten, 0 Kanten
Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen
Filter:
Sackgasse 1
Wortbildung
Komposita & Ableitungen mit toganc
1 Bildungen · 1 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen
toganc‑ als Erstglied (1 von 1)
tôganclĩk
MNWB
° tôganclĩk , adj. : zugänglich, „ Du bist selven een besloten hoff unde een ghesegelt fonteyn , besloten tegen alle sunden unde nochtan ove…
Zitieren als…
- APA
-
Cotta, M. (2026). „toganc". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 19. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/toganc/mnwb
- MLA
-
Cotta, Marcel. „toganc". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/toganc/mnwb. Abgerufen 19. May 2026.
- Chicago
-
Cotta, Marcel. „toganc". lautwandel.de. Zugegriffen 19. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/toganc/mnwb.
- BibTeX
-
@misc{lautwandel_toganc_2026, author = {Cotta, Marcel}, title = {„toganc"}, year = {2026}, howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern}, url = {https://lautwandel.de/lemma/toganc/mnwb}, urldate = {2026-05-19}, }