thesis acc. -in (-im)
abl. -i
f. (ϑέσις) Abstieg (in der Tonhöhe) —
descent (in pitch) [syn.: demissio, depositio, depressio, descensio, descensus, laxatio, positio, remissio, repressio; opp.: acumen, arsis, ascensio, ascensus, elatio, elevatio, intentio, levatio] 1
Definition [s.V] LmLMart. Cap. 9, 974: Arsis est elatio, thesis depositio vocis ac remissio. LmLFulgent. 3, 9 p. 76, 8.
[s.VII] LmLIsid. etym. 3, 20, 9: Arsis est vocis elevatio, hoc est initium. Thesis vocis positio, hoc est finis (
inde LmLAurelian. 5, 15. LmLHier. Mor. 4, 44 (p. 17). Trad. Holl. XIV 7, 3).
[s.IX] LmLRemig. Aut. 523, 17: ‚Positionem‘: thesin.
al. LmLMus. ench. 9, 24: commata per arsin et thesin fiunt, id est levationem et positionem (
sim. LmLInch. Uchub. 23). LmLMod. Ecce modorum 43: verum cantilenae corpus arsi et thesi, id est elevatione sonorum et positione, completur.
[s.X-XI] LmLPs.-Odo mus. p. 277a: Fit praeterea semitonii syllaba tum simplex, tum composita; et simplex quidem est, in qua semel utraque chorda sonat, sive in arsin sive in thesin, hoc est elevationem et depositionem, habens tantum duas voces et duos motus. LmLGuido micr. 16, 9: Igitur motus vocum, qui sex modis fieri dictus est, fit arsis et thesis, id est elevatio et depositio (
sim. LmLMot. Musica est p. 154. LmLLib. argum. 8 p. 19. LmLMot. Omnis cantus p. 186.
[]Ioh. Cott. mus. 23, 7. LmLTrad. Guid. 1. LmLAnon. Pannain p. 415-416. LmLMetrol. 3 p. 91. LmLAmerus 8, 10. LmLMarch. luc. 1, 5, 4. LmLMarch. luc. 9, 1, 63. LmLIac. Theat. 15. LmLWencesl. Prach. 18. LmLUgol. Urb. 1, 1, 11. LmLFr. Gafur. extr. 4, 10, 12. LmLFr. Gafur. extr. 6, 1, 3. LmLIoh. Tinct. exp. 8, 3. LmLDiff. mus. 14. LmLBonav. Brix. 2, 13. LmLBonav. Brix. 8, 28). LmLHermann. mus. p. 47 (p. 140a): Greco eloquio neuma quasi noeumane, id est flatus ascendens, dicatur; flatus vero duas habet partes, id est arsin et thesin, hoc est elevationem et depositionem (
ms. Rochester 92 1100; ed.: dispositionem). LmLMot. Musica est p. 168: varie sunt qualitates laxationis, id est thesis vel depositionis itemque acuminis vel elevationis, idest arsis. LmLAribo 3 p. 36: bifida arsis et thesis, id est elevationis et depositionis, natura, sine qua non fit aliqua vox musica. LmLComm. Guid. 86 p. 163: Quod nunc dicit
(sc. Guido) laxationem et acumen, hoc vocavit superius arsim et thesim.
[s.XII] LmLTon. Vatic. 12, 1 p. 190: per arsim et thesim, idest per elevacionem et repressionem.
[s.XIII] LmLAnon. Lovan. p. 492b. LmLMus. man. 23, 11. LmLMetrol. 31 p. 70. LmLEngelb. Adm. 2, 26, 2: thesis, id est demissio.
al. [s.XIV] LmLGuido Dion. 1, 1, 98. LmLIac. Leod. spec. 6, 69, 4: motuum duae generales sunt differentiae, arsis scilicet et thesis: arsis, idest elevatio, cum dicitur fa sol; thesis, depositio, cum e converso dicitur sol fa. LmLIac. Leod. spec. 6, 70, 2: Et est arsis, ut prius tactum est, vocis elevatio, thesis vocis depositio; et sic arsis est motus cuiusdam intentionis et ascensionis in voce, thesis vero depositionis et remissionis.
al. LmLQuat. princ. 3, 29: arsis et thesis, id est ascencio et descencio omnium tonorum.
al. LmLAnon. Michaelb. I p. 44 (
sim. LmLIac. Theat. 10. LmLAnon. Philad. 1). LmLComm. Boeth. II p. 140, 2.
[s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 1, 4 (
sim. LmLTrad. Holl. VI 3, 9).
al. LmLIoh. Olom. 1 p. 5: Cantus vero est inflexio vocis per arsim et thesim, id est elevationem et depressionem. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 3 p. 58, 3. Trad. Holl. XXIII acc. 25.
al. LmLTrad. Holl. III acc. 14. LmLTrad. Holl. V 1, 4 (
sim. LmLLad. Zalk. 1, 3).
al. Trad. Holl. XIII 1, 63, comm. (
cf. LmLTrad. Holl. VIII 6, 15). LmLIoh. Tinct. diff. 264: Thesis est vocum depositio. Trad. Holl. XV 4, 4 (
sim. Trad. Holl. XXV 6, 3).
al. LmLBart. Ram. 1, 1, 1 p. 4: per arsim et thesim, idest per elevationem et depositionem sive per intensionem et remissionem. LmLIoh. Hoth. exc. p. 28. LmLNicol. Burt. 1, 1, 2: per arsim et thesim, id est per vocularum intensionem et remissionem (
inde LmLDiff. mus. 7). LmLBonav. Brix. 14, 11: per arsim et thesim, scilicet per ascensum et descensum
(cf. March. luc. 2, 2, 2). LmLAdam Fuld. 2, 10: Ex consonantiis vero praescriptis omnis symphonia componitur per arsim et thesim, id est, per elevationem et depositionem. LmLLad. Zalk. 4, 16. Trad. Holl. XXII 3, 2. LmLSzydlov. 5, 12: per remissionem vero intelligitur descenssus sive depressio, quod eciam Greco vocabulo thesis nucupatur. 2
Gebrauch —
usage [s.V] LmLMart. Cap. 9, 969: Dividitur sane numerus in oratione per syllabas, in modulatione per arsin ac thesin.
al. [s.VII] LmLIsid. etym. 3, 23, 2.
[s.IX] LmLAurelian. 19, 73. LmLMus. ench. 9, 25: simplici arsi et thesi vox in commate semel erigitur ac deponitur, alias sepius (
sim. LmLInch. Uchub. 24). LmLMus. ench. 10, 19: a quocumque sonorum quattuor usque ad quintum, qui eiusdem est nominis, per arsin et thesin vel per solam utramlibet singulos ducas in ordine, diapente potest vocari simphonia (
sim. LmLInch. Uchub. 297). LmLScol. ench. 1, 323: cola vel commata has in levando aut in ponendo sonorum socialitates petunt, et in eas vel arsis quaerit attingere vel thesis. LmLOrg. Bamb. I 29: infra hunc enim sonum non nisi raro levat arsin aut declinat thesin. LmLOrg. Bamb. I 47: Sive ergo celsioris sive summissioris sint positionis quaelibet cola vel commata, quas nos particulas dicimus et quae vix ultra quintum sonum ab arsi in thesin diastematis habent spacium.
[s.X] LmLInch. Uchub. 426: a sono <> usque in sonum <> per octo sonorum spacia
[] scandit, qui ab arsin in thesin hoc ordine complectuntur. LmLOrg. Paris. 93: ut in arsi organi inicium est, sic in thesi finis. LmLAnon. Bernh. 1, 8: arsis et thesis facit discrepantiam sonorum.
[s.XI] LmLBerno prol. 9, 17: membra cantionum, quae sunt cola et comata, in finalibus et in quintis locis ita per arsin et thesin consistant, sepius in quartis. LmLGuido micr. 16, 10: gemino motu, id est arsis et thesis, omnis neuma formatur praeter repercussas aut simplices. Deinde arsis et thesis tum sibimet iunguntur ut arsis arsi et thesis thesi, tum altera alteri ut arsis thesi et thesis arsi coniungitur (
inde LmLMot. Musica est p. 154. LmLCompil. Casin. 117-118, 1. LmLIoh. Cott. mus. 23, 8. LmLTrad. Guid. 5. LmLAnon. Pannain p. 416. LmLMetrol. 3 p. 91. LmLIac. Leod. spec. 6, 69, 5. LmLQuat. princ. 3, 32. LmLIac. Theat. 15).
al. LmLLect. Guid. p. 45: consonantias quasi claves huius scientiae, de quibus omnis cantus constat, diversificatus quidem per arsin et thesin. LmLHermann. mus. p. 22 (p. 127a): omnis tropus propriis omnium consonantiarum speciebus informari ac legalem tam arsis quam thesis terminum possit accipere. LmLHermann. vers. p. 150: discernendo thesin sine praecentore vel arsin (
inde LmLFrut. brev. 10 p. 70. LmLAnon. Wolf p. 196. LmLAnon. Lovan. p. 490a. LmLIac. Leod. spec. 6, 113, 26. LmLTrad. Holl. VIII 13, 45. Anon. Gemnic. 2, 2, 71. LmLTrad. Holl. I 1, 9, 25). LmLMot. Musica est p. 154.
al. LmLAribo 4 p. 36: Omnis autem vocis motus vel arsi fit aut thesi. LmLComm. Guid. 37 p. 159.
al. LmLLib. argum. 7 p. 19: musica est motus vocum, id est arsis et thesis.
al. LmLMot. Omnis cantus p. 186: Thesis iungitur arsi per tonum ut „Ecce nomen Domini“ et item antiphona „Ductus est“. Aliquando per semitonium ut „Petre“ et item „Spiritu principali“.
al. LmLAnon. Prag. 11: quodque melos per ptongorum varians euphoniam intendendo et remittendo, per arsim elevando, per thessim deponendo, terminari debet tono.
[s.XII] LmLTrad. Guid. 4.
al. LmLGuido Aug. 203.
[s.XIII] LmLAnon. Lovan. p. 493a (
sim. LmLSumm. Guid. comm. 4, 31). LmLMus. man. 23, 12.
al. LmLMetrol. 31 p. 70. LmLPs.-Mur. summa 15: in cognitione intervallorum, que ab equalitate sonorum vel secundum arsin et thesin cantantur.
al. LmLEngelb. Adm. 1, 11, 4: tetracordum primum in manu musicali incipit secundum Boecium ab ⋅A⋅re,
i. e. proslambanomenos, hoc est proemium prime, quia ibi est thesis primi toni, cuius arsis est in ⋅B⋅mi. LmLEngelb. Adm. 2, 11, 12: arsys et thesis in tono habent ad invicem sesquioctavam proporcionem. LmLEngelb. Adm. 2, 12, 6: dyapason integra habebit se secundum duplam proporcionem acuitatis sue arsis ad gravitatem sue thesis.
al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 11, 4, 230: Intensa species
(sc. diatessaron et diapente) dicitur illa, que fit per arsim ..., remissa, que per thesim (
inde LmLFr. Gafur. extr. 8, 3, 15).
al. LmLMarch. pom. 49, 6. LmLIac. Leod. spec. 6, 69
passim. LmLIac. Leod. spec. 6, 70, 4: thesis... ab acuta
(sc. voce) procedit ad graviorem, cum dicitur mi re. Ubi ergo terminatur arsis, incipit thesis et e converso.
al. LmLQuat. princ. 3, 55.
al. LmLSumm. Guid. comm. 1, 53. LmLPs.-Theodon. 2 p. 36. Anon. Quaest. 29-30.
al. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 26, 1: De excursu troporum quantum ad arsim et thesim eorumdem.
al. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 22 p. 102, 11.
al. Trad. Holl. X A 4: ubi fit sonitus ab impetu aque factus, sonorum quorumdam per arsim et thesim ad similitudinem vocis humane formatus (
sim. LmLWencesl. Prach. 25.
cf. LmLTrad. Holl. VIII 2, 3). LmLAnon. Claudifor. 6, 1, 3. LmLUgol. Urb. 1, 15, 2: per arsyn autenticorum tonorum perfectio invenitur, et plagalium per thesyn perfectionis ordo monstratur (
inde LmLFr. Gafur. extr. 5, 6, 1). LmLUgol. Urb. 2, 6, 12: cum contrapunctus maxime in arsy et thesy videatur consistere.
al. LmLTrad. Holl. IX 2, 3, 2: Tonus ... est certa lex et regula cantuum principiandi et finiendi, arsis et thesis, per quam in quolibet cantu in fine iudicamus (
sim. LmLTrad. Holl. I 2, 1, 8. LmLTrad. Holl. V 4, 12. LmLLad. Zalk. 3, 2). LmLTrad. Holl. I 1, 9, 2.
al. Trad. Holl. XXIII 2, 10, 2.
[]Trad. Holl. II 2, 1: cantus ... est neuma sive tropos debite principiatus et bene terminatus secundum regularum exigenciam arsim et tesim non excedens (
sim. LmLTrad. Holl. V 2, 2. Trad. Holl. XX 1, 16. LmLLad. Zalk. 3, 2. Trad. Holl. XXI 3, 3).
al. LmLTrad. Holl. III acc. 16. LmLTrad. Holl. V 1, 5 (
sim. LmLLad. Zalk. 1, 5).
al. LmLTrad. Holl. VI 42, 6. Trad. Holl. XIII 1, 65 comm. LmLFr. Gafur. extr. 5, pr. 3.
al. LmLIoh. Tinct. nat. 8, 13. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 5, 3.
al. LmLBart. Ram. 1, 2, 2 p. 28: cum in arsim et thesim saltus fit per semitonium, magis mollescit vox illa, quam quando per tonum (
inde LmLIoh. Hoth. exc. p. 40). LmLBart. Ram. 1, 2, 6 p. 40: Est enim differentia musicae in quantitate arsis vel thesis constituta (
inde LmLIoh. Hoth. exc. p. 26
. LmLIoh. Hoth. exc. p. 28).
al. LmLIoh. Hoth. exc. p. 28. LmLAdam Fuld. 2, 11: Nulla consonantia perfecta suam similem perfectam sequi habet in arsi et thesi. LmLLad. Zalk. 4, 29: sub qua differencia quilibet cantus regularis comprehenditur, 4
or sunt consideranda: Primum est principium, 2
um est finis, 3
um est punctus, 4
um est arsis et thesis.
al. LmLFr. Gafur. pract. 3, 3. LmLMich. Keinsp. 4, 1. LmLFlor. Fax. 1, 4, 18.
al. LmLSzydlov. 1, 5. LmLProp. mens. De prop. 2, 5.
(?) Trad. Holl. XII 1, 22.
al. Trad. Holl. XIV 7, 2.
ex errore pro diesis: LmLComm. Boeth. II p. 170, 9
(cf. LmLHochadel, Commentum
p. 171)