symphonia

symphonia -ae f. (συμφωνία) I. Konsonanz II. Musik, (wohlklingender) Gesang III. Wohlklang, Harmonie IV. Bezeichnung für ein Musikinstrument V. Melodie(verlauf), Musikstück VI. Ton(stufe) VII. ? Kennmelodie VIII. (musikalisch zulässiges) Intervall — I. consonance II. music, (harmonious) song III. euphony, harmony IV. term that designates a musical instrument V. melody, melodic progression, musical composition VI. note, pitch VII. ? characteristic melody VIII. (musically permissable) interval I Konsonanz (als durch die mathematische Proportion oder den Gehörseindruck positiv bewertetes Sukzessiv- oder Simultanintervall) — consonance (as successive or simultaneous interval evaluated positively according to mathematical ratio or through aural sensation) [syn.: consonantia; opp.: diaphonia, dissonantia] A Definition [s.III] LmLCens. 10, 6: Est autem symphonia duarum vocum disparium inter se iunctarum dulcis concentus (inde LmLMus. ench. 10, 5. LmLInch. Uchub. 261. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 67 p. 220, 4). [s.IV] LmLFav. Eul. 22, 5: symphonia est consonae vocis continua modulatio. [s.VI] LmLCassiod. inst. 2, 5, 7: Symphonia est temperamentum sonitus gravis ad acutum vel acuti ad gravem modulamen efficiens sive in voce sive in flatu sive in percussione. LmLIsid. etym. 3, 20, 3: Symphonia est modulationis temperamentum ex gravi et acuto concordantibus sonis sive in voce sive in flatu sive in pulsu (inde LmLAurelian. 5, 4. LmLAnon. Prag. 16. LmLHier. Mor. 4, 25 (p. 17). LmLComm. Boeth. II p. 186, 21. LmLTrad. Holl. VIII 15, 30. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 67 p. 220, 6. LmLPetr. Talh. p. 2. LmLAdam Fuld. 2, 3. LmLFlor. Fax. 2, 3, 4. LmLFlor. Fax. 2, 3, 7). [s.IX] LmLAurelian. 6, 8: Simphoniam autem dicimus temperamentum sonorum, id est convenientiam gravis cum acuto acutique cum presso (inde LmLCompil. Paris. I p. 193). LmLScol. ench. 2, 1: Δ: Symphonia quid est? M: Dulcis quarundam vocum commixtio (inde LmLCompil. Paris. I p. 192). [s.XI] LmLGuido micr. 6, 12: symphonias, id est suaves vocum copulationes (inde LmLComm. Boeth. II p. 184, 20. LmLConr. Zab. tract. AE 6). LmLGuido micr. 18, 9: symphoniae, id est aptae vocum copulationes (inde LmLOrg. Mediol. pros. 11. LmLAnon. Pannain p. 106. LmLComm. Boeth. II p. 184, 27. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 67 p. 220, 7). LmLTheog. Mett. 14, 4 glo. (p. 188b): simphonia est sonorum consonantia (sim. LmLTheog. Mett. 19, 1 (p. 190a)). [s.XIII-XIV] LmLWalt. Odingt. 2, 3, 11: Consonantia, symphonia et harmonia idem sunt ... Suntque acuti gravisque mixtura, suaviter uniformiterque auribus accidens, cuius contrarium sunt diaphonia et dissonantia (inde LmLComm. Boeth. II p. 186, 16. cf. Boeth. mus. 1, 8 p. 195, 6: Consonantia est acuti soni gravisque mixtura ...). LmLMarch. luc. 5, 5, 2: Simphonia... est concordia vocum, in quibus non [] est absurdus vel dissonus sonus (inde LmLIoh. Cicon. mus. 1, 67 p. 220, 5. LmLFr. Gafur. extr. 7, 1, 12. LmLFlor. Fax. 2, 3, 5). LmLIoh. Boen ars append. 4bis, 4: Simphonia dicitur a ‚syn‘, quod est ‚con‘, et ‚phonus‘, quod est ‚sonus‘, quasi consonans consonantia. Anon. Meyer 1, 10: symphonia est concordia diversorum sonorum gravium et acutorum. LmLComm. Boeth. II p. 184, 31: Simphonia, inquit (sc. Aristoteles), vocis in exitu est mixtio vocis acute cum gravi aliqua commixtione secundum proporcionem terminata. al. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 15, 28: Itaque consonancia, que et simphonia Greco dicitur vocabulo, sic diffinitur: consonancia vel simphonia, ut vult Boecius in sua Musica, est dissimilium inter se vocum in unum simul redacta concordia (sim. Trad. Holl. XI 2, 131. cf. Boeth. mus. 1, 3 p. 191, 3). al. LmLTrad. Holl. VI 6, 21: symphonia est apta vocum copulacio vel modulacio. LmLIac. Theat. 38: <Discipulus:> Quid est simphonia? Magister: Id est suaves vocum coppulaciones, quas nos consonancias vocamus. LmLNicol. Burt. 1, 9, 57 (inde LmLDiff. mus. 40). B Gebrauch — usage 1 generell — general [s.I a.Chr.] LmLVitruv. 1, 1, 9: symphonias musicas sive concentus. al. [s.III] LmLCens. 10, 5: Ut litterae nostrae, si inter se passim iungantur et non congruenter, saepe nec verbis nec syllabis copulandis concordabunt, sic in musica quaedam certa sunt intervalla, quae symphonias possint efficere (inde LmLMus. ench. 10, 4. LmLInch. Uchub. 261). al. [s.IV] LmLCalc. 35. al. LmLMacrob. 1, 6, 43: Item nullus sapientum animam ex symphoniis quoque musicis constitisse dubitavit (inde LmLComm. Boeth. II p. 130, 19). al. LmLFav. Eul. 22, 11. al. [s.V] LmLMart. Cap. 2, 105: Tres autem symphonias quis ignorat in musicis? LmLMart. Cap. 2, 107 (inde LmLScol. ench. 3, 226. LmLQuaest. mus. 1, 14 p. 30. LmLIoh. Cicon. mus. 3, 7 p. 346, 1. LmLIoh. Cicon. prop. 7 p. 420, 9). al. LmLFulgent. 3, 9 p. 75, 4: Cithara enim simfoniarum gradus habet quinque ... Vox vero habet gradus symphoniarum innumeros ... Tibia vero vix unam et dimidiam perficit simphoniam; una enim simphonia quinque symphonias habet. (?) LmLFulgent. 3, 10 p. 79, 8: perfectissimus Pithagoras, dum modulos numeris coaptaret simphoniarumque pondera terminibus arithmeticis per mela et rithmos vel modulos sequeretur, effectus vero rationem reddere non potuit. al. [s.VI] LmLBoeth. mus. 1, 11 p. 198, 12 (inde LmLReg. Prum. 12, 12. LmLHier. Mor. 3, 88 (p. 15). LmLFr. Gafur. op. 1, 8). al. LmLBoeth. arithm. 2, 48, 13 (inde LmLAlia mus. 2 p. 100. LmLIac. Leod. spec. 1, 67, 5. LmLBart. Ram. 3, 2, 2 p. 96). al. LmLCassiod. inst. 2, 5, 7. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 6, 28a, 1: Omnis symphonia multiplex discretae quantitatis proprietatem sequitur, non tamen in infinitum, sed per III tantum gradus, duplum s., triplum et quadruplum. Omnis autem superparticularis symphonia quantitatis continuae naturam servat, non quidem in infinitum, sed tantum per III gradus, sesqualterum, sesquitertium et sesquioctavum (sim. LmLGloss. Boeth. mus. 1, 6, 28b). LmLGloss. Boeth. mus. 5, 19, 13, 5: Sunt enim muse celestes, ut legitur, Urania, Calliope et c., quae praesident celestibus speris ... Concentu quarum fit simphonia, mire et vix explicabile, cantus, ad quarum simphonie modum hec nostra musica reperta est ingenio favente sibi viam, ut ait Macrobius. al. [s.IX] LmLGloss. Boeth. mus. II 46. LmLGloss. Mart. Cap. 950/366, 10. LmLIoh. Scot. annot. 10, 22. al. LmLRemig. Aut. 46, 4: sunt symphoniae in musicis consonae et dissonae. Consonae sunt, cum uno eodemque spatio toni separantur, ut est in symphonia diapason. Dissonae vero sunt, cum a se separantur aut hemitonio aut tritemoria ..., quae spatia sunt in diatessaron et diapente. al. LmLAurelian. 6, 7: Constat autem omnis musica simphoniis sex, sonitibus quindecim, tenoribus octo (inde LmLCompil. Paris. I p. 193). al. LmLMus. ench. 13, 5: nunc id, quod proprie simphoniae[] dicuntur et sunt, id est qualiter eaedem voces sese in unum canendo habeant, prosequamur. al. LmLScol. ench. 1, 428: congrua symphoniarum commixtio maximam suavitatem cantilenis adiciet. al. LmLOrg. Bamb. I 0. al. [s.X] LmLInch. Uchub. 266. al. LmLAlia mus. 81 p. 145. al. LmLOrg. Paris. 18: si praesentis descriptionis binas voces aut ambas aut alteram per diapason duplicaveris vel per disdiapason, senties huius distantiae voces suaviter ad invicem consonare. Ex hac simphonia nascitur ea nobilis cantilena, quam diaphoniam vocitamus, id est organicum melos. LmLAnon. Bernh. 2, 91 (cf. LmLAlia mus. 114 p. 157). [s.XI] LmLGuido micr. 20, 2: antiquitus ... nullus enim hominum vocum differentias et symphoniae descriptionem poterat aliqua argumentatione colligere (inde LmLLambertus plan. 82. LmLGuido Dion. 1, 1, 364. LmLIac. Leod. spec. 5, 3, 15. LmLQuat. princ. 2, 1. LmLTrad. Holl. V pr. 29. LmLCompil. Erlang. p. 28. LmLLad. Zalk. pr. 28. sim. LmLAnon. Pannain p. 115). LmLGuido reg. 51. LmLPs.-Berno mon. 6, 1. LmLOdor. Sen. p. 214. LmLOliva 27. al. LmLAribo 52 p. 16. LmLComm. Guid. 14 p. 117. al. LmLOrg. Mediol. rhythm. 56. LmLCompil. Casin. 49-50, 3 (sim. LmLVers. Consona quo p. 174). al. LmLAnon. Prag. 25: simphonia..., cui contraria est diaphonia, id est discrepans vox. al. LmLVers. Ars humanas p. 111b. LmLPs.-Guido arithm. p. 61. LmLInterv. Ex omni 23. LmLAnon. Wolf p. 215. LmLTheog. Mett. 19, 1 (p. 190a). [s.XII] LmLGuido Aug. 78: dicuntur consonantie..., quia uniuscuiusque ultime voces reddunt simphoniam, id est dulcem cantum (inde LmLMus. man. 29, 14). LmLAnon. La Fage I 14, 15. LmLAnon. Pannain p. 117. LmLTon. Vatic. 12, 1 p. 190. [s.XIII] LmLMus. man. 27, 10: semitonium pro tono contra naturam, non tamen contra symphoniam statuitur. al. LmLIoh. Aegid. 4, 26: Musica vero coelestis est illa, qua ipsum coelum cum circulis in eo contentis sub harmonica modulatione volvi describunt, quia ex motu coeli et siderum quaedam secundum ipsos prodeunt symphoniae musicis modulationibus annotatae. LmLAnon. Emmeram. pr. p. 66, 22: musica est varias vocum distantias simphoniasque proportionaliter diiudicans (inde LmLSumm. Guid. comm. 1, 6. LmLGob. Pers. p. 180b. Trad. Holl. XXVI 23). LmLTrad. Franc. I p. 16: Organum est <cantus> armonicus diversis troporum consonantiis dulci concordia prolatus, symphoniis variisque metrorum coloribus adornatus. LmLAnon. Couss. IV p. 69, 2. LmLWalt. Odingt. 2, 10, 30: Multiplex autem superparticulare videtur facere symphoniam, quia componitur, ut dictum est, ex multiplici et superparticulari. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 5, 5, 3: colligere possumus, quod euphonia, armonia, simphonia et consonantia unum quodammodo sint (inde LmLIoh. Cicon. mus. 1, 67 p. 220, 9. LmLFr. Gafur. extr. 7, 1, 13. LmLFlor. Fax. 2, 3, 5). al. LmLIoh. Mur. spec. 1, 25. al. LmLIac. Leod. spec. 2, 2, 13: Idem autem importat symphonia apud Graecos, ut consonantia apud nos. Item consonantia musicalis ad aliquam proportionem reducitur, in qua fundari dicitur. LmLIac. Leod. spec. 5, 2, 12: de quadrichordo personante quattuor symphonias in malleis fabrorum repertas. al. Anon. Meyer 1, 10: ille (sc. unisonus) non facit symphoniam, quia symphonia est concordia diversorum sonorum gravium et acutorum. Anon. Meyer 22, 2: symphonie... certis proportionibus reguntur. al. LmLComm. Boeth. II p. 366, 34: Patet itaque simphonias ex multiplici sive ex superparticulari genere procreatas equesonas esse vel consonas, ex superparciente vero genere procedentes aptissime dissonas. al. LmLAnon. Ellsworth 3 p. 194, 1. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 15, 16. al. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 27 p. 294, 24: ante diatessaron et post bis diapason non est symphonia, que antecedat vel succedat. al. LmLUgol. Urb. 1, 14, 2 (inde LmLFr. Gafur. extr. 5, 2, 1). al. LmLGeorg. Ans. 1, 112. al. LmLPetr. Talh. p. 2. LmLTrad. Holl. III acc. 9: Propria passio eius (sc. proporcionis) est facere dulcem et suavem sonum seu simphoniam (sim. LmLTrad. Holl. III acc. 10). LmLIoh. Tinct. diff. 235. []Fr. Gafur. extr. 6, 13, 6 (sim. LmLBonav. Brix. 14, 19. cf. LmLMarch. luc. 2, 3, 6). al. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 2, 3. LmLFr. Gafur. op. 2, 4. LmLBart. Ram. 1, 1, 3 p. 8. al. LmLIoh. Hoth. mens. II 2, 17. LmLBonav. Brix. 14, 67 (cf. LmLMarch. luc. 3, 3, 3). LmLAdam Fuld. 4 pr. al. LmLLad. Zalk. pr. 24. LmLFr. Gafur. theor. 1, 8, 9. al. LmLGuill. Pod. 1, 3. al. LmLHerb. Tr. 1, 9 p. 36: Concinunt igitur angelici spiritus conditori suo non aviculos cantus, non humanas symphonias arithmeticis numeris compactas, sed caelestes et proprias et angelicas harmonias. ibid. al. LmLFlor. Fax. 2, 3, tit. LmLAnon. Tegerns. III p. 103: Sunt vere et perfecte concordancie, quia sine aliis modis dulcissonam symphoniam faciunt ... et dicuntur inperfecte (sc. concordancie), quia sine adiutorio perfectarum consonanciarum nullam perfectam symphoniam perficere possunt. LmLContr. In presenti 135: Que quidem (sc. collorata musicha) ordinata est in cantu ad pulcriorem symphoniam inveniendam. LmLMon. Mon. ench. 40 (cf. LmLMus. ench. 2, 14). LmLMon. Pythagoras p. 37, 1. LmLMon. Super unum 16. (?) LmLFist. Rogatus 6 p. 60. al. 2 bezogen auf einzelne Intervalle — with respect to single intervals a Quarte — fourth [s.I a.Chr.] LmLVitruv. 5, 4, 7: Concentus, quos natura hominis modulari potest, Graece quae συμφωνιαι dicuntur, sunt sex: diatessaron, diapente, diapason et disdiatessaron et disdiapente et disdiapason. al. [s.III] LmLCens. 11, 3: primam symphonian διὰ τεσσάρων (inde LmLFr. Gafur. theor. 1, 3, 11). al. [s.IV] LmLCalc. 46. al. LmLMacrob. 2, 1, 15: is numerus vocatur epitritus, deque eo nascitur symphonia, quae appellatur διὰ τεσσάρων (inde LmLReg. Prum. 9, 4. LmLCompil. Paris. I p. 192. LmLInterv. Ex omni 2. LmLPs.-Mur. interv. p. 308a. LmLIoh. Boen ars append. 4bis, 6. LmLComm. Boeth. II p. 160, 16). LmLMacrob. 2, 1, 24 (inde LmLComm. Boeth. II p. 226, 8). al. LmLFav. Eul. 25, 2: Namque a terra ad solis circulum diatessaron reboat symphonia. al. [s.V] LmLMart. Cap. 7, 733. al. LmLFulgent. 3, 9 p. 75, 11 (inde LmLIoh. Cicon. mus. 1, 27 p. 128, 6). [s.VI] LmLBoeth. mus. 1, 18 p. 205, 2: Diatessaron igitur symphonia a diapente tono transcenditur. al. LmLBoeth. arithm. 2, 48, 15: symphonia diatessaron, quae princeps est et quodammodo vim obtinens elementi (inde LmLAurelian. 6, 11. LmLAlia mus. 2 p. 100. LmLComm. Boeth. II p. 174, 22). LmLBoeth. arithm. 2, 48, 26 (inde LmLAurelian. 6, 14). LmLCassiod. inst. 2, 5, 7: Symphoniae autem sunt sex: prima diatessaron, secunda diapente, tertia diapason, quarta diapason simul et diatessaron, quinta diapason simul et diapente, sexta disdiapason. ibid.: Diatessaron symphonia est, quae constat ex ratione epitrita et fit ex sonis quattuor, unde et nomen accepit (inde LmLIoh. Cicon. mus. 1, 27 p. 128, 5). al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 5, 9, 17, 4: Nete hiperboleon autem resonat ad neten diezeugmenon diatesseron simphoniam. al. [s.IX] LmLGloss. Mart. Cap. 107/30, 22-4: Plenitudo totius musicae tribus simphoniis continetur, quae sunt diatesseron, diapente, diapason (sim. LmLRemig. Aut. 45, 1). al. LmLIoh. Scot. annot. 10, 22: Constat autem minima symphonia ex quattuor sonis ideoque diatessaron dicitur. al. LmLRemig. Aut. 11, 5. al. LmLAurelian. 6, 34-43. al. LmLMus. ench. 10 descr. 1. al. LmLScol. ench. 2, 87: in diatessaron symphonia non ita simpliciter et absolute sicut in diapente vocem principalem organalis vox comitatur. al. LmLOrg. Bamb. I 1. [s.X] LmLInch. Uchub. 292. al. LmLOrg. Colon. 1: Diaphoniam seu organum constat ex diatessaron symphonia naturaliter derivari. LmLMod. Ecce modorum 39. LmLAlia mus. 3 p. 100: epitrita proportio, id est diatessaron symphonia (sim. LmLAlia mus. 52 p. 129). al. LmLReg. Prum. 9, 24. Ton. Leod. pr. 36. LmLOrg. Paris. 10. al. LmLAnon. Bernh. 1, 4 (sim. LmLAnon. Bernh. 2, 4). al. LmLPs.-Odo mus. p. 268b (inde LmLIoh. Cicon. mus. 1, 27 p. 128, 8). al. [s.XI] LmLGuido micr. 6, 12 (inde LmLConr. Zab. tract. AE 6). LmLHermann. mus. p. 55 (p. 144a). LmLHermann. expl. p. 149b: [] D diatessaron symphoniam denotat (inde LmLFrut. brev. 10 p. 82. LmLAnon. Wolf p. 196). LmLOdor. Sen. p. 198. LmLOliva 16. al. LmLVers. Maiores tropos 15. LmLWilleh. Hirs. 7 (c. 6), 1. LmLAribo 10 p. 37: quatuor malleos, quibus quatuor symphoniarum, toni, diatesseron, diapente, diapason, reperit (sc. Pythagoras) proportionem. al. LmLCompil. Casin. 66-67, 2. LmLAnon. Prag. 175. al. LmLPs.-Guido arithm. p. 55b. LmLFrut. brev. 4 p. 40 descr. al. LmLAnon. Wolf p. 214. al. LmLQuaest. mus. 1, 18 p. 40: Hae igitur tres species, diatessaron videlicet, diapente ac diapason tantum, in armonia inter reliquas consonantias optinent principatum, ut quodam quasi speciali iure appellentur simphoniae, id est suaves vocum copulationes, pro eo, quod omnium ptongorum singulariter probentur efficere similitudines. Denique non solum dulcissimam sua dulci collatione modulantur melodiam, sed etiam ipsius melodiae moderantur diaphoniam (inde LmLIac. Leod. spec. 6, 42, 8). LmLTheog. Mett. 14, 3-4 (p. 188a). al. [s.XII] LmLRad. Laud. p. 385. LmLAnon. Pannain p. 117. [s.XIII] LmLAmerus 20, 13. LmLHier. Mor. 17, 121 (p. 107) (cf. LmLBoeth. mus. 2, 19 p. 251, 7). al. LmLAnon. Couss. IV p. 67, 2. LmLWalt. Odingt. 2, 14, 2: Sunt autem secundum Pythagorices quinque symphoniae, scilicet diatessaron, diapente, <diapason> (om. ms. et ed.), diapason cum <diapente>, bisdiapason. [s.XIV] LmLIoh. Mur. spec. 1, 39. al. LmLIac. Leod. spec. 2, 34, 8. al. Ptolom. 8, 12. LmLQuat. princ. 2, 13. LmLIoh. Boen ars append. 4bis, 3: sex sunt simphonie vel euphonie soni principales, videlicet epitritus, hemiolius, dupla, triplaris, quadruplaris et epogdous. Anon. Meyer 23, 22: est (sc. dyatesseron) debilior simphonia, tamen non est abicienda de consonanciis. al. LmLComm. Boeth. II p. 176, 22. al. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 15, 44. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 38 p. 166, 7. al. LmLIoh. Cicon. prop. 13 p. 426, 23 (cf. LmLIoh. Cicon. mus. 3, 13 p. 354, 5). LmLThom. Bad. p. 82. LmLProp. Prop. est duorum 5 p. 171 (p. 474b). LmLFr. Gafur. op. 4, 4. al. LmLBart. Ram. 3, 2, 2 p. 96. al. LmLAdam Fuld. 4, 4. LmLFr. Gafur. theor. 4, 4, 1. al. LmLMon. Mon. divisurus p. 42, 73. LmLMon. Prius dividenda 8. al. LmLMon. Si regularis 24. LmLMon. Si vis metiri I p. 9, 32 (sim. LmLMon. Si vis metiri II p. 9, 29). LmLFist. Rogatus 29 p. 68. b Quinte — fifth [s.I a.Chr.] LmLVitruv. 5, 4, 7 (cf. LmL col. 1387, 22). [s.III] LmLCens. 11, 3 (inde LmLFr. Gafur. theor. 1, 3, 11) al. [s.IV] LmLCalc. 45. al. LmLMacrob. 2, 1, 16: ex hoc numero, qui hemiolius dicitur, nascitur symphonia, quae appellatur διὰ πέντε (inde LmLReg. Prum. 9, 7. LmLCompil. Paris. I p. 192. LmLInterv. Ex omni 3. LmLPs.-Mur. interv. p. 308b. LmLIoh. Boen ars append. 4bis, 8. LmLComm. Boeth. II p. 160, 13). LmLMacrob. 2, 1, 24 (inde LmLComm. Boeth. II p. 226, 8). LmLFav. Eul. 22, 13. al. [s.V] LmLMart. Cap. 9, 934: symphonia quinaria ... dicitur diapente atque constat sonis quinque. al. LmLFulgent. 3, 9 p. 75, 9 (inde LmLIoh. Cicon. mus. 1, 33 p. 146, 2). [s.VI] LmLBoeth. mus. 1, 20 p. 212, 1: lichanos hypaton ad mesen resonat diapente symphoniam (inde LmLReg. Prum. 14, 35. LmLAnon. Bernh. 2, 39. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 50 p. 326, 24. LmLUgol. Urb. 1, 5, 18. LmLFr. Gafur. extr. 3, 7, 2). LmLBoeth. mus. 5, 10 p. 360, 18: diapente symphonia iuncta diapason consonantiae in tripla scilicet proportione diapason ac diapente consonantiam servat (inde LmLIac. Leod. spec. 2, 109, 7. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 53 p. 196, 1. LmLUgol. Urb. 1, 39, 11). al. LmLBoeth. arithm. 2, 54, 67 (inde LmLWillelm. 2, 14). al. LmLCassiod. inst. 2, 5, 7: Diapente symphonia est, quae constat ex ratione emiolia et fit sonitibus quinque (inde LmLIoh. Cicon. mus. 1, 33 p. 146, 1). al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 5, 9, 17, 1. al. [s.IX] LmLGloss. Mart. Cap. 107/30, 22-4: Plenitudo totius musicae tribus simphoniis continetur, quae sunt diatesseron, diapente, diapason (sim. LmLRemig. Aut. 45, 1). al. LmLIoh. Scot. annot. 10, 22. al. LmLRemig. Aut. 11, 5. al. LmLAurelian. 6, 36-43. al. LmLMus. ench. 10 descr. 2. LmLMus. ench. 12, 14. al. LmLScol. ench. 2, 26. al. [s.X] LmLInch. Uchub.[] 304: descriptio symphoniae diapente. al. LmLAlia mus. 33 p. 122: Quae symphonia (sc. diapente)... constat diatessaron et tono. al. LmLReg. Prum. 15, 9: hec simphonia diapente dicitur fitque semper in quinta corda. al. Ton. Leod. pr. 34. LmLAnon. Bernh. 1, 39. LmLPs.-Odo mus. p. 269b. [s.XI] LmLGuido micr. 6, 12 (inde LmLConr. Zab. tract. AE 6). LmLPs.-Berno mon. 12, 8. LmLHermann. mus. p. 55 (p. 144a). LmLOdor. Sen. p. 198. LmLOliva 25. al. LmLVers. Maiores tropos 15. LmLWilleh. Hirs. 7 (c. 6), 1. LmLAribo 10 p. 37: quatuor malleos, quibus quatuor symphoniarum, toni, diatesseron, diapente, diapason, reperit (sc. Pythagoras) proportionem. al. LmLCompil. Casin. 66-67, 3. LmLAnon. Prag. 175. al. LmLProp. Prop. est rerum 2. LmLPs.-Guido arithm. p. 55b. LmLFrut. brev. 4 p. 40 descr. al. LmLAnon. Wolf p. 214. al. LmLQuaest. mus. 1, 18 p. 40 (cf. LmL col. 1388, 8. inde LmLIac. Leod. spec. 6, 42, 8). al. LmLTheog. Mett. 14, 3-4 (p. 188a). al. [s.XII] LmLAnon. Pannain p. 117. [s.XIII] LmLAmerus 20, 13. LmLHier. Mor. 17, 120 (p. 107) (cf. LmLBoeth. mus. 2, 19 p. 251, 5). al. LmLAnon. Couss. IV p. 67, 2. LmLWalt. Odingt. 2, 14, 2: Sunt autem secundum Pythagorices quinque symphoniae, scilicet diatessaron, diapente, <diapason> (om. ms. et ed.), diapason cum <diapente>, bisdiapason. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 1, 74, 11. al. LmLQuat. princ. 4, 2, 15 (cf. LmLBoeth. mus. 2, 27 p. 259, 7). LmLIoh. Boen ars append. 4bis, 3: sex sunt simphonie vel euphonie soni principales, videlicet epitritus, hemiolius, dupla, triplaris, quadruplaris et epogdous. Anon. Meyer 10, 1. LmLComm. Boeth. II p. 206, 32. al. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 1, 51 p. 190, 7 (cf. LmLBoeth. mus. 2, 27 p. 259, 7). al. LmLProp. Prop. est duorum 7 p. 171 (p. 474b). Trad. Holl. XX 3, 34. LmLFr. Gafur. op. 4, 4. LmLAdam Fuld. 4, 4. LmLMon. Prius dividenda 9. al. LmLMon. Si regularis 7. al. LmLMon. Si vis metiri I p. 9, 42 (sim. LmLMon. Si vis metiri II p. 9, 39). al. LmLMon. Super unum 38. LmLFist. Cuprum pur. 10 p. 56. LmLFist. Rogatus 29 p. 68. c Oktave — octave [s.I a.Chr.] LmLVitruv. 5, 4, 7 (cf. LmL col. 1387, 22). [s.III] LmLCens. 13, 5: a caelo summo ... <ad> terrae autem summitatem ab eodem caelo tonos esse sex, in quibus sit διὰ πασῶν symphonia (inde LmLFr. Gafur. op. 1, 2. LmLFr. Gafur. theor. 1, 2, 18). al. [s.IV] LmLCalc. 46. al. LmLMacrob. 2, 1, 17: ex hoc duplari (sc. numero) nascitur symphonia, cui nomen est διὰ πασῶν (inde LmLReg. Prum. 9, 9. LmLCompil. Paris. I p. 192. LmLInterv. Ex omni 4. LmLPs.-Mur. interv. p. 308b. LmLIoh. Boen ars append. 4bis, 10. LmLComm. Boeth. II p. 228, 1). LmLMacrob. 2, 1, 24 (inde LmLComm. Boeth. II p. 226, 8). al. LmLFav. Eul. 22, 13. al. [s.V] LmLMart. Cap. 7, 737. al. LmLFulgent. 3, 9 p. 75, 7 (inde LmLIoh. Cicon. mus. 1, 38 p. 158, 17). [s.VI] LmLBoeth. mus. 1, 20 p. 211, 27: Et ipsa quidem, id est proslambanomenos, a mese octava est, resonans cum ea diapason symphoniam (inde LmLFrut. brev. 1 p. 31. LmLIoh. Cicon. mus. 2, 50 p. 326, 22. LmLUgol. Urb. 1, 5, 18. LmLFr. Gafur. extr. 3, 7, 2). LmLBoeth. mus. 2, 20 p. 251, 19: diapason symphoniam reliquarum esse principium (inde LmLHier. Mor. 17, 132 (p. 107)). LmLBoeth. mus. 5, 10 p. 360, 15 (inde LmLInch. Uchub. 356. LmLBerno prol. 3, 10. LmLIac. Leod. spec. 4, 23, 6. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 53 p. 194, 30. LmLUgol. Urb. 1, 39, 10). al. LmLBoeth. arithm. 2, 54, 68 (inde LmLWillelm. 2, 15). al. LmLCassiod. inst. 2, 5, 7: Diapason symphonia est, quae etiam diocto dicitur (inde LmLMarch. luc. 6, 4, 3. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 38 p. 162, 6. LmLBonav. Brix. 14, 73). al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 1, 183, 16. al. [s.IX] LmLGloss. Mart. Cap. 107/30, 22-4: Plenitudo totius musicae tribus simphoniis continetur, quae sunt diatesseron, diapente, diapason (sim. LmLRemig. Aut. 45, 1). al. LmLRemig. Aut. 11, 5. al. LmLAurelian. 6, 41-43. al. LmLMus. ench. 10, 26: Quae simphonia (sc. diapason) ideo ‚ex omnibus‘ dicitur, quod antiqui non plus quam octo cordis utebantur (sim. LmLInch. Uchub. 274). LmLMus. ench. 11, 20: Porro maxima simphonia diapason dicitur, quod in ea perfectior ceteris [] consonantia fiat (sim. LmLInch. Uchub. 342. inde LmLQuaest. mus. 1, 1 p. 12. LmLMarch. luc. 6, 4, 21. LmLIac. Leod. spec. 6, 16, 4. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 38 p. 164, 16. LmLBonav. Brix. 14, 79). al. LmLScol. ench. 2, 4: Δ: Quae est diapason simphonia? M: Quae sex sonis interpositis per octava loca canitur. al. LmLOrg. Bamb. I 4. [s.X] LmLInch. Uchub. 286: si puerilis canor bis binis illis aequisonis vocibus misceatur, diapason simphoniam acutissimam et gravissimam ad se invicem reddunt. al. LmLAlia mus. 29 p. 120. LmLReg. Prum. 11, 5: ex diapente et diatessaron fit simphonia diapason. al. LmLOrg. Paris. 11. LmLAnon. Bernh. 1, 25. al. LmLPs.-Odo mus. p. 270b (inde LmLIoh. Cicon. mus. 1, 38 p. 166, 1). al. [s.XI] LmLGuido micr. 6, 12 (inde LmLConr. Zab. tract. AE 6). LmLHermann. mus. p. 55 (p. 144a). LmLOdor. Sen. p. 198. LmLOliva 52. LmLWilleh. Hirs. 7 (c. 6), 1. LmLAribo 10 p. 37: quatuor malleos, quibus quatuor symphoniarum, toni, diatesseron, diapente, diapason, reperit (sc. Pythagoras) proportionem. al. LmLCompil. Casin. 66-67, 4. LmLPs.-Guido arithm. p. 55a: prima et perfectissima symphonia, quae dicitur diapason. LmLAnon. Venet. I 6. LmLFrut. brev. 4 p. 40 descr. LmLAnon. Wolf p. 214. al. LmLQuaest. mus. 1, 18 p. 40 (cf. LmL col. 1388, 8. inde LmLIac. Leod. spec. 6, 42, 8). LmLTheog. Mett. 14, 3-4 (p. 188a). al. [s.XII] LmLAnon. Pannain p. 117. [s.XIII] LmLMus. man. 36, 2: Dyapason, coniunctio septima, tertia vero simphonia sive consonantia. LmLMus. man. 45, 4: dyapasonica ... simphonia. LmLAmerus 20, 13. LmLHier. Mor. 17, 14 (p. 103) (cf. LmLBoeth. mus. 2, 16 p. 247, 17). al. LmLAnon. Couss. IV p. 67, 2. LmLWalt. Odingt. 2, 14, 7. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 6, 4, 4-6 (inde LmLIoh. Cicon. mus. 1, 38 p. 162, 10-13. LmLBonav. Brix. 14, 74-75). LmLIac. Leod. comp. 3, 4, 22. LmLIac. Leod. spec. 1, 67, 11. al. LmLIoh. Boen ars append. 4bis, 3: sex sunt simphonie vel euphonie soni principales, videlicet epitritus, hemiolius, dupla, triplaris, quadruplaris et epogdous. Anon. Meyer 10, 1. al. LmLComm. Boeth. II p. 158, 27. al. LmLAnon. La Fage II p. 423. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 1, 38 p. 166, 3 (cf. LmLPs.-Odo mus. p. 271a). al. LmLUgol. Urb. 1, 56, 4. LmLProp. Prop. est duorum 9 p. 172 (p. 474b). LmLFr. Gafur. op. 4, 2. al. LmLIoh. Hoth. dial. p. 68. al. LmLAdam Fuld. 4, 4. LmLFr. Gafur. theor. 1, 3, 11. LmLFr. Gafur. pract. 3, 5: octavam seu diapasonicam simphoniam. LmLCompend. mus. 100. LmLMon. Mon. divisurus p. 42, 79. al. LmLMon. Si regularis 26-27. LmLFist. Cuprum pur. 13 p. 57. LmLFist. Rogatus 34 p. 68. d Undezime — eleventh [s.I a.Chr.] LmLVitruv. 5, 4, 7 (cf. LmL col. 1387, 22). [s.VI] LmLBoeth. mus. 5, 9 p. 358, 22: Probat autem (sc. Ptolomaeus) ex diapason ac diatessaron quandam fieri symphoniam hoc modo, quoniam diapason consonantia talem vocis efficit coniunctionem, ut unus atque idem nervus esse videatur, idque Pythagorici quoque consentiunt (inde LmLIoh. Cicon. mus. 1, 52 p. 192, 14). LmLCassiod. inst. 2, 5, 7: Diapason simul et diatessaron symphonia est, quae constat ex ratione, quam habet XXIIII numerus ad octonarium numerum; fit autem per sonitus XI. ibid. al. [s.XIII] LmLAnon. Couss. IV p. 68, 30. LmLWalt. Odingt. 2, 11, 3: Per praedicta patet, quod diapason cum diatessaron non est symphonia. LmLWalt. Odingt. 2, 16-17, 10: Qui autem diapason cum diatessaron dicunt symphoniam esse, asserunt intervallum illud duo habere medias, scilicet diatessaron et diapason. al. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 2, 109, 3: Diatessaron igitur, si ipsi diapason iungatur, suam non amittit naturam et per consequens bonam facit symphoniam et a numero consonantiarum subtrahi non debet, et confirmatur hoc, quia diatessaron super unisonum veram et proprie dictam etiam secundum Pythagoricos facit consonantiam. LmLIac. Leod. spec. 2, 110, 3: non habet (sc. diatessaron cum diapason) omnia, quae ad tales requiruntur consonantias, quia nec voces eius bene concordant et mixtionem talem non faciunt, quae ad bonam sufficiat symphoniam, nec fundatur [] in proportione, quam requirunt tales consonantiae, multiplici scilicet, simplici vel superparticulari. al. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 2, 27 p. 294, 17: Quarta symphonia diapason diatessaron est, que undecim cordis constat; eius cantus endecacordum vocatur. al. LmLGob. Pers. p. 185a: Ptolomaeus contra Pythagoricos declaravit diapason cum diatessaron facere symphoniam. LmLAdam Fuld. 4, 4: Dupla superbiparticularis (sc. proportio) continet symphoniam diapason diatessaron. e Duodezime — twelfth [s.I a.Chr.] LmLVitruv. 5, 4, 7 (cf. LmL col. 1387, 22). [s.IV] LmLMacrob. 2, 1, 18: Triplaris autem, cum de duobus numeris minor ter in maiore numeratur, ut sunt tria ad unum, et ex hoc numero symphonia procedit, quae dicitur διὰ πασῶν καὶ διὰ πέντε (inde LmLReg. Prum. 9, 11. LmLCompil. Paris. I p. 192. LmLInterv. Ex omni 5. LmLPs.-Mur. interv. p. 308b. LmLIoh. Boen ars append. 4bis, 12. LmLComm. Boeth. II p. 158, 36). LmLMacrob. 2, 1, 24 (inde LmLComm. Boeth. II p. 226, 8). [s.VI] LmLBoeth. mus. 1, 16 p. 202, 5: si diapason, ut duo et quattuor, et diapente, ut sex et quattuor, coniungantur, triplam, quae est diapason et diapente, efficient symphoniam (inde LmLAnon. Pannain p. 412). LmLBoeth. mus. 2, 27 p. 259, 29: triplum, ut diapason ac diapente efficiat symphoniam (inde LmLHier. Mor. 17, 367 (p. 116). LmLIoh. Cicon. mus. 1, 51 p. 190, 23). LmLBoeth. arithm. 2, 48, 50 (inde LmLAurelian. 6, 19). LmLCassiod. inst. 2, 5, 7: Diapason simul et diapente symphonia est, quae constat ex ratione triplasia; fit autem per sonitus XII (inde LmLIoh. Cicon. mus. 1, 55 p. 200, 10). ibid. al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 16, 20: Diapason et diapente ... vocatur tripla simphonia. al. [s.IX-X] LmLAlia mus. 5 p. 102. LmLReg. Prum. 14, 36: item eadem mese ad neten diezeumenon, quae quinta corda est a mese, facit diapente consonantiam, quae simphonia diapason et diapente vocatur (inde LmLAnon. Bernh. 2, 40). al. LmLAnon. Bernh. 1, 39. [s.XI] LmLOdor. Sen. p. 198. LmLAribo 11 p. 37: Quinque credimus musas quinque maiores symphonias, sesquiterciam, sesqualteram, duplam, triplam, quadruplam. LmLCompil. Casin. 66-67, 6. [s.XII] LmLAnon. Pannain p. 412. [s.XIII] LmLAnon. Couss. IV p. 68, 30. LmLWalt. Odingt. 2, 14, 2: Sunt autem secundum Pythagorices quinque symphoniae, scilicet diatessaron, diapente, <diapason> (om. ms. et ed.), diapason cum <diapente>, bisdiapason. [s.XIV] LmLIoh. Boen ars append. 4bis, 3: sex sunt simphonie vel euphonie soni principales, videlicet epitritus, hemiolius, dupla, triplaris, quadruplaris et epogdous. LmLComm. Boeth. II p. 138, 35. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 2, 27 p. 294, 18. LmLProp. Prop. est duorum 10 p. 172 (p. 474b). LmLFr. Gafur. op. 4, 5 (sim. LmLFr. Gafur. theor. 4, 5, 8). al. LmLBart. Ram. 3, 2, 3 p. 98. LmLAdam Fuld. 4, 4. f Doppeloktave — double octave [s.I a.Chr.] LmLVitruv. 5, 4, 7 (cf. LmL col. 1387, 22). [s.IV] LmLCalc. 46. LmLMacrob. 2, 1, 19: quattuor ad unum, qui numerus facit symphoniam, quam dicunt δὶς διὰ πασῶν (inde LmLReg. Prum. 9, 13. LmLCompil. Paris. I p. 192. LmLInterv. Ex omni 6. LmLPs.-Mur. interv. p. 308b. LmLIoh. Boen ars append. 4bis, 14. LmLComm. Boeth. II p. 158, 38). LmLMacrob. 2, 1, 24 (inde LmLComm. Boeth. II p. 226, 8). al. LmLFav. Eul. 25, 1. [s.VI] LmLBoeth. mus. 2, 18 p. 250, 11: Quaternarius vero unitati comparatus quadruplam tenet bis scilicet diapason efficiens symphoniam (inde LmLHier. Mor. 17, 95 (p. 106). LmLFr. Gafur. op. 4, 5). al. LmLBoeth. arithm. 2, 48, 69: maxima symphonia, quae vocatur bis diapason (inde LmLAurelian. 6, 22. LmLAlia mus. 8 p. 103). LmLBoeth. arithm. 2, 48, 78 (inde LmLAurelian. 6, 24). LmLCassiod. inst. 2, 5, 7: Disdiapason, id est dupla diapason, symphonia est, quae constat ex ratione tetraplasia; fit autem per sonos XV (inde LmLIoh. Cicon. mus. 1, 57 p. 204, 9). ibid. al. [s.IX] LmLMus. ench. 11, 5. al. [s.X] LmLInch. Uchub. 267. LmLHucbald. 42: proslambanomenos, quam superadditam pro ratione bis [] diapason simphoniae Boetius firmat. LmLReg. Prum. 9, 24. LmLAnon. Bernh. 1, 39. [s.XI] LmLOdor. Sen. p. 198. LmLAribo 11 p. 37: Quinque credimus musas quinque maiores symphonias, sesquiterciam, sesqualteram, duplam, triplam, quadruplam. LmLCompil. Casin. 66-67, 5. [s.XIII] LmLAnon. Couss. IV p. 68, 29: usque in simphoniam optimam duplex diapason. LmLWalt. Odingt. 2, 14, 2: Sunt autem secundum Pythagorices quinque symphoniae, scilicet diatessaron, diapente, <diapason> (om. ms. et ed.), diapason cum <diapente>, bisdiapason. [s.XIV] LmLIac. Leod. comp. 2, 8, 7: usque ad maximam symphoniam, quae est bisdiapason. al. LmLIac. Leod. spec. 1, 67, 5. al. LmLIoh. Boen ars append. 4bis, 3: sex sunt simphonie vel euphonie soni principales, videlicet epitritus, hemiolius, dupla, triplaris, quadruplaris et epogdous. Anon. Meyer 13, 10. LmLComm. Boeth. II p. 176, 23: quadrupla ... simphonia. al. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 2, 27 p. 294, 21: Sexta symphonia est bis diapason, que quindecim cordis constat; eius cantus quindecacordum vocatur. LmLUgol. Urb. 1, 45, 10: diapason consonantia duplicata bisdiapason efficitur symphonia (sim. LmLFr. Gafur. extr. 12, 1, 10). LmLProp. Prop. est duorum 12 p. 172 (p. 474b). LmLFr. Gafur. op. 5, 3. al. LmLAdam Fuld. 2, 8. al. LmLFr. Gafur. theor. 4, 5, 3. al. g Ganzton — tone [s.V] LmLFulgent. 3, 9 p. 75, 12: quarta simphonia dicitur tonus, quod aput arithmeticos epocdous nuncupatur, aput nos V ad IV; et quoniam ultra arithmeticus ordo progredi non patitur propter novenarium limitem ..., contingit ergo, ut habeat quintam simphoniam, quae armonia nuncupatur, id est VIII ad IX. (?) [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 7, 2: specialiter inter symphonias non connumeratur (sc. tonus); ex ea namque ceterae componuntur (sim. LmLComm. Boeth. II p. 178, 26). [s.IX] LmLRemig. Aut. 375, 13. [s.XI] LmLAribo 10 p. 37: quatuor malleos, quibus quatuor symphoniarum, toni, diatesseron, diapente, diapason, reperit (sc. Pythagoras) proportionem. LmLCompil. Casin. 66-67, 1: Tonus ... primae simphoniae locum tenet. [s.XII] LmLTrad. Guid. 1. [s.XIII-XIV] LmLWalt. Odingt. 2, 13, 2 (inde LmLComm. Boeth. II p. 204, 10). LmLIoh. Boen ars append. 4bis, 3: sex sunt simphonie vel euphonie soni principales, videlicet epitritus, hemiolius, dupla, triplaris, quadruplaris et epogdous. LmLComm. Boeth. II p. 226, 9: Tonus non dicitur simphonia. [s.XV] LmLAdam Fuld. 4, 4: Sesquioctava (sc. proportio) continet symphoniam tonus. al. h Tritonus — tritone [s.XIII] LmLMus. man. 34, 10: tritonum, quod nullam facit simphoniam. i (große und kleine) Terz — (major and minor) third [s.XIII-XIV] LmLWalt. Odingt. 2, 10, 1: In qua proportione numerorum sint ditonus et semiditonus et utrum sint symphoniae. Si autem ditono et semiditono talis speculatio adhibeatur, nuntietur habitudo ditoni maior quam sesquiquarta et minor quam sesquitertia, semiditoni vero maior quam sesquisexta, minor quam sesquiquinta. .... Et per consequens ditonus et semiditonus non sunt symphoniae. al. LmLComm. Boeth. II p. 364, 24: Ex predictis patet, quod ditonus et semiditonus in sesqualtero intervallo nullam faciunt mediam proporcionalitatem, ut plenius est ostensum, et per consequens nullam faciunt simphoniam. [s.XV] LmLAdam Fuld. 4, 4: Sesquiquarta (sc. proportio) continet symphoniam ditonus semi. 3 beschränkt auf den Bereich innerhalb einer Oktave — restricted to the range within an octave [s.XIII] LmLAmerus 20, 13: infra octavam possunt fieri omnes symphonie, scilicet dyatessaron, dyapente et dyapason, et ultra octavam nulla est symphonia, sed replicatio symphoniarum secundum musicam Guidonis, secundum autem musicam Boecii replicationes symphonie sunt. [] II Musik, (wohlklingender) Gesang — music, (harmonious) song [s.III] LmLCens. 12, 3: Hominum quoque mentes et ipsae, quamvis Epicuro reclamante, divinae suam naturam per cantus agnoscunt. Denique quo facilius sufferant laborem, vel in navis meatu a rectore symphonia adhibetur. al. [s.V] LmLMart. Cap. 9, 926. [s.VI] LmLCassiod. inst. 2, 5, 9. [s.VII] LmLIsid. etym. 4, 13, 3: Asclepiades quoque medicus phreneticum quendam per symphoniam pristinae sanitati restituit (inde LmLComm. Boeth. II p. 16, 9. LmLTrad. Holl. I acc. 27. LmLFr. Gafur. op. 1, 1. LmLFr. Gafur. theor. 1, 1, 29). LmLIsid. etym. 12, 6, 11: Delphines ... ad symphoniam gregatim conveniunt (inde LmLIoh. Aegid. 2, 41). [s.IX] LmLGloss. Mart. Cap. 926/355, 17-8: Asclepiadem interrogaverunt viri civitatis, quid agere deberent, cum vulgus fremeret. Ille †mitis† personare symphoniam... adhibebat. al. [s.X-XI] LmLPs.-Odo mus. p. 275a: Unum constat, quod hoc genus musicae, dum divinitus s. Gregorio datum, non solum humana, sed etiam divina auctoritate fulcitur. Sancti quoque Ambrosii, prudentissimi in hac arte, symphonia nequaquam ab hac discordat regula, nisi in quibus eam nimium delicatarum vocum pervertit lascivia. [s.XIII] LmLIoh. Aegid. 2, 63: Gaudent (sc. delphini) cantibus tibiarum et quocumque symphoniam audiunt ad audiendam ipsam protinus se convertunt. [s.XV] LmLAdam Fuld. 1, 6: Ignatius martyr cantantes crebro audivit angelos. Quid de Cyrillo dicam, qui ad mortem divi Hieronymi angelicam audivit symphoniam? III Wohlklang, Harmonie — euphony, harmony [s.IV] LmLFav. Eul. 20, 2: Sequenti parte sermonis etiam symphoniam mundi ... referemus. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 1, 619: ut anima simphonia cantus suavius exiret a corpore. LmLGloss. Boeth. mus. 5, 19, 13, 8: Dicitur autem musica per cataantifrasin, i. per contrarium, s. musica quasi muta, i. non, quod taciturna sit, sed quod semper concinno sono simphonie agitatur et in celo et in terra subauditur. [s.XIII] LmLMus. man. 31, 18: Semitonium, de quo praecipue totius musicae nascitur simphonia, quia tonorum rigorem temperat et asperitatem. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 1, 13, 7: Forsitan igitur Boethius et Pythagorici per symphoniam illam ex corporum coelestium motibus provenientem intelligunt connexionem, ordinem, proportionem, concordiam vel quamcumque aliam convenientem habitudinem, quam habent orbes illi inter se in motu, situ, luminibus, virtutibus, in motuum inaequalitate et aequalitate. Anon. Quaest. 26: Musica est quedam symphonia, qua Deus in celestibus atque in terra laudatur. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII pr. 26: homo naturaliter delectatur in simphonia et metro (sim. LmLLad. Zalk. pr. 8). LmLTrad. Holl. VIII 6, 15: cantus hic sumptus nihil aliud est quam relata simphonia in arteriis naturalibus instrumentis formata, causata iuxta arsim et thesim, id est elevacionem et depressionem (sim. Trad. Holl. XIII 1, 63 comm.). al. Trad. Holl. XIII pr. 168 comm. LmLPaul. Paulir. 7, 2, 2 p. 61: et ingeratur simfonia ex debita collacione notarum semiminimarum cum maioribus. al. LmLGuill. Pod. 1, 10. IV Bezeichnung für ein Musikinstrument — term that designates a musical instrument A für ein Blasinstrument — for a wind instrument [s.VII] LmLIsid. etym. 3, 21, 7: Fistula autem dicta, quod vocem emittat ... Sambuca in musicis species est symphoniarum. Est enim genus ligni fragilis, unde tibiae conponuntur (inde LmLRemig. Aut. 491, 13. LmLIoh. Aegid. 17, 45. LmLHier. Mor. 4, 99 (p. 19)). B für ein Schlaginstrument — for a percussion instrument [s.VII] LmLIsid. etym. 3, 22, 9: Tympanum est pellis vel corium ligno ex una parte extentum. Est enim pars media symphoniae in similitudinem cribri ... et ipsud ut symphonia ad virgulam percutitur (inde LmLIoh. Aegid. 17, 52. LmLHier. Mor. 4, [] 159 (p. 21)). LmLIsid. etym. 3, 22, 14: Symphonia vulgo appellatur lignum cavum ex utraque parte pelle extenta, quam virgulis hinc et inde musici feriunt fitque in ea ex concordia gravis et acuti suavissimus cantus (inde LmLVocab. mus. p. 140. LmLIoh. Aegid. 17, 46. LmLHier. Mor. 4, 172 (p. 22). LmLComm. Boeth. II p. 188, 3). C für ein Saiteninstrument — for a stringed instrument [s.XI] LmLVocab. mus. p. 140: Sambuce: genus cytharae rusticae et simphoniae in musicis. [s.XIII] LmLAmerus 24, 12: ad quam magadam tendit sonus et non ultra, prout in viella, symphonia, liuto et huiusmodi instrumentis patet. LmLPs.-Mur. summa 413: Chordalia (sc. instrumenta)..., qualia sunt cithare, vielle et phiale, psalteria, chori, monochordium, symphonia seu organistrum et hiis similia (cf. LmLBröcker, Drehleier p. 192 sqq.). LmLPs.-Mur. summa 1215. [s.XIV] LmLIac. Leod. comp. 2, 4, 42: in chorda per magadarum, id est capitellorum vel digitorum appositionem, longando vel curtando secundum acumen, grave vel medium, etiam omnes voces agnoscuntur, ut in viella vel symphonia manifestum. D unbestimmt — undetermined [s.XIII] LmLIoh. Aegid. pr. 31: de cuiuslibet instrumenti per se inventione ac constitutione, videlicet organorum, viellarum, cithararum, harparum, symphoniarum, tubarum, tibiarum, cymbalorum, tympanorum, sistrorum et huiusmodi et generali musicae distinctione. al. LmLAugust. min. C 11: Artificialia (sc. instrumenta)..., ut lyra, tympanum, simphonia et cetera. [s.XIV] LmLComm. Boeth. II p. 188, 1: simphonia aliquando dicitur quoddam instrumentum musicum. V Melodie(verlauf), Musikstück — melody, melodic progression, musical composition [s.IX] LmLIoh. Scot. annot. 51, 2: ‚circi‘ dicuntur symphonie, quia ad eandem rationem veniunt (sim. LmLRemig. Aut. 51, 1: ‚cyrcis‘, id est symphoniis. Proprie autem cyrci sunt symphoniae, quae ad eandem rationem melodiae recurrunt). LmLAurelian. 16, 29. al. LmLAlia mus. 43 p. 185: Propter admirabilem igitur huius (sc. primi) tropi differentiarum naturam a quibusdam in symphonia eius ⋅c⋅ non additur, quia nulla differentia insignitur (inde LmLAnon. Bernh. 1, 55. LmLAnon. Bernh. 2, 107). [s.XI] LmLGuido micr. 17, 21 (inde LmLAribo 65 p. 70). LmLGuido micr. 18, 9 (inde LmLOrg. Mediol. pros. 11). al. LmLGuido reg. 196-197. LmLGuido ep. p. 464, 116: Si quam ergo vocem vel neumam vis ita memorie commendare, ut, ubicumque velis, in quocumque cantu, quem scias vel nescias, tibi mox possit occurrere, quatenus mox illum et indubitanter possis enuntiare, debes ipsam vocem vel neumam in capite alicuius notissime symphonie notare et pro unaquaque voce memorie retinenda huiusmodi symphoniam in promptu habere, que ab eadem voce incipiat. Utpote sit hec symphonia, qua ego docendis pueris inprimis atque etiam in ultimis utor: „Ut queant laxis“ (cum melodia) eqs. al. LmLTrad. Guid. II p. 89: In hac simphonia invenies tres elevationes vocis. LmLWilleh. Hirs. 33 (c. 32), 1: Octo modi troporum sunt, cum separatim ostenditur, qualem symphoniam singuli octo tropi per proprias neumas conficiant. LmLPs.-Guido form. ton. 2, 26: Quia supradictae antiphonae habent duos tonos in depositione et rursus tonum et semitonium in elevatione, quod proprium est primi modi primae vocis, unde a quibusdam inter symphonias primae vocis adnumeratae sunt. LmLPs.-Guido form. ton. 2, 31: Finalis ergo vox huius symphoniae deponatur tono et mox apparebit certissime eam esse quarti modi septimae vocis. al. LmLTheog. Mett. 12, 3 (p. 187b): in responsorio graduali „In sole posuit“ et in aliis, quae eiusmodi symphonia canuntur (inde LmLPs.-Guido corr. 17). [s.XII] LmLTon. Gratianop. p. 47. LmLAnon. Pannain p. 414: sicut licterae constituunt sillabam, sillabae dictiones, dictiones distinctiones et versus, ita in symphonia sunt toni, notae, neumae et pausationes. []Anon. Pannain p. 106: de symphonia, id est vocum motione. al. [s.XIV] LmLAnon. Michaelb. II p. 49: omnem symphoniam per omnes regulas transcendentes per ascensum et descensum semper postremo tendere ad depressionem. ibid. al. Anon. Meyer pr. 4: Musice simphonie aliquando mutant homines in mores meliores, aliquando in peiores, unde Boecius dicit, quod Pytagoras quemdam ebrium adolescentem Taurom<en>itanum sub sono frigii modi incitatum spondeo succinente reddidit mitiorem (sim. Anon. Meyer pr. 10. cf. Boeth. mus. 1, 1 p. 184, 10). [s.XV] LmLUgol. Urb. 1, 12, 3: Tota namque musica his ornata vocum dulcedinibus suarum melo symphoniarum nedum humanarum aurium, sed, quod mirabile intellectu, brutorum auditus sensum mulcet animalium. LmLPs.-Guido corr. 49: omnes proprietates prothi concurrunt in eadem simphonia. al. LmLTrad. Holl. IV 77. (?) LmLIoh. Legr. rit. 2, 2, 1, 26: Omne quidem in ut re mi fa sol la superfluum, quod non sit aut in allegata illa Guidonis epistola aut in hac symphonia (sc. Ut queant laxis) saltem expressum. al. LmLAnon. Carthus. nat. 8, 24: quilibet tonus ex conditione naturali sue simphoniae seu armonie humanum intellectum ad aliquem specialem allicit affectum. LmLPaul. Paulir. 7, 2, 3 p. 66: <C>irculus in simfonia est circulus simplex, hoc est nullum punctum habens aut eciam habens punctum aut habens tractum aut non habens, qui quocienscumque (ms.; ed.: quantociensque) videtur in melodo super, significat tempus perfectum, hoc est ternarium. al. LmLNicol. Burt. 1, 13, 78. LmLAdam Fuld. 2, 10: Ex consonantiis vero praescriptis omnis symphonia componitur per arsim et thesim, id est per elevationem et depositionem. LmLAdam Fuld. 2, 13: tonus est regula docens finem perfectum regularium symphoniarum. LmLFr. Gafur. pract. 1, 15: dicunt inde antiphonam quasi aequalem cum psalmodia modulationem sive unius eiusdemque toni simphoniam in ipso cantico et eius psalmo dispositam. LmLHerb. Tr. 3, 3 p. 70. cf. Wolfram von den Steinen, Notker der Dichter und seine geistige Welt, Darstellungsband, Bern 1948, p. 340f. VI Ton(stufe) — note, pitch [s.IX-X] LmLMod. Ecce modorum 4: Primus tropus ... proprie habet symphonias VIIII. al. [s.XI] LmLCompil. Casin. 48-49, 6. LmLCompil. Casin. 1, 24 descr. al. LmLTheophil. 3, 86 p. 159: Quicumque vult facere cymbala ad cantandum recte sonantia ... habebit ... septem symphonias ab ⋅a⋅ littera usque ad ⋅B⋅ inventas (sim. LmLFrut. brev. 16 p. 108. LmLCymb. Quicumque vult 19, 6). [s.XV] LmLUgol. Urb. 1, 1, 3: Ecce caelestis musica omnis mundanae principium, omnis humanae ac instrumentalis initium et origo, a qua omnium melodiarum proportio, omnium consonantiarum coniunctio, omnis vocum concordia, omnium, si dici potest, gravium et acutarum symphoniarum suavis et uniformis mixtio. (?) VII ? Kennmelodie — ? characteristic melody [s.X-XI] Ton. Leod. 1, 1: Primus itaque hypodorius, qui Grece inscribitur autenticus protus, id est magister vel princeps primus, principium suae symphoniae sumit a mese et finem eius mittit in lichanos hypaton hoc modo: NONANEANE. Omnis ergo cantus huius tropi, a quacumque chorda incipiat, hanc debet habere finem, licet aliquotiens inveniatur in quibusdam evagari ultra legitimum modum et principalem chordam praedictae symphoniae finiri (sim. LmLCompil. Casin. 91-92, 1). al. LmLCompil. Casin. 91-92, 3 (sim. LmLCompil. Casin. 237-243, 16). al. VIII (musikalisch zulässiges) Intervall — (musically permissible) interval [s.XI] LmLLect. Guid. p. 44: Dissimiles autem voces in unum concorditer rediguntur aut per tonum aut per semitonium aut ditonum aut semiditonum aut diatessaron aut diapente aut diapason; praeter has simphonia nulla reperitur. LmLComm. Guid. 90 p. 107: sunt duae species (sc. musicae), melodia scilicet, [] quae modulatio vel harmonia vel cantus dicitur, et consonantia, quae symphonia dicitur. ... Symphonia alia tonus, alia semitonium, ditonus, semiditonus, diatessaron, diapente, diapason (sim. LmLIac. Leod. spec. 6, 60, 1). al. [s.XII] LmLTrad. Guid. 2: Musica autem ex sex symphoniis constat, id est semitonio, tono, semiditono, ditono, diatesseron, diapente. Et est symphonia quidam apta vocum copulatio, cum vox voci apte coniungitur. ... Septima vero symphonia, id est diapason, ... omnes praedictas in se continet symphonias. al. [s.XIII] LmLIoh. Aegid. 17, 47: Symphonia tamen dicitur collatio et concordia quorumcumque sonorum. [s.XIV] Anon. Meyer 10, 2: Antiqui ... primo invenerunt simplex tetracordum ... Sed secundum modernos in policordo omnes simphonie sunt accipiende, quod sint quasi iuncture armoniarum, et paulatim corde sunt multiplicate et apropriate omnibus sonis, et sic primo perveniebant ad quintamdecimam et postea ad decimam octavam. Anon. Meyer 10, 4: Dupla dyapason est status ultimus in quintadecima. Ultra illum non accipiuntur moduli symphoniarum, et si bene sumuntur, tales non percipiuntur propter distantiam nec etiam possunt dulce sonare. Anon. Meyer 21, 1: Sed <si> ex symphoniis vis videre vel considerare tonum vel apothome vel diesim vel comma, sic procede: unumquodque horum enim intervallorum dictorum potest sumi in gravi vel in acuto. Sed hoc fit <intendendo> vel remittendo melodias. Quando data alta voce remittis melodiam quasi descendendo, tunc capis symphoniam inferius. Sed quando data voce intendis quasi ascendendo, tunc capis symphoniam superius (sim. LmLAdam Fuld. 4, 7). al. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 2, 31 p. 306 descr. LmLIac. Theat. 15. LmLAdam Fuld. 4, 8. LmLFist. Si secunda p. 13.