signum

signum -i n. I. ‚Zeichen‘ II. Solmisationssilbe — I.‘sign’ II. solmization syllable I ‚Zeichen‘ — ‘sign’ 1 für (Zusatz-)Striche in der Mensuralnotation — for (additional) strokes in mensural notation [s.XIII] LmLIoh. Garl. mens. 8, 2: figura pausationis est signum vel tractus significans dimissionem soni factam in debita quantitate (inde LmLAnon. Emmeram. 3 p. 248, 26). LmLAnon. Emmeram. 1 p. 174, 4: Necesse enim fuit inter figuras compositas differentiam assignare, per quam una ab altera quo ad repraesentationem temporum cognoscatur, sed hoc est per signa a parte principii et non finis. al. LmLMens. Notandum quod 5a, 4: omnis nota habens signum proprietatis suae a parte anteriori, id est tractum, dicitur esse brevis. LmLAnon. Couss. IV p. 43, 16: in quibusdam aliis libris utuntur quinque, sex vel septem etc. ligatis cum quibusdam aliis signis oppositis etc.. al. [s.XIV] LmLMarch. pom. 30f, 2: una nota cum signo in sursum. LmLTrad. Phil. I f. 62rG, 4: si signum a latere dextro ascendendo vel descendendo apponatur. al. LmLAnon. Paris. II 5, 4-5. LmLRob. Handlo p. 144, 4: quatuor semibreves adinvicem coniunguntur sine signo valorem habentes unius brevis ut hic: . LmLRob. Handlo p. 146, 9: cantores de Navernia minoratas et minimas per se sic coniungunt adinvicem cum signis, et coniunguntur deorsum, non sursum, ut hic: . [s.XV] LmLProsd. ital. I p. 236a: Item sciendum, quod semibrevem alterari dupliciter contingit, scilicet cum signo et sine signo: et tunc alteratur semibrevis sine signo, quando in sua propria figura sumit alterationem; cum signo vero alteratur, quando per caudam inferius tractam sumit alterationem (sim. LmLProsd. ital. II p. 51). al. 2 für Tonbuchstaben (mit Solmisationssilben) — for letters indicating notes (combined with solmization syllables) a allgemein — general [s.XIII] LmLLambertus plan. 136: viginti claves sive signa sunt in numero (sim. LmLTrad. Lamb. 2, 2a, 1). LmLTrad. Lamb. 2, 2a, 6: Item sunt septem litterae Latinae, quibus omnes voces exprimuntur, quae etiam signa sive claves vocantur. LmLTrad. Garl. plan. I 128: Supradictorum signorum VIII dicuntur gravia ... Alia vero dicuntur acuta ... Reliqua dicuntur superacuta (sim. LmLTrad. Garl. plan. III 139. LmLTrad. Garl. plan. IV 54). LmLTrad. Garl. plan. I 132: De VII signis gammatis et VI vocibus. LmLTrad. Garl. plan. I 165: Unisonus est quicquid accipitur in eadem linea vel in eodem spacio, ut ubicumque in gammate est in quolibet signo gammatis vel in qualibet voce (sim. LmLTrad. Garl. plan. II 82. LmLTrad. Garl. plan. IV 92). LmLTrad. Garl. plan. I 187: Diapente ... dicitur a ‚dia‘, quod est ‚de‘ et ‚pente‘, quod est ‚quinque‘, quasi de quinque vocibus vel de quinque signis (sim. LmLTrad. Garl. plan. II 111). al. LmLTrad. Garl. plan. II 86. al. LmLTrad. Garl. plan. III 128: Signa ergo dicuntur littere, que ponuntur loco (ms.; ed.: loca) clavium in prima linea sequentis figure, scilicet ⋅A⋅B⋅C⋅D⋅E⋅F⋅G⋅. LmLTrad. Garl. plan. IV 60: Habito de signis et vocibus. al. LmLAnon. Couss. IV p. 71, 7: sit cantus vel tenor ⋅C⋅C⋅, signa gravia; organum incipiet per diapason in ⋅c⋅ acuto contra primum ⋅C⋅ praedictum. al. LmLIoh. Groch. 85. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 9, 1, 47: Ipsarum autem gravium prima dicitur ⋅A⋅, que secundum omnes phylosophos et auctores musice proslambanos menos vocatur, hoc est signum primum sive littera prima, que in musica apponatur (inde LmLBonav. Brix. 8, 16). LmLGuido Dion. 1, 1, 206: in aliis tamen [] omnibus signis gamatis, ubi plures sunt voces. LmLGuido Dion. 1, 2, 23: Ille quippe graves esse dicuntur (sc. litterae), que depressum sonum efficiunt, et iste sunt octo: ille scilicet, que sunt situate in primis octo signis totius gamatis; que videlicet signa componendo voces cum litteris vulgariter appellamus ⋅gama⋅ut, ⋅a⋅re, ⋅b⋅mi, ⋅c⋅faut, ⋅d⋅solre, ⋅e⋅lami, ⋅f⋅faut, ⋅g⋅solreut. al. LmLIoh. Mur. not. 2, 4, 2. LmLIac. Leod. spec. 5, 4, 47: post altissimam, scilicet neten hyperboleon, secundum Guidonem tres claves, voces vel signa habemus. LmLIac. Leod. spec. 5, 16, 9: Tactae litterae claves vel passus significant monochordi. Propterea ab aliquibus signa vocantur. al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 32. LmLPetr. Palm. p. 508: Vox in musica, ut dicit beatus Isidorus, est sonorum, notarum signorumve coadunatio. Ptolom. 19, 6. LmLQuat. princ. 3, 2: Predictas sex voces distribuit (sc. Guido) septem literis sive signis. al. LmLHeinr. Eger pr. p. 34: cum characteribus notarum seu signis. al. LmLCart. plan. 4. [s.XV] LmLTrad. Holl. IX 1, 2, 2. LmLAnon. Carthus. pract. 7 tit. (sim. LmLAnon. Carthus. pract. 7, 4). al. LmLTrad. Holl. I 1, 4, 16. al. Trad. Holl. XI 6, 86-87. LmLTrad. Holl. II 1, 1: in manu habentur omnes claves seu signa et omnes voces in debitis locis posite (sim. LmLTrad. Holl. V 1, 37). LmLTrad. Holl. V 1, 2. al. Trad. Holl. XIII 1, 40-42, comm. al. Trad. Holl. XX 1, 4. al. Trad. Holl. XXV 8, 20. LmLBart. Ram. 2, 1, 2 p. 74. al. LmLBonav. Brix. 8, 2: Notare debetis, quod ista XX signa secundum veteres magistros dividuntur in tres partes, videlicet octo primae sunt graves, septem sequentes sunt acutae, reliquae sunt superacutae. al. LmLLad. Zalk. 1, 10: Septem vero littere sequentes: ⋅a⋅b⋅c⋅d⋅Ee⋅f⋅g⋅ sunt Latine ... Que littere iam enumerate dicuntur signa sive claves in musica arte (sim. LmLSzydlov. 2, 10). al. LmLGuill. Pod. ench. 22 p. 383: Gravia autem signa et acuta dicimus non de per se, sed tantum per respectum ad voces, quas representant. LmLGuill. Pod. 5, 12: Solent autem musici, quando ipsa signa... triplici ordine describuntur, nunc maioribus, nunc minoribus, nunc vero minimis caracteribus seu figuris ita depingere. al. Trad. Holl. XXI 2, 9. b als Notenschlüssel — as clef [s.XIII] LmLTrad. Garl. plan. V 76: videndum est de principalibus signis, quae scilicet sunt duo: ⋅f⋅ grave et ⋅c⋅ acutum. [s.XV] LmLCompend. mus. 6: signa sive claves ... demonstrantes sedem totius cantus universaliter usitatae sunt duae, videlicet ⋅F⋅ grave, loco cuius litterae talis figura ponitur F, et ⋅C⋅ acutum, pro quo fit tale signum C. 3 für Notenzeichen — for notational symbols [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 7, 19, 18: Cum autem secundum Franconem ... tactorum modorum voces causa sint et principium et ipsarum notae vel figurae signa, de figuris vel notulis, quibus cantus notantur mensurabiles, hic aliqua dicenda sunt (cf. LmL Franco col. 3, 11). LmLQuat. princ. 4, 1, 12: Proprietas vero musice mensurabilis est nota sive signum primarie invencionis ligature a plana musica data in principio illius. Est enim parvulus tractus vel cauda alicui figure coniuncta ad denotandum eam esse longam, brevem vel semibrevem (cf. LmL Franco col. 7, 15). LmLSumm. Guid. 3: Dicitur equivoce tonus: accentus, nota, signum, / estque tonus cantum regula fine probans (inde LmLGob. Pers. p. 187a. LmLTrad. Holl. V 4, 8). (?) [s.XV] Trad. Holl. XX 1, 14. LmLPaul. Paulir. 7, 2, 2 p. 61: <S>ignum... est figuralis notarum presignacio in modum quadratum vel simplum, filatum vel sine filo, cuius filacio tendit sursum aut deorsum a dextris aut sinistris vel quodlibet aliter. LmLNicol. Burt. 1, 15, 91: per antiquorum patrum signa seu notulas diverso nomine celebratas. 4 für Vorzeichen — for accidentals [s.XV] LmLNicol. Cap. p. 312: Quot sunt signa, quae figurantur in cantu? Duo, scilicet: ♮ quadrum et b molle (sim. LmLNicol. Cap. p. 314). LmLNicol. Cap. p. 315. (?)[] 5 für Mensurzeichen — for mensural signs [s.XV] LmLPaul. Paulir. 7, 2, 2 p. 62. LmLFr. Gafur. extr. 11, 13, 10. LmLNicol. Burt. 3, 2, 17: Variis quondam coloribus subscriptionibusve seu canonibus et pausis ac signis agnoscebatur et nunc comprehenditur perfectum ab imperfecto, signis quidem, quia olim quadrangulus cum tribus tractulis solebat poni pro modo perfecto, duabus vero pro imperfecto. LmLAdam Fuld. 3, 6: Signum est, quod priorem facit cognitionem de cantu quoad modum, tempus et prolationem. De signis enim veteres optime senserunt; frustra enim modus, tempus et prolatio absque signis agnoscerentur, quae priorem eorum dant cognitionem. al. II Solmisationssilbe — solmization syllable [syn.: nota] [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII 9, 160: Ut re mi fa sol la modulandi sunt tibi signa (sim. Trad. Holl. XXIV 4, 5. Trad. Holl. XV 3, 27. Trad. Holl. XVI 1, 4, 25. LmLSzydlov. 1, 11. Trad. Holl. XXVI 29. Trad. Holl. XIX 52. Trad. Holl. XII 2, 2). Trad. Holl. X C 96: Et sunt eius (sc. toni) quatuor species ascendentes et quatuor descendentes sic, quod habet fieri in quibuslibet vocibus seu signis musicis dempto solo mi fa. Prosd. plan. 1, 2 p. 36, 14: talia signa sive note sunt solum sex, talibus diversis nominibus nominate, scilicet ut re mi fa sol la; unde per ista sex signa sive notas taliter ordinatas nobis paulatina elevatio denotatur, si ab ut incipiamus et ad la per omnia signa sive notas medias ordinate, ut superius nominate sunt, accedamus, et e converso per ipsas nobis paulatina depositio denotatur, si a la incipiamus et ad ut per omnia signa sive notas intermedias ordinate accedamus.