semicirculus

semicirculus -i m. Halbkreis (als Bezeichnung für Notationszeichen der Mensuralmusik) — ‘semicircle’ (as symbol in mensural music) I als Mensurzeichen (am Anfang eines Stückes bzw. Abschnitts) — as mensuration sign (at the beginning of a composition or section) 1 allgemein — general [s.XIV] LmLQuat. princ. 4, 1, 32: De circulis et semicirculis. LmLAnon. Couss. V p. 142, 3. al. [s.XV] LmLProsd. exp. 57, 9: illi quadranguli et illi circuli cum illis semicirculis erant signa extrinseca. al. LmLUgol. Urb. 3, 6-7, 12. LmLAnon. Monac. 2, 18. al. LmLAnon. Salisb. 8, 4. LmLFlor. Fax. 2, 17, 5. al. 2 ohne Zusatzzeichen — without additional sign a zur Anzeige des tempus imperfectum — for indication of tempus imperfectum [s.XIV] LmLPhil. Vitr. 16, 10: Tempus enim imperfectum non nisi in duas dividitur semibreves, et sic uno caret istorum, etc. Unde ad eius imperfectionem denotandam semicirculus vel duo tractuli apponantur: . al. LmLTrad. Phil. I f. 62rD, 1: Ad temporis inperfecti designationem inponitur semicirculus et aliquando duo baculi, et utrumque est bonum (sim. LmLPs.-Mur. arg. p. 107a). LmLTrad. Phil. II 9, 5: Unde tempus imperfectum est, quando non dividitur nisi in duas semibreves tantum, et sic caret una illarum. Unde ad designandum eius imperfectionem ponitur semicirculus ut hic: . LmLAnon. Paris. II 8, 1. LmLIoh. Mur. lib. 6, 3: Item circulus ponitur pro tempore perfecto, semicirculus pro tempore imperfecto (ad loc.: LmLProsd. exp. 56, 4-47. al. LmLUgol. Urb. 3, 6-2, 3 - 3, 6-2, 38). LmLQuat. princ. 4, 1, 32: Sed ad tempus imperfectum demonstrandum semicirculus figuratur ut hic:    . ibid. al. LmLVers. Iam post 146. LmLIoh. Hanb. sum. 13 p. 266, 11. LmLGoscalc. 3, 6 p. 170, 9. LmLPs.-Theodon. 2a p. 43. LmLIoh. Pipudi p. 45: semicirculus talis  vel similis designat imperfectionem. LmLTrad. Phil. III p. 9. LmLAnon. Couss. V p. 218, 10. al. LmLAnon. La Fage II p. 427. [s.XV] LmLThom. Wals. 10, 5. LmLProsd. exp. 56, 23: Quando vero componebant (sc. antiqui) aliquem cantum de tempore inperfecto, ponebant exterius in margine [] semicirculum. LmLProsd. mens. p. 215a. LmLAnon. London. II 2, 3: Item si cantus est de modo perfecto, ponatur figura ternaria prope circulum vel semicirculum, ut hic: 3 3. al. LmLAnon. Monac. 4, 10. al. LmLPaul. Paulir. 7, 2, 3 p. 66. al. LmLIoh. Tinct. diff. 38: Circulus imperfectus est signum temporis imperfecti, qui ab aliis semicirculus idem dicitur. LmLFr. Gafur. extr. 11, 13, 15. LmLBart. Ram. 3, 1, 3 p. 88. al. LmLIoh. Hoth. fig. II 2, 1. LmLIoh. Hoth. mens. I 2, 2. LmLIoh. Hoth. dial. p. 72. LmLNicol. Burt. 3, 2, 18. LmLAdam Fuld. 3, 6. LmLFr. Gafur. pract. 2, 7-8. al. b zur Anzeige des tempus imperfectum und der prolatio minor — for indication of tempus imperfectum and prolatio minor [s.XIV] LmLIoh. Hanb. sum. 13 p. 266, 11. [s.XV] LmLProsd. exp. 56, 42: pro maiori prolatione ponunt (sc. aliqui moderni) unum punctum in circulo vel semicirculo, pro minori vero nullum. LmLAnon. London. II 2, 8. LmLAnon. Monac. 4, 13. LmLPaul. Paulir. 7, 2, 3 p. 67. LmLFr. Gafur. extr. 11, 13, 19. LmLBart. Ram. 3, 1, 2 p. 82. LmLIoh. Hoth. fig. I 2, 2: Semicirculus denotat, quod brevis valet duas semibreves, et vacuitas denotat, quod semibrevis valet duas minimas. LmLIoh. Hoth. fig. II 2, 2. LmLNicol. Burt. 3, 2, 18. LmLAnon. Salisb. 6, 16. LmLGuill. Pod. 7, 37: semicirculus tempus atque prolationem imperfectam propter sui imperfectionem iure demonstrat. LmLFlor. Fax. 3, 5, 2: Sine puncto prolationem imperfectam ibidem continebit semicirculus. LmLProp. mens. Nota quod II 1, 7. c zur Anzeige des modus imperfectus — for indication of modus imperfectus [s.XV] LmLThom. Wals. 10, 5: Signum cantus, qui est de tempore perfecto et modo inperfecto, est semicirculus cum puncto in medio ... Signum cantus de tempore inperfecto et de modo inperfecto est semicirculus sine punctu in medio, ut patet hic: . LmLBart. Ram. 3, 1, 2 p. 82: circulus aut semicirculus modum ostendunt minorem. LmLIoh. Hoth. fig. I 2, 3: Et si post circulum vel semicirculum sequitur signum ternarii vel binarii, circulus vel semicirculus denotat longam, et signum sequens denotat brevem; et si post circulum vel semicirculum sequuntur duo signa binarii vel ternarii, circulus vel semicirculus denotat maximam, signum ternarii vel binarii sequens denotat longam et tertium signum binarii vel ternarii denotat brevem. LmLIoh. Hoth. mens. I 2, 8-11. LmLGuil. mon. 7 p. 53. 3 mit drei oder zwei Strichen oder Punkten im Halbkreis — with three or two strokes or dots within the semicircle a zur Anzeige des tempus imperfectum (und des modus perfectus bzw. imperfectus) — for indication of tempus imperfectum (and modus perfectus or imperfectus) [s.XIV] LmLPhil. Vitr. 18, 5: Ad signandum vero modum et tempus imperfectum semicirculus duos intus tractulos continens apponatur, ut hic: <>. LmLPhil. Vitr. 18, append. b: Ad modi imperfecti et temporis imperfecti designationem figuratur , talis <enim semicirculus> in se continens duos tractulos, qui tractuli designant modum imperfectum, semicirculus tempus imperfectum ut in moteto „Nazarea que decora“. LmLIac. Leod. spec. 7, 47, 14. b zur Anzeige des tempus imperfectum (und der prolatio maior bzw. minor) — for indication of tempus imperfectum (and prolatio maior or minor) [s.XIV] LmLIoh. Mur. lib. 6, 4: Item si in circulo vel in semicirculo inveniantur tres puncti, maioris prolationis est, si duo, minoris est, ut hic:  ...  (ad loc.: LmLProsd. exp. 56, 5-24. LmLUgol. Urb. 3, 6-2, 4 - 3, 6-2, 38. al.). LmLGoscalc. 3, 6 p. 170, 9. LmLIoh. Pipudi p. 45: Item ponuntur aliquando in circulo vel semicirculo puncta; si ista tria fuerint, prolatio erit maior  et si duo, minor . LmLTrad. Phil. III p. 9. LmLAnon. Couss. V p. 218, 19: Septima conclusio, quod, si in semicirculo ponuntur [] tres puncti, maiorem prolationem designant ratione perfectionis, ut hic: . Ottava conclusio, quod, si in semicirculo ponuntur duo puncti, minorem prolationem significant, ut hic: . LmLAnon. La Fage II p. 427. [s.XV] LmLProsd. mens. p. 215a. LmLFr. Gafur. extr. 11, 13, 16. LmLBart. Ram. 3, 1, 2 p. 82. c zur Anzeige von modus maior imperfectus und modus minor imperfectus — for indication of modus maior imperfectus and modus minor imperfectus [s.XV] LmLFlor. Fax. 3, 5, 1: Sunt autem, qui dicunt primis duobus semicirculis (sc. ) maiores usos esse, ut hi modum minorem perfectum in maxima et longa significarint, sed non alterationem longae vel brevi, ut circuli dederint. Nos vero cantus multorum praesertim antiquorum vidimus, non tamen in hos ipsos incidimus; sed ut opinio horum extat, et nos quoque quaedam de his sicut digna commemorabimus. Semicirculus igitur cum tribus in medio punctis modum minorem perfectum in maxima, cum duobus vero in longa eundem figurat. al. cf. Blackburn/Holford-Strevens, Florentius p. 313-314 4 mit einem Punkt im Halbkreis — with a dot within the semicircle a zur Anzeige des tempus imperfectum (und der prolatio maior) — for indication of tempus imperfectum (and prolatio maior) [s.XIV] LmLIoh. Hanb. sum. 13 p. 266, 11: Et quando ponitur semicirculus ante notam, brevem denotat imperfectam. Si punctus in eo sit, semibrevis in brevi perfecta manet ut hic: . [s.XV] LmLProsd. exp. 56, 42: pro maiori prolatione ponunt (sc. aliqui moderni) unum punctum in circulo vel semicirculo, pro minori vero nullum. LmLGeorg. Ans. 3, 176: Quibus vero in cantibus has (sc. mensuras) minoris fore prolationis volunt (sc. cantores), anteponunt circulum, sed solis duobus punctis [cuius] in medio signatum:  . At alii semicirculi figuram unico signatam puncto: . LmLAnon. London. II 2, 8. LmLAnon. Monac. 4, 13. LmLPaul. Paulir. 7, 2, 3 p. 67. LmLIoh. Tinct. diff. 198. LmLFr. Gafur. extr. 11, 13, 18. LmLIoh. Tinct. punct. 17, 2. LmLBart. Ram. 3, 1, 2 p. 88. al. LmLIoh. Hoth. fig. II 2, 2. LmLNicol. Burt. 3, 2, 18. LmLAnon. Salisb. 6, 16. al. LmLGuill. Pod. 7, 37. LmLFr. Gafur. pract. 2, 9. LmLAnt. Lucc. 8, 6: Quamvis in circulo ponatur unus (sc. punctus) tantum et in semicirculo etiam unus tantum, designatur tempus perfectum et maiorem prolationem (pro designat tempus perfectum et imperfectum et maiorem prolationem). LmLFlor. Fax. 3, 5, 2: Semicirculus cum unico puncto prolationem perfectam in semibreve dabit, id est tres minimas loco notulae plani cantus, quas sub perfecta mensura cecinerimus. LmLProp. mens. Nota quod II 1, 5. b zur Anzeige des modus imperfectus (und des tempus perfectum) — for indication of modus imperfectus (and tempus perfectum) [s.XV] LmLThom. Wals. 10, 4: Signum cantus, qui est de tempore perfecto et modo inperfecto, est semicirculus cum puncto in medio, ut patet hic: . 5 zwei Halbkreise zur Anzeige von modus imperfectus und tempus imperfectum — two semicircles for indication of modus imperfectus and tempus imperfectum [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 7, 47, 10: Alii autem ad designandum imperfectum signum apponunt duorum semicirculorum sic:  ... et per tale signum denotant tam tempus quam modum. 6 mit einem Strich durch den Halbkreis zur Anzeige von tempus imperfectum und prolatio minor — with a stroke through the semicircle as indication of tempus imperfectum and prolatio minor [s.XV] LmLAnon. Couss. XII 11, 3: Semiditas est alicuius cantus medietatis ablatio et habet fieri in tempore imperfecto minoris [] prolationis imperfectae, et eius est tale signum, quum paragraphum, id est unus simplex tractus, ponitur in medio semicirculi, ut hic: . LmLFr. Gafur. extr. 11, 13, 20: Pro imperfecto (sc. tempore) eiusdem minoris prolationis ut hic: . Idem est de circulis et semicirculis per medium ut hic: ... . LmLFlor. Fax. 3, 5, 2. II als Zeichen für die Diminution — as sign that indicates diminution [s.XV] LmLProsd. exp. 61, 31: Prima etiam fractio potest cognosci secundum aliquos per aliud signum, scilicet per semicirculum transversum sive dextrum respicientem partem sinistram ut hic: . Et hoc signum ponitur comuniter a modernis. Et ratio talis signi est, quoniam, cum circulus habeat augmentare, semicirculus vero diminuere, ut habitum est superius, satis rationabile est, quod semicirculus transversus sive respiciens partem sinistram magis habeat diminuere quam semicirculus respiciens partem dextram ex eo, quod inperfectior est, cum respiciat partem inperfectiorem, scilicet partem sinistram. LmLProsd. mens. p. 217b: cum semicirculus sive dexter sive sinister diminuere habeat in respectu ad circulum completum. ibid. al. LmLUgol. Urb. 3, 6-7, 15: Aliis etiam signis moderni cantores utuntur ostendendae diminutionis causa, quorum unus est semicirculus sua semicirculatione partem sinistram respiciens, qui talis est: . al. LmLAnon. Couss. XII 11, 10: quum paragraphum ponitur in medio semicirculi habentis punctum, ut hic:  vel sic: ; in cuius signi cantu similiter causatur diminutio. LmLAnon. Monac. 4, 16: Nota, quod signa iam dicta, scilicet circulus et semicirculus, quandoque ponuntur in aliquo cantu et habent tractum per eius medietatem et illud signum est, quod talis cantus, in quo ponitur circulus vel semicirculus cum tractu, dicitur per diminutionem, quod alii dicunt per semi, idest, quod note diminuuntur ultra suum proprium valorem, ... ut ibi: . LmLPaul. Paulir. 7, 2, 3 p. 67: <T>ractus est linea longa aliquando per circulum seu semicirculum vadens ad partem sinistram seu per medium, que si tracta fuerit ad sinistram partem ut hoc , diminucionem designat et per medium cantari iubet. Et istis signis, qui inbutus fuerit, poterit nobiliter omnem cantum mensuralem scire et intelligere. Et figure habentes tractus sunt tales  (lectio incerta ms.). LmLAnon. Salisb. 13, 2: Semiditas est cantus mediae partis ablatio et habet causari in tempore imperfecto minoris prolationis, cuius est talem signum, scilicet paragraphus, qui per medium semicirculum ductus ut hic: . LmLFlor. Fax. 3, 5, 2: Semicirculus... Cum virgula ipsum transversante tempus imperfectum minoris prolationis per medium, hoc est, duae breves loco duarum semibrevium computabuntur. III als Zeichen für mensurale Proportionen — as sign that indicates mensural proportions [s.XV] LmLProsd. mens. p. 216b: Item volunt aliqui alii, quod semicirculus dexter ut iste  sit signum universale nobis demonstrans, quod cantare debemus figuras ipsum sequentes in proportione sexquitertia ad figuras in suis propriis valoribus, sicut quatuor pro tribus vel octo pro sex. LmLProsd. mens. p. 217a: Ad ultimum vero, quod alii dicunt de semicirculo dextro, quod est signum et cetera, dico, quod imaginari non valeo, quomodo talis semicirculus magis nobis demonstret, quod cantare debeamus in proportione sexquitertia quam in dupla vel sexquialtera vel in alia proportione, licet forsan habere possent rationem, quare plus diminuit quam semicirculus sinister, qui taliter figuratur: . LmLUgol. Urb. 3, 6-7, 17: Quidam vero alia signa ponunt, scilicet semicirculos, quorum unus partem superiorem, alter partem inferiorem respicit, sub quibus diversas intelligunt proportiones, ut sub hoc semicirculo  duplam faciunt proportionem, sub hoc  subsexquialteram. LmLGeorg. Ans. 3, 171: Cum vero disponant non servare mensuras, [] sed tertia sui parte diminutas esse, semicirculi figuram proponunt (sc. quidam cantores): . LmLProp. mens. Sequitur 29 p. 166 (p. 473a): Quinta proporcio musicalis sesquitercia vocatur ... Et huic praeponitur tale signum, videlicet semicirculus reversus absque puncto aut tractu ut sic: . LmLProp. mens. Sequitur 35 p. 167 (p. 473a): Sexta proporcio musicalis sesquiquarta vocatur ... Et huic praeponitur hoc signum, videlicet quaternarius numerus atque quinarius algoristice positi quinario supra et quaternario infra vel semicirculus reversus cum puncto ut hic: ... . LmLProp. mens. Sequitur 39 p. 167 (p. 473b): Septima proporcio musicalis vocatur superbiparciens ... Et huic proporcioni praeponitur tale signum, videlicet semicirculus reversus cum tractu per medium versus dextram ut hic: . LmLPaul. Paulir. 7, 2, 4 p. 71: <S>esquiquarta (sc. proportio) dicibilis a ‚sesqui‘, quod est ‚totum‘, et ‚quarta‘ quasi continens (ms.; ed.: quia continet) totum et eius quartam. Cuius signum tale est  vel semicirculus reversus cum puncto . <S>uperbiparciens proporcio est, quando maior numerus continet minorem et eius duas partes ut quinque ad tria, decem ad sex, quindecim ad novem, viginti ad duodecim. Hoc est, quod in cantu mensurali quinque minime contra tres componuntur aut decem contra sex et sic de singulis notis ad singulas. Cui proporcioni correspondet semicirculus reversus cum tractu per medium versus dextram . al. LmLAdam Fuld. 4, 8: Sesquitertia proportio est, quando maior numerus continet semel minorem et eius tertiam partem, ut 4 ad 3 vel 8 ad 6. Musicaliter, quando quatuor minimae contra tres vel octo contra sex proferuntur; cuius signum est cifra quaternaria posita supra trinariam, ut hic: vel semicirculus reversus ut hic:  ... Sesquiquarta proportio est, quando maior numerus continet in se minorem (ed.: breviorem) semel et eius quartam partem, ut 5 ad 4 vel 10 ad 8. Et sic musicaliter, quando quinque minimae proferuntur contra quatuor aut decem contra octo etc. Eius signum est quinaria virgula algoristica posita supra quaternariam ut hic: , vel semicirculus conversus cum puncto ut hic: ... Superbipartiens est, quando maior numerus continet in se minorem (ed.: breviorem) semel et eius duas partes cum una aliquanta, quae simul sumtae non faciunt unam aliquotam, ut 5 ad 3 vel 7 ad 4 vel 9 ad 5. Cuius signum est virgula quinaria supra trinariam ut hic: vel semicirculus virgulatus, ut hic:  conversus. ... Dupla superbipartiens est, quando maior numerus continet minorem (ed.: breviorem) bis et eius duas partes, ut 8 ad 3; habet enim 8 bis trinarium numerum et duas partes. Musicaliter, quando octo minimae contra tres proferuntur aut 16 ad 6. Cuius proportionis signum est virgula octonaria algoristica posita supra trinarium ut hic: vel semicirculus conversus cum virgula et puncto. LmLGuill. Pod. 8, 15. LmLFlor. Fax. 3, 5, 2. IV als Zeichen für die Fermate — as sign for the fermata [s.XV] LmLIoh. Tinct. diff. 198: si in semicirculo ab inferiori parte aperto ponatur (sc. punctus), moram generaliter fiendam in illa nota, supra quam constituitur, designat, qui punctus organi vulgariter dicitur. LmLIoh. Tinct. punct. 18, 2: Punctus morae generalis est signum in medio semicirculi ab inferiori parte aperti positum, quo in illis notis, supra quas constituitur, ab omni parte cantus generaliter est morandum. V als Zeichen für die Augmentation — as sign that indicates augmentation [s.XV] LmLGuill. Pod. 8, 16: figurarum augmentationes quidam etiam nostrorum temporum modulatores per circulum aut semicirculum punctum in medio habentes intelligi voluere, quod hoc tempore nimium vulgatum est. LmLFlor. Fax. 3, 5, 3: Fuerunt item, qui circulum et semicirculum ut hi modum et perfectum et imperfectum in eorum cantibus tribuerent, hoc est per augmentum in brevibus et semibrevibus praeposuerunt, quoniam tunc pro maxima longa et pro longa [] brevis et pro breve semibrevis figuratur. Hac enim comparatione nostra quoque aetate utimur. cf. Busse-Berger, Signs