schisma

schisma -atis n. 1. Bezeichnung für die Hälfte eines (pythagoräischen) Kommas 2. Bezeichnung für die Dissonanz 3. Bezeichnung für das Viertel eines Ganztons — 1. term for half of a (Pythagorean) comma 2. term for dissonance 3. term for a fourth of a tone 1 Bezeichnung für die Hälfte eines (pythagoräischen) Kommas — term for half of a (Pythagorean) comma [s.VI] LmLBoeth. mus. 3, 8 p. 278, 15: Comma vero est spatium, quo maior est sesquioctava proportio duabus diesibus, id est duobus semitoniis minoribus. Schisma est dimidium commatis (inde LmLGloss. Boeth. mus. 5, 19, 13, 26. LmLReg. Prum. 16, 33. LmLFrut. brev. 4 p. 44. LmLTon. Gratianop. p. 49. LmLHier. Mor. 15, 223 (p. 70). LmLIac. Leod. spec. 2, 41, 3. LmLQuat. princ. 2, 18. LmLIoh. Tinct. diff. 214. LmLIoh. Tinct. diff. 246. LmLAdam Fuld. 4, 7). LmLBoeth. mus. 3, 8 p. 278, 23: Integrum vero dimidium toni, quod est semitonium, constat ex duobus diaschismatibus, [] quod est unum semitonium minus, et schismate, quod est dimidium commatis (inde LmLReg. Prum. 16, 35. LmLFrut. brev. 4 p. 45. LmLTon. Gratianop. p. 49. LmLHier. Mor. 15, 232 (p. 70)). LmLBoeth. mus. 3, 8 p. 278, 28 (inde LmLTon. Gratianop. p. 49. LmLHier. Mor. 15, 237 (p. 70)). LmLBoeth. mus. 3, 8 p. 278, 30: Recte igitur dictum est integre dimidium tonum in duo diaschismata atque unum schisma posse partiri, quo fit, ut integrum semitonium minore semitonio uno schismate differre videatur (inde LmLReg. Prum. 16, 38. LmLTon. Gratianop. p. 49. LmLHier. Mor. 15, 239 (p. 70). LmLNicol. Burt. 1, 21, 115. LmLBonav. Brix. 24, 65). LmLBoeth. mus. 3, 8 p. 279, 1: Apotome autem a minore semitonio duobus schismatibus differt; differt enim commate. Sed duo schismata unum perficiunt comma (inde LmLReg. Prum. 16, 40. LmLTon. Gratianop. p. 49. LmLHier. Mor. 15, 242 (p. 70). LmLNicol. Burt. 1, 21, 116. LmLBonav. Brix. 24, 67-68). [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 3, 10, 48: ‚est enim comma‚ quod ultimum conprehendere possit auditus‘: secundum Boetium; secundum Aristoxenum enim scisma minus erat et potest audiri. al. [s.X-XI] LmLAnon. Bernh. 2, 72: Est vero comma ultimus sonus auditui subiacens. Dimidium commatis unum scisma dicitur. al. LmLInterv. Cum diatessaron p. 396: Porro dimidium commatis dicitur scisma, quod est in hoc numero II, sextans et sicilicus. [s.XII] LmLTon. Gratianop. p. 49 descr. LmLTheinr. Dov. 1, 24 p. 206, 14: Diaschismatis autem et schismatis terminorum proportiones investigare omitte, quoniam ab humane vocis musica longe sunt aliena. al. [s.XIII] LmLIoh. Aegid. 11, 9: Aliae (sc. voces) sunt emmeles, quae secundum Ptolemaeum, licet voces consonae non sint, possunt tamen ad melos, id est ad melodiam, aptari et iungere consonantias, ut toni, semitoni, diaschismata, schismata, commata, dieses. LmLHier. Mor. 15, 244 (p. 70). LmLTrad. Garl. plan. III 96. LmLEngelb. Adm. 2, 20, 7: Dyascisma vero significat duplex scisma per subdivisionem scilicet prime divisionis. al. [s.XIV] LmLIac. Leod. comp. 1, 5, 23: Plus enim schisma discordat quam comma; hae quoque similiter iure refutabiles erunt, quae a meli confectione se iunguntur. al. LmLIac. Leod. spec. 2, 41, 2: quattuor diaschismata et duo schismata, quae partes simul iunctae tonum reddunt. LmLIac. Leod. spec. 2, 44, 6: licet schisma minus sit commate et minorem dicat distantiam illa, tamen non est sensu perceptibilis nec ad certam et notam in numeris proportionem reducibilis, quamvis sit intelligibilis. al. LmLQuat. princ. 2, 18: De comate autem aliquid signum in cantu minime invenitur nec de scismate sive de diascismate, sed tantum in monacordi divisione. al. LmLPs.-Mur. interv. p. 310a-b. LmLIoh. Boen mus. 2, 84: Et quamvis dicat Boetius, quod comma dividitur in duo scismata, ubi de divisione toni loquitur, non tamen vult, quod scisma faciet aliquem gradum in musica, nam auris adeo modicam distantiam sonorum forte non potest percipere; licet etiam perciperet, non tamen sequitur, quod scisma gradum faceret. al. Anon. Meyer 13, 3. al. [s.XV] LmLUgol. Urb. 5, 32, 7-13. LmLUgol. Urb. 5, 46, 12-41. LmLGeorg. Ans. 1, 96. al. LmLIoh. Keck 2 p. 323a. al. LmLInterv. Notandum 3 p. 158 (p. 470b): Item cisma est modus continens medium gradum. Distat enim (ms.; ed.: id est) re ab ut novem gradibus. Sed coma est modus continens unum gradum. Sed dyacisma est modus continens duos gradus. Dyeseos est modus continens quattuor gradus. al. LmLFr. Gafur. op. 4, 3: Coma quippe in duo sichismata unumque sichisma in duo dyachismata partiuntur nonnulli. LmLNicol. Burt. 1, 21, 113-114 (sim. LmLBonav. Brix. 24, 60-64). LmLFr. Gafur. theor. 4, 3, 3. LmLGuill. Pod. 3, 36. LmLFr. Gafur. gloss. 16, 2. al. LmLMon. Iste p. 238, 67 (cf. LmLMeyer Chr., Mensura p. LXVII). al. 2 Bezeichnung für die Dissonanz — term for dissonance [opp.: schema] [s.XIII] LmLAnon. Emmeram. 4 p. 260, 19: Sunt, bene qui pangunt, cum voces scemata (glo.: id est concordantias) tangunt. [] / Qui si discordent, tunc voces scismata (glo.: id est discordantias) mordent. LmLAnon. Emmeram. 4 p. 266, 43: ‚post cismata‘, id est discordantias inornatas. LmLAnon. Emmeram. 4 p. 266, 45: Hic excusat se actor, quare de dissonantiis in hoc capitulo non voluit facere mentionem, dicens, quod cismata contumeliosa sunt et discrepantia. Nam voces ab invicem discordantes offendunt animam in sensu particulari, utputa in aure chacephaton generantes et sic auditum impediunt et perturbant. al. 3 Bezeichnung für das Viertel eines Ganztons — term for a fourth of a tone [syn.: semitonium minus] [s.XIV] LmLPs.-Mur. interv. p. 310a: Sunt autem istae partes toni: diesis, limma, cisma (ms.; ed.: asma) vel semitonium minus, quod idem est, comma, apotome, semitonium maius et diaschisma. LmLPs.-Mur. interv. p. 311a: totus tonus potest dividi in octo diaschismata, ex quibus duo semitonia integra vel maiora constituuntur. Sed nota, quod aliud est semitonium maius, aliud semitonium minus. Et ad habendum hanc divisionem nota, quod duo diaschismata efficiunt unum schisma, et unum schisma diesim, quod idem est quod semitonium minus. Et duo semitonia minora efficiunt unum semitonium maius, quia ex divisione diaschismatum semitonium maius efficitur ex quatuor diaschismatibus.