officium

officium -i n. 1. ‚Offizium‘ (Bezeichnung für die Liturgie des Stundengebets und der Messe) 2. Bezeichnung für den Introitus der Messe 3. Bezeichnung für die mit einem Psalmvers verbundenen Gesänge der Messe — 1. ‘office’ (term that designates the liturgy of the hours and the mass) 2. term for the introit of the mass 3. term for the chants of the mass that include a psalm verse 1 ‚Offizium‘ (Bezeichnung für die Liturgie des Stundengebets und der Messe) — ‘office’ (term that designates the liturgy of the hours and the mass) a generell — general [s.IX] LmLAurelian. 10, 11: responsoria gradalia oficii. LmLAurelian. 12, 12: In responsoriis nocturnalis officii. LmLCant. Observandum 30: Ut „Gloria in excelsis Deo“ non cantetur nisi dominico die et ubi plenum officium agitur. al. [s.X-XI][] LmLPs.-Odo mus. p. 276a: in introitis vero quasi voce praeconia ad divinum clamat officium (inde LmLNicol. Burt. 1, 28, 165. LmLBonav. Brix. 22, 11. LmLFr. Gafur. pract. 1, 8). LmLGuido prol. 30: quando divinum celebramus officium (inde LmLCompil. Lips. p. 133). [s.XI-XII] LmLIoh. Cott. mus. 17, 9 (inde LmLConr. Zab. tract. D 2). [s.XIII] LmLLambertus p. 253a. LmLAnon. Hailspr. pr. p. 66. LmLAnon. Couss. IV p. 48, 17: prout organistae divinum officium multiplicantes in suis voluminibus plenarie percipiunt. LmLPs.-Mur. summa 356: Ambrosius dedit officium speciale diei cuilibet in cantu prolixe materiei. al. LmLWalt. Odingt. 5, 7, 3: Invitatorium dictum, quod invitat pigros ad officium divinum. [s.XIV] LmLGuido Dion. 1, 4, 474. al. LmLIac. Leod. spec. 1, 5, 12. al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 15. LmLPetr. Palm. p. 507. al. LmLQuat. princ. 3, 56 (inde LmLOrig. et eff. 2, 11). al. LmLAnon. Michaelb. II p. 49. LmLPs.-Theodon. pr. p. 31: Musica inmensurabilis est, per quam cantatur divinum officium secundum gamma manus vel monocordum. Anon. Meyer pr. 6. al. LmLComm. Boeth. II p. 50, 7. [s.XV] LmLTrad. Holl. VIII pr. 41. al. LmLGob. Pers. p. 180b. LmLUgol. Urb. 1, 130, 10. al. LmLGeorg. Ans. 3, 59. LmLEg. Carl. rit. 2: dulcis iubilatio armonicaque vocum concordia in divino resonat officio. al. LmLAnon. Carthus. pract. pr. 9: musica plana, qua ad persolvenda divina officia sancta mater vertur (ms.; pro: utitur?) ecclesia. al. LmLTrad. Holl. I 2, 16, 6. LmLTrad. Holl. II pr. 2: cantum ad divinum officium a sanctis patribus instytutum (sim. LmLAnon. Couss. XII 1, 28. LmLTrad. Holl. V pr. 52. LmLTrad. Holl. VII pr. 10. LmLLad. Zalk. A 12). LmLConr. Zab. chor. pr. 3. al. LmLAdam Fuld. 2, 6. al. LmLLad. Zalk. A 1. LmLLe Munerat moderat. 3. al. LmLFr. Gafur. theor. 1, 1, 77. b speziell für die Gesänge eines bestimmten Tages — specifically for the chants of a given day [syn.: historia] [s.IX-X] LmLCant. Observandum 7: Ut dominicis diebus versus offertorii omnes canantur, similiter ubi speciale officium evenit. [s.XI-XII] LmLIoh. Cott. mus. 21, 41: postquam quivis, seu magnus seu pusillus, quattuor historias vel totidem officia per eas a praecentore didicerit, totum antiphonarium et graduale absque magistro addiscere poterit. Irregulares vero, ut ostensum est, dubietatem gignunt et errorem, nec tantulam utilitatem cantori conferre valent, ut, postquam per eas totum graduale usque ad unum officium et, ut amplius dicam, usque ad unam communionem a magistro didicerit, illam unam communionem, quae restat, per se canere sciat. [s.XIII-XIV] LmLHugo Spechtsh. comm. p. 17: Stulti autem cantores usuales et eorum discipuli, ... unam tamen historiam vel unum officium per se cantare nequeunt. [s.XV] Prosd. plan. 2, 19 p. 154, 14: officium novum intonare. al. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 9, 36: Nonne versus innovatos videmus non paucos in officiis propriis sanctorum et quarundam ecclesiae festivitatum post responsoria videlicet matutinarum. LmLConr. Zab. chor. 4, 9: officium defunctorum, tam missae quam vigiliarum aut vesperarum, bassius cantetur et minus iucunde quam alia officia defunctos non specialiter concernentia. Item officia de iucundis vel gaudiosis materiis iucundius cantari debent quam officium pro peccatis vel pro tribulatione et aliis huiusmodi. Item cum festum venerit in talem feriam, cuius officium, quod habet speciale, praetermitti non debet, ut duplex tunc fieri oporteat officium, quemadmodum in adventu vel in quadragesima aut in angaria nonnumquam fieri solet, tunc utique solemnius et tractius cantari debet officium de festo et illud de feria expeditius, ut inter huiusmodi diversa officia debita servetur differentia. LmLLe Munerat tract. 9. c speziell für die Gesänge der Messe — specifically for the songs of the mass [s.IX] LmLAurelian. 20, 11: Missarum vero officium constat in antiphonis, quae introitus dicuntur eqs. al. [s.XV] LmLUgol. Urb. 1, 129, 8: in suis responsoriis, introitibus et ceteris ad [] missae officium pertinentibus. al. LmLIoh. Tinct. diff. 163: Missa est cantus magnus, cui verba „Kyrie“, „Et in terra“, „Patrem“, „Sanctus“ et „Agnus“ et interdum cetere partes misse a pluribus canende supponuntur, que ab aliis officium dicitur. LmLIoh. Tinct. diff. 185: Officium idem est, quod missa secundum Hyspalos. LmLConr. Zab. chor. 5, 8: in officio missae. 2 Bezeichnung für den Introitus der Messe — term for the introit of the mass [s.X] LmLOdo Aret. p. 248a: omnis cantor ecclesiae tenere debeat tonum antiphonarum, officiorum seu communionum. LmLTon. Lugd. 1, 3: Habet autem iste tropus in introitibus suis tres differentias, quarum una tenetur in illis officiis, quae a mese inchoant ita: „Lex Domini.“ „Meditatio cordis mei“. [s.XI] LmLComm. ton. I 1, 1: Protus etenim authenticus officiorum differentias quattuor constare videtur (sim. LmLComm. ton. II 1, 1). al. LmLGuido micr. 13, 8: versus nocturnalium responsoriorum et psalmi officiorum (cf. LmLComm. Guid. 24 p. 142). LmLComm. Guid. 64 p. 145: in illis cantibus, scilicet officiis et offerendis. al. LmLPs.-Osbern. 30. LmLTheog. Mett. 31 interp. 2. al. [s.XII] LmLTon. Gratianop. p. 22: De responsoriis subsequitur informatio, que est communis omnibus responsoriis et officiis et gradalibus. al. LmLTheinr. Dov. 3, 23 p. 338, 9: ut in repetitione officii „Adorate Dominum“ (?). LmLTon. Baumg. 1, 19: Differentia prima in officiis ad introitus. LmLTon. Baumg. 2, 8: De officiis. Differentia prima. al. LmLTon. Nivern. f. 142v p. 122. al. LmLTon. Vatic. 12, 3 p. 197: Versus responsoriorum prothi in ⋅a⋅ inchoant, psalmi versus tam anthiphonarum quam officiorum in ⋅F⋅ incipiunt. al. [s.XIII] LmLMus. man. 53, 20. LmLMetrol. 18 p. 80. LmLAmerus 13, 1: Nunc dicendum est breviter de differenciis introituum, idest officiorum misse. al. LmLElias Sal. 19 p. 42a: „seculorum“ sunt species omnium octo tonorum: antiphonae, officia, responsoria eorumdem, alleluia, offerendae, communiones. al. LmLLambertus p. 261b. LmLPetr. Cruc. 2: De modo intonandi super psalmos: (sequitur exemplum). De officiis exemplum: (sequuntur exempla). De modo intonandi officium primi toni: (sequitur exemplum). al. Ton. Sar. p. 31: Intonacio psalmorum in officiis missarum. Ton. Sar. p. 71: Differencie primi toni de versibus officiorum ad introitum misse. al. LmLIoh. Groch. 265: Introitus missae vel officium est cantus recte ascendens et descendens secundum aliquem tonorum. Et post eum intonatur versus alicuius psalmi cum eo in sententia concordans cum „Gloria Patri“. Et iterum post hoc resumitur quemadmodum antiphona post psalmos. al. LmLWalt. Odingt. 5, 7, 7: Officium est introitus missae. al. [s.XIV] LmLGuido Dion. 2, 1, 107: Modus intonandi in officiis misse: Primus tonus in officiis sic incipit et sic mediatur (cum melodia). al. LmLIac. Leod. inton. 4, 22. LmLIac. Leod. spec. 6, 87, 2. LmLQuat. princ. 3, 38. al. LmLSumm. Guid. comm. 4, 88. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 2, 43 p. 314, 20. LmLTrad. Holl. II 4, 114: forma seu melodia super psalmos officiorum (inde LmLTrad. Holl. V 4, 251). LmLTrad. Holl. II 4, 239: in cantu officiorum seu introituum (inde LmLTrad. Holl. V 4, 379). al. LmLLad. Zalk. B 25: omnes versus officiorum primi toni iubilantur, ut sequitur: „Prima aetate sunt Adam et Ewa creati“ (cum melodia). al. 3 Bezeichnung für die mit einem Psalmvers verbundenen Gesänge der Messe — term for the chants of the mass that include a psalm verse [s.XIII] LmLTon. Lips. p. 98: Iste tonarius melicus cum sua rubrica specialiter pertinet ad officia, quae sunt in graduali. Igitur primus tonus in officiis duas habet differentias et septem litteras inceptivas. LmLTon. Lips. p. 99: Primus tonus in officiis transponitur hoc modo: „Gloria Patri et Filio“ usque „seculorum amen“. „Exaudi Domine“. „Illumina“. „Salvum fac serv.“. „Passer invenit“. Primus tonus in officiis transformatur hoc modo: (sequuntur exempla). LmLTon. Lips. p. [] 111: Septimus tonus in officiis septem habet litteras inceptivas: ... „Aetate septima resurgemus: reddituri rationem meritorum“ ... „Puer natus est“. „Spiritus ubi vult“. „Inveni David“. „Qui sedes“. „Domine quinque talenta“. „Tu mandasti“. „Votas michi fecisti“ (cf. LmLWagner, Tonar p. 99 sq.). al. [s.XV] LmLSzydlov. 14 p. 70: cuilibet tono certus modus est atributus quoad finem et principium iniciandi et finiendi suum cantum, sive sit autentus sive plagalis tonus, tam quoad psalmos quam quoad officia. Octo (ms. et. ed.: Octi) enim sunt dispositi toni pro psalmis et variis officiis regulis artis musice artati. (?)