Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
nôtnumft st. f.
st. f. (vgl. Wilm., Gr. 22 § 254,4), mhd. nôtnumft, nhd. (älter) notnunft; mnd. nôtnumft. — Graff II,1077.
not-numft: nom. sg. Gl 3,291,8 (SH b; -ūf-). 30 (SH b). 4,91,29 (Sal. a1); dat. sg. -]i S 145,33 (WB); -]e Nb 26,25 [22,1/2] (-ô-); acc. sg. -] Gl 2,101,25 (2 Hss., darunter clm 14747, 9. Jh.). 114,42 (M). 4,323,18 (mus. Salzb., Gll. 9. Jh.?); nom. pl. -]i 2,321,25 (Frankf. lat. qu. 74, 9. Jh.); -numpfti: gen. sg. T 141,19 (zum unorganischen, durch m veranlaßten -pf- vgl. Sievers, Unters. S. 15); -nunft: nom. sg. Gl 2,321,25 (Carlsr. Aug. CXI, 9. Jh.). 4,157,40 (Sal. c); gen. sg. -]i H 3,5,4; dat. sg. -]i S 317,29 (Würzb. B.). T 83,2; acc. sg. -] Gl 2,101,26 (clm 19417, 9. Jh.); -nunf: nom. sg. 3,310,13 (SH d; zum Schwund von -t vgl. Braune, Ahd. Gr.15 § 161 Anm. 6; -f zu t rad. (?), vgl. Steinm.); -nuft: dass. 291,8 (SH b; mit Schwund des Nasals durch Dissimilation vgl. Schatz, Abair. Gr. § 84 u. Lessiak, AfdA. 34,220, oder mit fehlendem Nasalstrich?).
Verschrieben: not-nūht: dat. sg. Gl 1,646,30 (M, clm 18140, 11. Jh.; zum endungslosen Dat. vgl. in ders. Hs. Gl 1,400,9, dazu Schatz, Abair. Gr. § 109b); -nhi: dass. ebda. (M; -h- undeutlich u. daran rad.); -mumphtin: dat. pl. S 315,12 (zu -pht- für -ft- vgl. Braune a. a. O. § 139 Anm. 7). 1) gewaltsames Wegnehmen, Raub: notnumft rapina spolia Gl 4,91,29. rapina 157,40. ih pin sculdic in scazgiridi, ... in meinstala, in diufen, in unrehtemo helenne, in notnumfti, in scahtuoma, in branta, in rouba S 145,33 (WB, notnama BB). trohtin ... dir uuirdo ih suntigo pigihtic ... allero minero suntono ... in diuuun, in notnumphtin, in pisuuiche 315,12. uue iu scriberin inti Pharisein, lichezera, bithiu uuanta ir reinet thaz dar uzzana ist thes keliches inti thes scenkifazzes, innana sint fol notnumpfti inti unsubarnesses vae vobis, scribae et Pharisaei hypochritae, quia mundatis quod deforis est calicis et parabsidis, intus autem pleni sunt rapina et inmunditia T 141,19, ähnl. 83,2 (rapina). so ih sah tero lantliuto guot feroset uuerden . umbe fronozins . alde ouh sus fone iomannes notnumfte provincialium fortunas pessumdari . tum privatis rapinis . tum publicis vectigalibus Nb 26,25 [22,1/2]; ferner: S 317,29. 2) Gewalttat, Gewaltanwendung (in räuberischer Absicht): notnūht [populi terrae calumniabantur calumniam, et rapiebant] violenter [: egenum, et pauperem affligebant, et advenam opprimebant calumnia absque iudicio, Ez. 22,29] Gl 1,646,30. âna notnumft [si per trecennium, eas (parochias vel possessiones)] absque vi [obtinentes, sub dispensatione rexerunt, Conc. Chalc. XVII p. 136] 2,101,25. 114,42. 4,323,18. notnumfti [de avaritia, proditio, fraus, fallacia, periuria, inquietudo,] violentiae [, et contra misericordiam obdurationes cordis oriuntur, Greg., Mor. in Job 31,45 p. 1036] 2,321,25 (zur St. vgl. Hiltensberger a. a. O.). notnumft violentia 3,291,8. 310,13. violentia vis valida 291,30. (Gott) zan uuidar pliuue apanstigamu ... kalauba hizzu strede notnunfti heitar ni uuizzi dentem retundet invidi ... fides calore ferveat, fraudis venena nesciat H 3,5,4.
Abl. nôtnumftâri; nôtnumftîg; vgl. nôtnumftlîhho.