Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
mûrâri st. m.
st. m., mhd. mûrære, mûrer, nhd. maurer; mnd. mûrer, mnl. murer; vgl. mlat. murarius. — Graff II,842 f.
murrarra: nom. pl. Thoma, Glossen S. 3,14 (zur Geminate vgl. Braune, Ahd. Gr.15 § 200 Anm. 2); mur-ar-: nom. sg. -i Gl 1,434,26 (M; -v-). 673,47 (M, 2 Hss.; lat. gen. sg.). 2,331,72 (clm 14747, 9. Jh.). 3,139,28 (SH A, 3 Hss., 1 Hs. -v-). 4,168,52 (Sal. d; lat. pl.); -e 1,673,46 (M, 2 Hss.; lat. gen. sg.). 3,139,29 (SH A). 227,57 (SH a2, 4 Hss., 1 Hs. -v-). 268,42 (SH b, 2 Hss.). 296,40 (SH d). 313,62 (SH e, 2 Hss.). 357,9. 427,4. 692,55. Thies, Kölner Hs. S. 162,24 (SH); -] Gl 3,139,29 (SH A); gen. sg. -es 1,673,44 (M, 7 Hss.); nom. pl. -e 434,24/25 (M, 3 Hss.). 447,3 (Rb); -a 276,56 (Rd). 434,22 (M, 5 Hss.). 673,44 (M; lat. Gen. Sing. wohl als Nom. Plur. mißverstanden); -i 434,23 (M, 5 Hss.; oder sg.?); dat. pl. -um 458,26 (Rb; -ar+); -un 455,23 (M, 3 Hss., 1 Hs. -vn). 470,11 (M, clm 6225, Hs. 9. Jh.). Meineke, Basler Fragm. S. 107,2 (M); -en Gl 1,455,24/25 (M). 471,41 (vgl. Gl 5,93,7; M); -in 455,24 (M, 2 Hss.). 471,41 (M, 2 Hss.); movr-: nom. sg. -e 3,227,58 (SH a2; zur Diphthongierung vgl. Schatz, Abair. Gr. § 10); mur-er-: dass. -e 4,271,25 (M; lat. dat. pl.). Hbr. I,289,277 (SH A); nom. pl. -e Gl 1,432,15. 4,269,8 (M). 284,12 (M; lat. Gen. Sing. vielleicht als Nom. Plur. mißverstanden, oder nom. sg. wie sonst oft in der Hs.?); -] 5,4,41 (M; zur Apokope des Plural-e vgl. ReichmannWegera, Frühnhd. Gr. § M 8; oder sg.?); dat. pl. -ē 6,16 (M); -in 1,455,25 (M); -æri: nom. pl.? 434,24 (M; oder sg.?); muorer- (zur Diphthongierung vgl. Schatz, Abair. Gr. § 10): nom. sg. -e 3,185,69 (SH B); -] 692,55. 4,183,40; maurer: dass. ebda.; dat. pl. -]n 1,471,42 (M; -v-); morere: nom. sg. 3,185,69 (SH B).
Verschrieben: murarii: gen. sg. Gl 1,673,45 (M, 2 Hss.; Endg. wohl unter lat. Einfluß); murarirn: dat. pl. 471,41 (M); muraen: dass. 455,25 (M).
Maurer: murara flastrarra [zu: quos (die Steine für den Tempel) dolaverunt] caementarii [Salomonis, 3. Reg. 5,18, oder zu: quos dolaverunt ...] caementarii [Hiram, ebda.] Gl 1,276,56, z. gl. St. murere 432,15. 434,22 (1 Hs. cementarius, dies. Hs. noch flastar cementum). 447,3. 4,269,8. 5,4,41. murarvn [qui et distribuant eam (sc. pecuniam) his qui operantur in templo domini ... tignariis videlicet et] caementariis [4. Reg. 22,6] 1,455,23. Meineke, Basler Fragm. S. 107,2. murarum [dabant eam (sc. pecuniam) iuxta numerum atque mensuram in manu eorum, qui praeerant] caementariis [domus domini, 4. Reg. 12,11, oder zu: qui impendebant eam (sc. pecuniam) in fabris lignorum, et in] caementariis [iis, ebda.] Gl 1,458,26. murarun [dederunt autem pecunias latomis et] caementariis [1. Esdr. 3,7] 470,11. 471,41 (vgl. Gl 5,93,7). 4,271,25. 5,6,16. murares [ecce dominus stans super murum litum, et in manu eius trulla] caementarii (1 Hs. noch übergeschr. artificis) [Amos 7,7] 1,673,44 (vgl. Davids, Bibelgl. S. 331,1361). 4,284,12. murari [zu: in evangelio ... homo iste, qui aridam habet manum,] caementarius [scribitur, Hier. in Matth. 12,13 p. 78, oder zu:] caementarius [eram, manibus victum quaeritans, ebda.] 2,331,72. murari cementarius 3,139,28 (1 Hs. stainmezzo ł murari). 185,69. 227,57. 268,42. 296,40. 313,62. 357,9. 427,4. 692,55. 4,168,52. 183,40. Hbr. I,289,277. Thies, Kölner Hs. S. 162,24. murrarra inde cementarii [zu: habueruntque lateres pro saxis, et bitumen pro caemento, Comm. in Gen. = Gen. 11,3] Thoma, Glossen S. 3,14.
Vgl. Heyne, Handw. S. 70 f.