lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

muozîg

nur ahd. · 2 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
2 in 2 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
2
Verweise raus
6

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

muozîg adj.

Bd. 6, Sp. 910
muozîg
adj., mhd. müeʒec, nhd. müßig; mnd. mtich, mnl. moetich; vgl. ae. ǽmettig, ǽmtig. — Graff II,908 f.
mozzic: Grdf. Gl 1,86,32 (Pa). — moazzic: Grdf. Gl 1,86,32 (K); nom. PL. n.? -]o 208,6 (K; zum Kasus s. 1). — muazigo: nom. pl. n.? 208,6 (Ra; zum Kasus s. 1). — muozz-ik-: nom. sg. m. -er Gl 2,680,17; -ig-: nom. pl. m. -e S 170,63; muoz-ic: Grdf. 56. 57; -ig: dass. Nb 156,8 (-îg). 340,17 [132,8. 257,8]; nom. sg. m. -]er Gl 2,190,5 (M, 2 Hss.); gen. sg. f. -]ero 179,73 (M, 4 Hss.); nom. pl. m. -]a 168,31 (clm 6277, Hs. 9. Jh.); acc. pl. f. -]en 485,3 (Sg 136, Gll. 9. oder 10. Jh.?). — mzziger: nom. sg. m. Gl 2,214,12. Verschrieben, verstümmelt: muozzi.: Grdf.? Gl 2,205,63 (l. muozzic, Steinm. z. St.; oder ist -ger nom. sg. m. zu ergänzen (?), vgl. z. gl. St. Gl 2,190,5. 214,12 unter 1); muozcic: dass. S 170,59 (Ausg. muozic). 1) frei (von Arbeit), untätig: moazzico frihalsi frihals munificencia libertas libera Gl 1,208,6 (zur Auffassung von munificentia ‘Freigebigkeit’ als Nom. Plur. Neutr. des Adj. munificens u. zum Einfluß von libertas u. libera auf die Glossierung mit muozîg ‘frei, unbeschäftigt’ vgl. Splett, Stud. S. 294 f.; zum Kasus vgl. Kommentar zu Gl 1,38,13 f. a. a. O. S. 90). muoziga [tunc eorum palmas afflicti respiciant, in quorum nunc laboribus] otiosi [perdurant, Greg., Cura 3,10 p. 45] 2,168,31. muoziger [in desideriis est omnis] otiosus [ebda. 3,15 p. 56] 190,5. 205,63. 214,12. muozigen [lacerent inpune manusque tingant magistri] feriatas (Glosse: armatas, vel otium habentes, vgl. PL 60) [sanguine, Prud., P. Cass. (IX) 40] 485,3. do sah der husherro dei liuti da muozic sten [vgl. vidit alios stantes in foro otiosos, BH, Schmid II,14,168] S 170,56. die sint piheftit mit des tiufalis uuerhi: uone danne niuuerdunt si nieth kinennit muozzige, sunter tode [vgl. peccatores autem non otiosi, sed mortui dicuntur, ebda. 180] 63. Seneca uuolta ioh sin guot al geben Neroni . unde heime sizzen muozig Seneca etiam opes suas conatus est tradere Neroni . seque conferre in otium Nb 156,8 [132,8]. iz (daz muot) echert muozig liget (mens) tantum patiens iacet [vgl. nihil laborans, Rem.] 340,17 [257,8]; ferner: S 170,57. 59. 2) geruhsam, mit Muße: muozziker [tu, Tityre,] lentus (vgl. otiosus, Serv.) [in umbra formo(n)sam resonare doces Amaryllida silvas, Verg., E. I,4] Gl 2,680,17. 3) träge: muozigero slaffi [pecuniam quippe in sudario ligare, est percepta dona sub otio] lenti torporis [abscondere, Greg., Cura 1,9 p. 10] Gl 2,179,73 (1 Hs. nur slaffî). 4) möglich, in der Verbindung ni muozîg sîn: nist mozzic caret Gl 1,86,32 (zur Übers. von carere ‘sich einer Sache enthalten, einer Sache entsagen’ im Sinn von ‘nicht möglich sein’ vgl. Splett, Stud. S. 151).
Komp. hîmuozîg; Abl. muoziglîh; muozigo; muozigheit, muozigî; ?muozîgen; vgl. unmuozîg.
2885 Zeichen · 136 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    muozîgadj.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +1 Parallelbeleg

    muozîg adj. , mhd. müeʒec, nhd. müßig; mnd. mtich, mnl. moetich; vgl. ae. ǽmettig, ǽmtig. — Graff II,908 f. mozzic: Grd…

Verweisungsnetz

8 Knoten, 7 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 2 Kompositum 6

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit muozig

7 Bildungen · 7 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Ableitung von muozig

muoz + -ig

muozig leitet sich vom Lemma muoz ab mit Suffix -ig.

Zerlegung von muozig 2 Komponenten

muo+zig

muozig setzt sich aus 2 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

muozig‑ als Erstglied (7 von 7)

muozîgen

AWB

muoz·igen

? muozîgen sw. v. ( zum Ansatz vgl. Riecke, jan-Verben S. 462; oder gi-muozîgen ? ), mhd. müeʒegen, nhd. dial. bair. müeßigen Schm. 1,1678. …

muozgheit

AWB

muozig·heit

muozigheit st. f. , mhd. müeʒecheit, nhd. müßigkeit; mnl. moeticheit. — Graff II,909. muozzig-heite: dat. sg. S 144,35/36 ( BB ); muozic-: d…

muozglîh

AWB

muoziglîh adj. , mhd. muoʒec-, müeʒeclich. — Graff II,909. muozeg-lichen: nom. pl. f. Nc 724,15 [41,7]. ruhig: dero anderro goto gehileicha …

muozglîhho

AWB

muoziglîhho adv. , mhd. muoʒec-, müeʒeclîche, nhd. ( älter ) müsziglich. — Graff II,909. muazzic-liho: Gl 1,411,23 ( Rb ). mit Muße, Fehlübe…

muoziglīcho

KöblerAhd

muoziglīcho , Adv. Vw.: s. muozīglīhho*

muoziglīh

KöblerAhd

muoziglīh , Adj. Vw.: s. muozīglīh*

muoziglīhho

KöblerAhd

muoziglīhho , Adv. Vw.: s. muozīglīhho*