mollis

mollis -e weich (als Klangqualität) — supple (with respect to quality of sound) 1 in Bezug auf die antiken Tongeschlechter — with reference to the Greek genera a in der differenzierten Tetrachordteilung des genus chromaticum (⅓, ⅓, 1 ⅚ eines Ganztons) und diatonicum (½, ¾, 1 ¼ eines Ganztons) — in the differenciated tetrachord division of the genus chromaticum (⅓, ⅓, 1 ⅚ of a tone), and the genus diatonicum (½, ¾, 1 ¼ of a tone) [s.V] LmLMart. Cap. 9, 959: Sed cum tetrachordorum, quos quadrifidos appellamus, divisiones innumerabiles sint, sex sunt notae: enharmonia una; chromatis tres, quarum prima, quae mollis ac soluta, secunda, quae hemiolia est, tertia, quae est toniaea; diatonici duae, mollis atque robusta (ad. loc. LmLGloss. Mart. Cap. 959/369, 13-4). ibid. al. [s.VI] LmLBoeth. mus. 5, 18 p. 371, 4: Idem (sc. Ptolomaeus) etiam Aristoxenum reprehendit, cur diatonici generis duas tantum fecerit divisiones, ut in mollem incitatumque divideret, cum possint aliae quoque diatonici generis species inveniri (inde LmLIac. Leod. spec. 5, 49, 8). [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 5, 46, 21. v. chroma LmLvol. I, col. 485, 66 sqq.; chromaticus LmLvol. I, col. 492, 45 sqq.; diatonicus LmLvol. I, col. 949, 26 sqq. b das chromatische Tongeschlecht betreffend — with respect to the chromatic genus [s.VI] LmLBoeth. mus. 1, 1 p. 184, 5: genus chromaticum, quod mollius est (inde LmLHier. Mor. 8 p. 38, 7. LmLIac. Leod. spec. 1, 18, 3). LmLBoeth. mus. 1, 21 p. 213, 1: Et diatonum quidem aliquanto durius et naturalius, chroma vero iam quasi ab illa naturali intentione discedens et in mollius decidens, enarmonium vero optime atque apte coniunctum (inde LmLAnon. Bernh. 2, 77. LmLHier. Mor. 9 p. 44, 11. LmLQuat. princ. 2, 14. LmLIoh. Cicon. mus. append. 1 p. 392, 7. LmLUgol. Urb. 5, 41, 10. LmLFr. Gafur. op. 5, 2. LmLBart. Ram. 1, 2, 6 p. 42. LmLFr. Gafur. theor. 5, 2. LmLGuill. Pod. ench. 11 p. 374. al. LmLGuill. Pod. 2, 4. al. LmLMon. Mon. divisurus p. 40, 29). [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 2, 2: Tria genera organi sunt: Chromaticum, enarmonium, diatonicum; quorum primum quidem mollissimum, medium bene canorum. al. [s.IX] LmLIoh. Scot. annot. 512, 2 (inde LmLRemig. Aut. 512, 2). [s.XI] LmLPs.-Berno mon. pr. 2, 8: Hoc genus (sc. chromaticum) mollissimum comprobatur, quocirca ecclesiastico usui non applicatur (sim. LmLFrut. brev. 11 p. 86. LmLQuaest. mus. 1, 25 p. 68). al. [s.XIII] LmLComm. Boeth. I 1, 1 p. 31. al. LmLTrad. Garl. plan. I 20. LmLTrad. Garl. plan. III 19. LmLAugust. min. C 21. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 5, 10, 9. LmLQuat. princ. 2, 15. LmLAnon. Ellsworth 5 p. 232 app. crit. [s.XV] LmLOrig. et eff. 22, 2. al. LmLGeorg. Ans. 1, 124. LmLAnon. Carthus. theor. 17, 15. LmLTrad. Holl. V 4b, 4.[] LmLBart. Ram. 3, 2, 4 p. 102. LmLLad. Zalk. A 17-18. LmLGuill. Pod. ench. 12 p. 374. al. LmLGuill. Pod. 2, 9. al. LmLHerb. Tr. 2, 4 p. 51. LmLMon. Mon. divisurus p. 39, 19. c das enharmonische Tongeschlecht betreffend — with respect to the enharmonic genus [s.VI] LmLBoeth. mus. 5, 16 p. 365, 16: cumque generum divisio secundum eum (sc. Aristoxenum) sit duplex, unum quidem genus est mollius, aliud vero incitatius. Et mollius quidem est enarmonium, incitatius vero diatonicum. Inter haec vero consistit chromaticum incitatione mollitieque participans (ad loc.: LmLGloss. Boeth. mus. 5, 16, 13: Suavius et mollius [est], quod minoribus partitur spatiis; incitatius, quod maioribus. inde LmLEngelb. Adm. 4, 3, 23. LmLIac. Leod. spec. 5, 46, 5. LmLComm. Boeth. II p. 388, 7: ‚mollius‘, scilicet suavius vel debilius vel infirmius. LmLUgol. Urb. 5, 51, 10). [s.XV] LmLBart. Ram. 1, 2, 6 p. 42: enharmonium vero, quod magis ad molle coaptatum est. LmLGuill. Pod. 2, 9: enarmonicum secundum ditonum eius incompositum omnibus durissimum et secundum dyesim atque dyesim, quantum semitonium dividunt, simul mollissimum. d das diatonische Tongeschlecht betreffend — with respect to the diatonic genus [s.XV] LmLIoh. Hoth. exc. p. 43: Quid antiquissimi musici diatonici divisionem ratione semitonii mollem non appellavere atque suave, reliquam vero incitatiorem, hoc est, duriorem? Postremo genus ipsum modo durum, modo molle? 2 in Bezug auf die antiken Transpositionsskalen — with reference to the ancient transpositions of the tonal system [s.VI] LmLBoeth. mus. 1, 1 p. 180, 19: Gaudet vero gens modis morum similitudine; neque enim fieri potest, ut mollia duris, dura mollioribus adnectantur aut gaudeant (inde LmLReg. Prum. 5, 68. LmLAnon. Pannain p. 109. LmLHier. Mor. 8 p. 36, 27. LmLGuido Dion. 1, 4, 297. LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 10, 4. LmLGuill. Pod. 4, 19). [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 1, 235: ‚phrygius‘: mollis. al. [s.IX] LmLGloss. Mart. Cap. 964/371, 19-0: ‚femineos modos‘: molles. [s.XIII] LmLComm. Boeth. I 1, 1 p. 29. al. 3 in Bezug auf die Klangfarbe eines Tons — with reference to the color of a sound [s.VII] LmLIsid. etym. 3, 20, 13: Vinnola est vox mollis atque flexibilis (inde LmLHier. Mor. 4 p. 18, 14. LmLWalt. Odingt. 2, 10, 25. LmLComm. Boeth. II p. 216, 21. LmLFlor. Fax. 1, 4, 16). [s.XI] LmLVers. Ars humanas p. 113a: Nec sat dura neque mollis debet esse vocula, / sed directa. ibid. al. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 2, 2, 4: Quaedam enim instrumenta tam naturalia quam artificialia sonos faciunt grossiores, graviores, rudiores et duriores, quaedam subtiliores, altiores, dulciores et molliores. LmLBart. Ram. 1, 2, 7 p. 43: quod cantus in ascensu, ut dicit Iohannes de Villanova, vult vocem fortificari et in descensu molle fieri. LmLIoh. Hoth. exc. p. 47: nam sonorum alius asper, alius lenis sive mollis dici potest. al. 4 in Bezug auf das b rotundum — with reference to b rotundum [s.XI] LmLGuido micr. 8, 10: ⋅b⋅ vero rotundum, quod minus est regulare, quod adiunctum vel molle dicunt (inde LmLAnon. Lips. p. 155). LmLVers. Ars est 25: Inter ⋅a⋅⋅ et ⋅C⋅⋅ quadratam ⋅b⋅ componimus aliam; / et quia mollis dicitur, rotunda sic describitur. LmLMod. Protus finit p. 108: synemenon crebro molli voci consonat. LmLTheog. Mett. 12, 6 (p. 187b): Quidam musici non ponunt tetrachordum synemeni, sed tantum unam chordam, et vocant eam mollem. LmLIoh. Cott. mus. 5, 3: ⋅b⋅, quod nos molle vel rotundum dicimus, a quibusdam Graeco nomine synemmenon, id est adiunctum, appellatur (inde LmLHier. Mor. 10 p. 46, 2). [s.XII] LmLGuido Aug. 49: ⋅b⋅ rotundum, quod non quadratum, id est naturale et solidum, sed molle, id est debile, vocatur et accidentale. Guido[] Aug. 67 (sim. LmLAnon. Cist. I 50 p. 28). [s.XIII] LmLMus. man. 28, 26. al. LmLAmerus 21, 10. LmLHier. Mor. 12 p. 53, 14: ⋅b⋅ molle ... cum mi, quod est in ⋅a⋅ acuto, mollem in harmonia reddit sonum. LmLTrad. Garl. plan. V 47. LmLVers. Postquam pro 151. al. LmLPs.-Mur. summa 835. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 6, 61, 2. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 35. LmLHeinr. Eger 5 p. 61. [s.XV] LmLGob. Pers. p. 181b. LmLAnon. Claudifor. 2, 9, 2. LmLUgol. Urb. 2, 34, 51. al. LmLAnon. Carthus. pract. 7, 21. LmLTrad. Holl. I 1, 7, 11. LmLTrad. Holl. III 4, 14 glo. al. LmLConr. Zab. tract. S 5. al. LmLFr. Gafur. extr. 5, 3, 1. LmLIoh. Tinct. exp. 5, 10: Et dicitur ⋅b⋅ molle, quia per eam fa in loco, cuius clavis est ⋅b⋅ rotundum, canitur, quod quidem fa molle, id est dulce, est respectu mi in ipso interdum loco per ⋅♮⋅ durum canendi. al. LmLIoh. Hoth. exc. p. 48. LmLLad. Zalk. A 69: Sed quia molle et durum naturaliter inter se sunt dissonantia, ergo in ⋅b⋅fa⋅b⋅mi non fit mutatio. LmLGuill. Pod. ench. 17 p. 379. al. LmLGuill. Pod. 3, 30. al. 5 in Bezug auf den Charakter eines Gesangs oder des Gesangsvortrags — with reference to the character of a song or of a vocal performance [s.XI] LmLGuido micr. 18, 15: Superior nempe diaphoniae modus durus est, noster vero mollis. [s.XII] LmLAnon. Pannain p. 109: qui asperiores sunt, asperioribus utuntur modis, qui mansueti, mediocribus, qui vero lascivi, mollibus et iocundis. [s.XIII-XIV] LmLEngelb. Adm. 3, 8, 16: mollis quedam deflexio de tono in tonum per semitonia. LmLIac. Leod. spec. 4, 8, 5: Appetit enim se musica conformare diversis hominum statibus et dispositionibus ..., nec bene miscentur mollia duris. LmLQuat. princ. 1, 11. LmLComm. Boeth. II p. 90, 6: cantus nimis molles vel nimis asperi. al. [s.XV] LmLAnon. Claudifor. 2, 18, 13: aliqui molles cantus in descensu exigunt ⋅b⋅ molle. LmLGeorg. Ans. 3, 131: Est siquidem cognitum diversa temporis mensura voces efferri cantabiles vel ad acutum vel ad grave; sive asperiores sunt sive molliores non minus ad melodiam conferre quam diversitates quantitatis et qualitatis. LmLTrad. Holl. I 1, 5, 20: Claves enim littere vocum dicuntur, quia per eas cantus et proprietates vocum, que trina vocum determinacione dicuntur, asperarum videlicet, mollium et mediocrium, velud quadam clave ferrea reserantur. LmLTrad. Holl. III 2, 1 glo. LmLTrad. Holl. VI 5, 3. LmLFr. Gafur. op. 1, 1. LmLNicol. Burt. 1, 11, 62. LmLFr. Gafur. theor. 1, 1, 26. al. LmLHerb. Tr. 1, pr. p. 19. 6 in Bezug auf Intervalle — with reference to intervals [s.XIII] LmLMetrol. 55 p. 73: Semitonus est quaedam vox, quae minorem et molliorem sonum reddit. LmLMetrol. 60 p. 74: Semiditonus est quaedam vox, quae habet in se tonum et semitonum et molliorem sonum reddit quam illa, quae duos plenos tonos habet. LmLPs.-Mur. summa 608: cum semitonium mollem habeat sonum respectu aliarum notarum. [s.XIV] LmLIoh. Boen ars 2, 21, 16: molle semitonium. LmLIoh. Boen mus. 3, 192-194. LmLCompil. Ticin. C 163. (?) [s.XV] LmLIoh. Olom. 7 p. 31: semitonium ... propter mollem elevationem et depressionem quam habet respectu toni dimidium. al. LmLTact. Ad habendum 5: Item notandum proximum semitonium post re dicitur mollis tertia respectu ut et mi eius aspera tertia et fa eius quarta et sol eius quinta. al. LmLFr. Gafur. op. 5, 2. LmLBart. Ram. 1, 2, 2 p. 28: diatessaron magis molle quam tritonus (inde LmLIoh. Hoth. exc. p. 40). al. LmLIoh. Hoth. exc. p. 46. al. LmLFr. Gafur. theor. 5, 2, 3. LmLMich. Keinsp. 6, 30. LmLErasm. Hor. p. 74b: Semitonium est ascensus vel descensus per secundam mollis aut imperfectus. 7 zur Bezeichnung und Charakterisierung des Hexachords F-d (hexachordum molle) — for designation and characterization of the hexachord F-d (hexachordum molle) [s.XIV] LmLMarch. luc. 8, 3, 14: B rotundi cantus dicitur ille, qui propter mutationem nature in ipsum vel e converso nil[] durum resonat, sed molle et delectabile. LmLCompil. Ticin. B 96. [s.XV] LmLIoh. Floess 51: ⋅G⋅ dat b durum, ⋅f⋅ mollem, ⋅c⋅ naturalem. LmLThom. Bad. p. 91. LmLTrad. Holl. I 1, 6, 4: Et iuxta triplicem soni proprietatem in triplici differencia reperitur, videlicet durus sive asper, naturalis sive planus et mollis sive dulcis. al. LmLTrad. Holl. II 2, 3. LmLVers. Imparitas p. 152 (p. 467b). LmLTrad. Holl. III 2, 1 glo.: Cantus autem mollis dicitur ex eo, quoniam suavem atque dulcem efficit melodiam (sim. LmLTrad. Holl. VI 34, 6). al. LmLTrad. Holl. IV 92: de fa molle in mi durum. (?) LmLTrad. Holl. VI 34, 5. LmLAdam Fuld. 2, 2. LmLLad. Zalk. A 24: de triplici voce, scilicet de voce dura, de voce molle et de voce naturali, per quas voces triplex cantus repraesentatur. al. LmLMich. Keinsp. 4, 3: Tres sunt cantus secundum Guidonem: durus, mollis, naturalis. ... Mollis est secundus neque id immerito: blanditie enim expalpat. al. LmLSzydlov. 3 p. 16. 8 in Bezug auf chromatische Halbtöne — with reference to chromatic semitones [s.XV] LmLGeorg. Ans. 1, 127: nostri cantores voculas divisere suas graves quidem et acutas atque has voces molles interposuere, in quibus constare cantilene perfectionem omnem predicant. LmLGuill. Pod. ench. 26 p. 389: voces supradicte tetrachordi in eo, quod Latine coniunctum propter causam iam assignatam apellatur, coniuncte dicuntur .... in eo autem, quod de tono ⋅a⋅C⋅ semitonium facit, cromatice et molles. LmLGuill. Pod. 5, 4: semitonium inquam cromaticum per divisionem, scilicet toni, proveniens, quod ideo molle est, quia maius intervallum in minus convertit. al. ex errore pro mobilibus: LmLIoh. Cicon. mus. append. p. 402, 1. cf. LmLHMT s. v. Dur - moll v. ⋅b⋅ mollis (-e) s. v. B, b, C II 5 e et VIII; cantus b mollis (mollialis, mollaris) s. v. cantus I E 5 c; e molle; semitonium molleadv.