lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

lînboum

ahd. bis mhd. · 3 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
3 in 3 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
7
Verweise raus
6

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

lînboum st. m.

Bd. 5, Sp. 1006
lîn-, lîmboum
st. m. (zum Ansatz als Folge einer Assimilation oder aber als Bildung in Anlehnung an lîm vgl. Gröger § 133.1), mhd. lîm-, lînboum, frühnhd. leinbaum Frühnhd. Wb. 9,898, nhd. dial. schweiz. lînbaum Schweiz. Id. 4,1241, schwäb. obersächs. leinbaum Fischer 4,1154, OSW 3,72; as. lîmbôm (vgl. Gallée, Vorstud. S. 196; s. u.); vgl. bair. leimahorn Schm. 1,1472; zum Erstglied vgl. Kluge, Et. Wb.24 S. 566 s. v. lehne2. — Graff III,118 f.
Alle Belege im Nom. Sing., wenn nicht anders angegeben.
lin-povm: Sprachwiss. 18,106; lein-: Gl 3,41,56; -paū: 17/18; -pa: 18. — lin-boum: Gl 2,376,25 (-ov-). 681,40. 688,12. 14 (lat. nom. pl.). 3,340,11/12 (SH g). 4,153,35 (Sal. c.); acc. pl. -]a 2,697,27. 698,22; -bovm: 3,41,17 (2 Hss.). 95,50 (SH A, 3 Hss.). 249,7 (SH a 2, 2 Hss.). 5,34,20 (SH A); -boū: 3,95,51 (SH A, 2 Hss.). 340,11 (SH g, 2 Hss.); -boun: 282,68 (SH b); -bon: 326,43 (SH f); -baū: 4,355,70; liin-bovm: 3,41,15; lein-boū: 40,43.
lim-pom: Scripta phil. 1,107 (lat. nom. pl.). Gl 2,721,7; nom. pl. -]e 16; -pon: 3,713,21. — lim-boum: Gl 2,372,23. 701,44. 53 (lat. nom. pl.). 3,41,15 (3 Hss., davon 1 Hs. -ov-). 54. 352,65 (-ov-). Hbr. I,179,129 (SH A; -ov-). II,146,14 (SH a 1, Anh.); acc. sg. -] Gl 2,667,51; acc. pl. -]a 707,31. 710,12; -bovm: 3,41,14 (3 Hss.). 54. 95,51 (SH A). 196,7 (SH B). 249,37 (SH a 2, 2 Hss.). BES 6,58,118; -boū: Gl 2,705,49. 3,304,63 (SH d); -bom: 41,16. 95,52 (SH A); -bovn: 41,14; -bon: 95,52 (SH A); -bō: 41,16; -baom: 196,7 (SH B); -ba: 41,54 (2 Hss., davon 1 Hs. -ū); -B: 17. 53.
lī-poum: Gl 2,631,43. — lī-bo: Gl 3,321,25 (SH e); hierher auch, mit fehlendem Nasalstrich (?): li-boum: Thies, Kölner Hs. S. 176,9 (SH); -bō: Gl 3,41,55.
Verschrieben: lem-pā: Gl 3,41,18. — bim-bovm: Amsterd. Beitr. 26,16; hierher wohl auch, mit eingeschobenem Dental: lint-boum: Publ. 62,447,6. 15 (beide Paris 9346, 11. Jh.); -bo: Gl 3,53,56 (cgm 5250, 11. Jh.; anders Gl.Wortsch. 6,109, der diesen Beleg zu einem Ansatz lintboum stellt); lind-baum: 95,53 (SH A, clm 23796, 15. Jh.).
Fraglich: linden-baum: Gl 3,41,56 (clm 3537, 15. Jh.; Erstglied unter Einfluß von ahd. linta, oder liegt Wortersatz vor, so daß ein Ansatz lintûnboum anzunehmen ist (?), so Gl.-Wortsch. 6,109).
eine Laubbaumart, möglicherweise der (Spitz-) Ahorn, Acer (platanoides L., vgl. Marzell, Wb. 1,72 ff., vgl. auch den Wortgebrauch in den Dialekten), die (Manna-)Esche, Fraxinus (ornus L., vgl. Marzell, Wb. 2,492 f., vgl. auch Georges, Handwb.11 s. v. ornus) oder die Hainbuche, Carpinus Betulus L. (vgl. Marzell, Wb. 1,851); eine nähere Zuordnung ist wegen der Mehrdeutigkeit der lat. Lemmata u. der vielfältigen ahd. Parallelglossierungen nicht möglich: limboum [feminina eiusdem terminationis correptae, si sint arborum nomina, secundae erunt declinationis, ut ‘haec] ornus (ornus) [huius orni’, Prisc., Inst. II,267,2] Gl 2,372,23. linbovm ornus [ebda.] 376,25. līpoum ornus (arbor) [-que incanuit albo flore piri, Verg., G. II,71] 631,43. linboum ornus [ebda.] 688,12. 701,44. 721,7. limboum [(Orion) summis referens annosam montibus] ornum [ders., A. X,766] 667,51. linboum [quibus (den Flöten) ille solebat cantando rigidas deducere montibus] ornos [ders., E. VI,71] 681,40 (Hs. ornus). 698,22. linboum [fluminibus salices crassisque paludibus alni nascuntur, steriles saxosis montibus] orni [ders., G. II,111] 688,14. 701,53. 721,16. linbouma [mugire videbis sub pedibus terram et descendere montibus] ornos [ders., A. IV,491] 697,27. 707,31. limboum [ac veluti summis antiquam in montibus] ornum (Hs. ornus) [cum ferro accisam crebrisque bipennibus instant eruere agricolae certatim, ebda. II,626] 705,49 (zur Wiedergabe von ornus ders. Stelle mit ahorn vgl. auch Ahd. Wb. 1,69). limbouma [advolvont ingentis montibus] ornos [ebda. VI,182] 710,12. leinboum lentiscus 3,40,43 (weitere Hss. melo-, mastig-, hagan-, uuîhsilboum, huzpawm). ornus 41,53 (1 Hs. lindenbaum, s. Formenteil, weitere Hss. erlizboum, erila, hailpoum, haganbuohha). 95,50. 196,7. 249,7 (2 Hss. haganboum, 1 Hs. haganthorn). 249,37. 282,68 (vgl. die Glossierung hangboum (für haganboum) ornus Gl 3,282,36 in ders. Hs.). 304,63. 321,25. 326,43. 340,11. 352,65. 4,153,35. 5,34,20. Hbr. I,179,129. II,146,14. lintboum [procumbunt] orni (arbores) [nodosa inpellitur ilex, Lucan 3,440] Publ. 62,447,6. limpom orni [ebda.] Scripta phil. 1,107. lintboum [illic semiferos Ixionidas Centauros feta Pelethroniis nubes effudit in antris ... sub Oetaeo torquentem vertice volsas, Rhoete ferox ...] ornos [ebda. 6,390] Publ. 62,447,15. linpovm ornus Sprachwiss. 18,106. Thies, Kölner Hs. S. 176,9; — auf Verwechslung von ornus mit cornus ‘Kornelkirsche, Cornus mas L.’ beruhen wohl (vgl. dazu auch Marzell, Wb. 1,73. 1164): limbovn cornus Gl 3,41,14 (weitere Hss. erliz-, tirn-, hornboum, tirn, ahorn, haganthorn, hasal). 53,56. 713,21 (Hs. coptus). 4,355,70. bimbovm cornus [Komm. zu: coniecto sternit iaculo; volat Itala cornus, Verg., A. IX,698] Amsterd. Beitr. 26,16. limbovm cornus BES 6,58,118.
Vgl. leine frühnhd.
Vgl. Mitzka, Ahorn S. 25 ff.
5211 Zeichen · 247 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    lînboumst. m.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +1 Parallelbeleg

    lîn- , lîmboum st. m. ( zum Ansatz als Folge einer Assimilation oder aber als Bildung in Anlehnung an lîm vgl. Gröger § …

  2. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    lînboum

    Mhd. Handwörterbuch (Lexer)

    lîn-boum s. lîmboum.

Verweisungsnetz

12 Knoten, 11 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 1 Kompositum 9 Sackgasse 2

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit linboum

1 Bildungen · 0 Erstglied · 0 Zweitglied · 1 Ableitungen

Zerlegung von linboum 2 Komponenten

lin+boum

linboum setzt sich aus 2 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

Ableitungen von linboum (1 von 1)

erlînboum

EWA

erlînAWB adj., nur in Gl. seit dem 12. Jh.: ‚erlen, alninus‘; in einigen späten Hss. glossiert erlin, erln auch alnus ‚Erle‘; wie bei *eskîn…