Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
kisiling st. m.
st. m., mhd. kis(e)linc, nhd. kies(e)ling; mnd. kēse(r)linc, mnl. keselinc. — Graff IV,501.
chisil-inc: nom. sg. Gl 1,536,21 (M). 598,35 (M, 2 Hss.). 4,168,32 (Sal. d). 339,18 (clm 22053, 9. Jh.); -ing: dass. 1,415,17; dat. sg. -]e 536,20 (M, 7 Hss.); dass. (? oder acc. pl., s. u.) -]e 504,34/35 (M); -]a 32 (M, 5 Hss.); -]i 34 (M, 2 Hss.); acc. sg. -] 2,264,22; nom. pl. -]a 1,497,21 (Sg 1395, 9. Jh.); -inch: nom. sg. 598,32 (M, 4 Hss.). 3,119,19 (SH A). 227,9 (SH a 2); chisel-inc: dass. 2,39,17 (Wien 2171, 9. Jh.; linc übergesetzt; Archiv 143,87 liest fälschlich -ling). 3,314,60 (SH e); -inge: nom. pl.? 4,42,18 (Sal. a 1); -inch: nom. sg. 1,598,32/33 (M). 3,324,24 (SH f); chyse-linc: dass. 227,9 (SH a 2); chisolinc: dass. 1,598,36 (M); chisl-inga: dat. sg. (? oder acc. pl., s. u.) 504,33 (M); -inch: nom. sg. 3,119,19 (SH A).
kisil-inc: nom. sg. Gl 3,119,20 (SH A); acc. sg. 2,264,21 (Sg 299, 9. Jh.); -ingi: nom. pl.? 4,133,61 (Sal. c); kisel-inc: nom. sg. 3,119,20 (SH A, 3 Hss.). 227,10 (SH a 2, 2 Hss.). Thies, Kölner Hs. S. 164,9 (SH); -inch: dass. Gl 3,268,13 (SH b); kieselinc: dass. 227,10 (SH a 2); kisl-ink: dass. 360,58; -ing: dass. 4,42,18 (Sal. a 1); kyslinchk: dass. 3,119,21 (SH A, clm 23796, 15. Jh.).
Verschrieben: chirsilinge: dat. sg. Gl 1,292,15 (Jb); kisen-linch: nom. sg. 3,268,13 (SH b, clm 3215, 13./14. Jh.); vielleicht auch: cihisilinga: dat. sg. (? oder acc. pl., s. u.) 1,504,33 (M, clm 6225, 9. Jh.).
Kieselstein, Stein(chen): chisiling [trahemus eam (d. i. die Stadt) in torrentem, ut non reperiatur ne] calculus [quidem ex ea, 2. Reg. 17,13] Gl 1,415,17. chisilinga [dulcis fuit (ein Böser)] glareis (Hs. clarea. lapides modici) [Cocyti, et post se omnem hominem trahet, Job 21,33] 497,21. chisilinga [dabit pro terra silicem, et pro silice] torrentes [aureos, Job 22,24] 504,32 (Glosse auf silice zu beziehen; zum falschen Lemma geraten?). chisilinge [suavis est homini panis mendacii: et postea implebitur os eius] calculo (1 Hs. calcalus) [Prov. 20,17] 536,20. chiselinc calcolus [ohne Kontext] 2,39,17. chisilinch calculus 3,227,9. 268,13. 324,24. 360,58. 4,42,18. 133,61. Thies, Kölner Hs. S. 164,9. calculus quod sine molestia brevitate sui calcetur [Hbr. I,236,15] Gl 3,119,19. calculus numerus ł sententia ł lapis rotundus 314,60. calculus ratio 4,168,32; in Alternativglossen neben zantaro ‘(glühende) Kohle’ zur Wiedergabe der beiden Bed.-möglichkeiten von calculus: zantro ł chisilinch (1 Hs. nur chisilinc) [volavit ad me unus de Seraphim, et in manu eius] calculus [, quem forcipe tulerat de altari, Is. 6,6] 1,598,32 (1 Hs. zantaro ł kisilîn, 1 nur zantaro; vgl. Davids, Bibelgl. S. 215). calculus. quidam dicunt esse kisilinc .f. quidam carbonem [zu:] calculus [Greg., Hom. II,34 p. 1607 = ebda.] 2,264,21. zantro creozolin chisilinc calculus 4,339,18; — wohl Vok.-Übers.: chirsilinge steine [cumque elevasset Moyses manum, percutiens virga bis] silicem (Hs. si- lice) [, egressae sunt aquae largissimae, Num. 20,11] Gl 1,292,15 (Glossierung von zweiter Hand zugesetzt).