(κιϑάρα)

cithara -ae f. (κιϑάρα) ‚Kithara‘ (Bezeichnung für ein (antikes) mehrsaitiges Saiteninstrument) — ‘cithara’ (term that designates an (ancient) stringed instrument) 1 ohne nähere Bestimmung — without further qualification a allgemein — general [s.IV] LmLPs.-Hier. ep. p. 127. LmLAugust. 1, 4, 6: Qui vel tibiis canunt vel cithara. al. [s.VI] LmLBoeth. mus. 1, 2 p. 187, 22. al. LmLCassiod. var. 2, 40, 13: cithara diversitate soni blanditur auditui. [s.VII] LmLIsid. etym. 3, 22, 6: sicut pulsus est cordis in pectore, ita pulsus chordae in cithara (inde LmLRemig. Aut. 491, 13. LmLVocab. mus. p. 405. LmLIoh. Aegid. 17, 64. LmLHier. Mor. 4 p. 20, 21. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 14 p. 74, 11. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 70 p. 222, 13. LmLGuill. Pod. 1, 14). al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 34, 52. al. [s.IX] LmLRemig. Aut. 489, 15. al. LmLAurelian. 1, 15. al. LmLReg. Prum. 18, 21. [s.X-XI] LmLGloss. Aug. 1, 253. LmLVocab. mus. p. 405. al. [s.XIII] LmLMus. man. 24, 14: Quarum (sc. fa et mi) differentia facilius et evidentius in duabus fistulis organicis vel in duabus citharis vel <viellis>, quam vocis humanae perpenditur instrumento. LmLIoh. Aegid. pr. 31. al. LmLAmerus 18, 7. al. LmLLambertus p. 251b. al. LmLHier. Mor. 9 p. 42, 4. al. LmLTrad. Garl. plan. IV 2. LmLPs.-Thomas Aqu. I p. 25: Inter compositas (sc. consonantias) prima dulcis, secunda dulcior, tertia dulcissima. Hoc probat in organo, cythara et discantu (mss.; ed.: distantie). [] LmLPs.-Thomas Aqu. II p. 31. LmLEngelb. Adm. 1, 3, 9. LmLWalt. Odingt. 2, 2, 10. [s.XIV] LmLIac. Leod. comp. 1, 5, 8. LmLIac. Leod. spec. 2, 2, 31: Ad quid igitur luderent aliqui in instrumentis artis, in cithara, psalterio, viella, organo ... si non esset vel essent, qui audirent? al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 14. LmLTrad. Ptol. p. 285a (sim. LmLQuat. princ. 2, 21). LmLQuat. princ. 1, 3. LmLHeinr. Eger 2 p. 39. [s.XV] LmLIac. Theat. 34. LmLGeorg. Ans. 2, 3. LmLAnon. Carthus. theor. pr. 4. LmLTrad. Holl. VI 29, 14. LmLPaul. Paulir. 7, 3, 1 p. 19. al. LmLIoh. Legr. tac. p. 420b. LmLBart. Ram. 1, 1, 1 p. 3. LmLNicol. Burt. 1, 28, 164 (inde LmLBonav. Brix. 22, 6). LmLAdam Fuld. 2, 2. al. LmLFr. Gafur. theor. 5, 8. al. LmLGuill. Pod. 1, 3. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 1: Confert quidem plurimum humanae vocis actioni lyrae aut cytharae vel monochordi percussas concordes chordulas immitari. al. LmLHerb. Tr. 1, 2 p. 26. al. LmLSzydlov. 1 p. 10. b mit Bezug auf antike Mythen und Legenden — with reference to myths and legends from antiquity [s.III] LmLFragm. Cens. 12, 4: Apollinem tradunt et intendisse protinus citharam. LmLCens. 12, 4: Pythagoras ... priusquam se somno daret et cum esset expergitus, cithara, ut ferunt, cantare consueverat. al. [s.V] LmLMart. Cap. 9, 925: Cretes ad citharam dimicabant (inde LmLFr. Gafur. theor. 1, 1). LmLMart. Cap. 9, 926: Thaletem Cretensem citharae suavitate compertum morbos ac pestilentiam fugavisse. al. LmLFulgent. 3, 10 p. 77, 10: Orpheus Euridicem nimfam amavit; quam sono citharae mulcens uxorem duxit (inde LmLReg. Prum. 18, 8). al. [s.VII] LmLIsid. etym. 3, 22, 2: Iuxta opinionem autem Graecorum citharae usus repertus fuisse ab Apolline creditur (inde LmLIoh. Aegid. 17, 54. LmLHier. Mor. 4 p. 20, 2). al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 2, 16. [s.IX] LmLReg. Prum. 18, 10. al. [s.XI] LmLGuido micr. 14, 13: alius quidam sonitu citharae in tantum libidinem incitatus, ut cubiculum puellae quaereret effringere dementatus (inde LmLMetrol. 40 p. 82) (cf. Boeth. mus. 1, 1 p. 185, 9-17). [s.XIII] LmLIoh. Aegid. 2, 59: Unde Arionem citharistam in mari nautis interficere parantibus obtinuit ab illis, ut ipsum permitterent cithara prius canere. LmLPs.-Thomas Aqu. I p. 27. LmLWalt. Odingt. 2, 1, 23. [s.XIV] LmLIac. Leod. comp. 1, 4, 9: Concham nihilominus, in qua nervis limacis desiccatis varios sonos efferentibus, Mercurium quendam invenisse dicunt, ad cuius similitudinem cythara prima dicitur fuisse facta. LmLIac. Leod. spec. 1, 18, 2. LmLAnon. Ellsworth 3 p. 194, 3: Aliud tethracordum Albinus composuit, quod citharam nuncupavit (cum figura). [s.XV] LmLIoh. Tinct. eff. 18, 11. LmLIoh. Tinct. nat. 1, 36. LmLFr. Gafur. op. 1, 1. LmLNicol. Burt. 1, 5, 38. al. LmLAdam Fuld. 3, pr.: Mercurius, a caeca gente deus creditus, primum cithara donasse fertur. al. LmLFr. Gafur. theor. 1, 1. LmLGuill. Pod. 5, 1. LmLHerb. Tr. 2, 11 p. 62. al. c mit Bezug auf biblische Stellen — with reference to biblical passages [s.IV?] LmLPs.-Hier. ep. p. 125: Cythara vero, de qua in XLII psalmo scriptum est. ibid. al. [s.VI] LmLCassiod. var. 2, 40, 11: pepulit Davitica lyra diabolum: sonus spiritibus imperavit: et canente cithara rex in libertatem rediit, quem internus inimicus turpiter possidebat (sim. LmLAurelian. 1, 7. LmLGuido micr. 14, 16. LmLIoh. Cott. mus. 17, 2. LmLMetrol. 41 p. 83. LmLIoh. Aegid. 2, 15-16. LmLAnon. Hailspr. pr. p. 66. LmLPs.-Thomas Aqu. I p. 27. LmLPs.-Mur. summa 299. LmLPs.-Mur. summa 383. LmLMarch. luc. 1, 3, 3. LmLGuido Dion. 1, 4, 187. LmLHugo Spechtsh. 623. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 21. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 155. LmLIoh. Olom. 1 p. 4. LmLIoh. Keck pr. p. 320b. LmLEg. Carl. rit. 98. LmLPetr. Talh. p. 1. LmLAnon. Carthus. theor. pr. 13. LmLAnon. Couss. XII 1, 41. LmLTrad. Holl. VI 3, 15. LmLTrad. Holl. VI 4, 12. LmLIoh. Tinct. eff. 9, 3. LmLIoh. Tinct. eff. 9, 5. LmLBart. Ram. 1, 1, pr. p. 2. LmLBonav. Brix. 1, 2. LmLAdam Fuld. 1, 2. LmLFr. Gafur. theor.[] 1, 1) (cf. I Reg. 16, 23). LmLCassiod. inst. 2, 5, 3. [s.VII] LmLIsid. etym. 3, 22, 2: Citharae ac psalterii repertor Tubal ... perhibetur (inde LmLHier. Mor. 4 p. 20, 1. sim. Ioh. Legr. 1, 1, 1, 2. LmLIoh. Legr. rit. 1 ,1, 3, 4. Ioh. Legr. 1, 1, 4, 8. LmLFr. Gafur. theor. 1, 1) (cf. Gen. 4, 21). LmLAurelian. 1, 9 (sim. LmLBerno prol. ep. 3) (cf. Apoc. 15, 2). LmLAurelian. 1, 10 (sim. LmLIoh. Tinct. eff. 2, 4) (cf. Apoc. 14, 2). [s.XI] LmLBerno prol. ep. 5 (sim. LmLAnon. Hailspr. p. 61. LmLIac. Leod. spec. 5, 4, 26). (cf. Ps. 91, 4) al. [s.XIII] LmLMus. man. 8, 6: Ipse (sc. Tubal)... fuit pater canentium cithara et organo (sim. LmLMetrol. 4 p. 67. LmLIoh. Aegid. 1, 6. LmLAnon. Hailspr. pr. p. 65. LmLPs.-Thomas Aqu. II p. 31. Ps.-Mur. summa 163. LmLGuido Dion. 1, 1, 342. LmLIac. Leod. spec. 1, 6, 1. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 21. LmLIoh. Boen ars 2, 17, 9. LmLQuat. princ. 4, 2, 48. LmLHeinr. Eger 1 p. 35. LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 1, 5. LmLTrad. Holl. V 2a, 16. LmLIoh. Tinct. pr. pr. 3. LmLFr. Gafur. op. 1, 8. LmLNicol. Burt. 1, 11, 68. LmLGuill. Pod. 1, 1. LmLGuill. Pod. 5, 1) (cf. Gen. 4, 21). [s.XV] LmLEg. Carl. rit. 105 (sim. LmLIoh. Tinct. inv. p. 37) (cf. I Reg. 10, 5). al. LmLPetr. Talh. p. 4. LmLTrad. Holl. I p. 159: veterum alii canebant cithara coram archa Domini. LmLFr. Gafur. op. 1, 1: Docuere me propterea littere sacre Iubalem cythara et organo primum claruisse. LmLAdam Fuld. 1, 3 (cf. Is. 5, 12). LmLFr. Gafur. theor. 1, 1. LmLGuill. Pod. 5, 2 (cf. Ps. 150, 3). LmLHerb. Tr. 3, pr. p. 63. al. 2 zur Klassifikation — with respect to classification [s.V] LmLFulgent. 3, 9 p. 74, 18. [s.VI] LmLCassiod. inst. 2, 5, 6: Tensibilia sunt cordarum fila sub arte religata, ... in quibus sunt species cytha<ra>rum diversarum (inde LmLGloss. Boeth. mus. 1, 2, 163, 2: ... sub arte ligata, quae plectro vel digito pulsa vel sciis fricta mulceant sensum aurium, ut sunt citharae, barbita caeteraque diversi generis cordalia instrumenta. LmLRemig. Aut. 480, 11. LmLVocab. mus. p. 406). [s.VII] LmLIsid. etym. 3, 19, 2: Nam aut voce editur sonus, sicut per fauces, aut flatu, sicut per tubam vel tibiam, aut pulsu, sicut per citharam aut per quodlibet aliud, quod percutiendo canorum est (inde LmLGloss. Boeth. mus. 1, 34, 43, 9. LmLVocab. mus. p. 406. LmLMetrol. 22 p. 69. LmLHier. Mor. 2 p. 11, 13. LmLAnon. Grac. p. 17. LmLCompil. Erlang. p. 26. LmLIoh. Olom. 1 p. 2. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 15 p. 76, 4. LmLIac. Theat. 9). LmLIsid. etym. 3, 22, 1: Tertia est divisio rythmica pertinens ad nervos et pulsum, cui dantur species cithararum diversarum, tympanum quoque, cymbalum, sistrum, acetabula aenea et argentea vel alia, quae metallico rigore percussa reddunt cum suavitate tinnitum (inde LmLHier. Mor. 4 p. 19, 27. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 3 p. 58, 20. LmLTrad. Holl. I p. 162: .. Eiusdem autem sunt diversa genera, ut citharae, clavicordia, clavicimbala etc. LmLMich. Keinsp. 2, 13). [s.IX] LmLIoh. Scot. annot. 485, 4: ‚barbiton‘ id est citharam (sim. LmLRemig. Aut. 485, 3). al. LmLRemig. Aut. 483, 4: ‚chelis‘ id est lyra vel cythara. LmLReg. Prum. 5, 95: Tensibile fit intentione cordarum, ut puta in lira, cythara, arpa et huiusmodi. [s.XI] LmLVocab. mus. p. 405: Lyra: genus citharae. LmLVocab. mus. p. 407: Sambuca: genus citharae rusticae. ibid. al. [s.XIII] LmLIoh. Aegid. 4, 31: Musica vero instrumentalis quaedam viva, quae vivo agitur instrumento, alia vero mortua, quae mortuo agitur instrumento, ut patet in viella et cithara et organis et huiusmodi. LmLIoh. Aegid. 4, 38: Artificiale vero instrumentum reddit sonum artificialem, sicut patet in citharis et organis et viellis et aliis musicis instrumentis ... Sed distinguendum est, quod artificialium instrumentorum quaedam reddunt artificialem sonum discretum, ut citharae ac viellae, quaedam vero reddunt sonitum indiscretum, ut cymbala et tympana et sistra (inde LmLAnon. Barcin. II p. 327). LmLAmerus 14, 4. LmLLambertus p. 253a. LmLAnon. Hailspr. pr. p. 64. LmLIoh. Groch. 135: instrumenta cum chordis principatum obtinent, cuiusmodi sunt psalterium, cithara, lyra, quitarra sarracenica et viella. LmLPs.-Mur. summa 412: Chordalia sunt []ea, que per chordas metallinas, intestinales vel sericinas exerceri videntur; qualia sunt cithare, vielle et phiale, psalteria, chori, monochordium, symphonia seu organistrum et hiis similia. LmLPs.-Mur. summa 438: Psalterium, chorus et sistrum cithare socientur, / impulsu quoniam simili hec resonare videntur. LmLWalt. Odingt. 2, 2, 4. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 1, 17, 10. al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 59. LmLQuat. princ. 1, 14. al. [s.XV] LmLIac. Theat. 9. LmLGob. Pers. p. 181a. LmLWencesl. Prach. 96. LmLAnon. Carthus. pract. pr. 6. LmLConr. Zab. tract. H 2: Inflatur enim (sc. musa) ore vel spiritu humano ut tibia, manu temperatur ut cithara et figella, folle concitatur ut organum. LmLPaul. Paulir. 7, 3, 1 p. 14: sola percussione sicut est citara, psalterium, arfa, timpanum, clavicimbalum, clavicordium, monocordum, dulce melos, tintinabulum, sistrum. LmLPaul. Paulir. 7, 3, 1 p. 17: <S>istrum smiczecz et instrumentum cithare per omnia similem. LmLIoh. Tinct. nat. 1, 29. LmLFr. Gafur. op. 1, 4: rythmice musice instrumentorum diversorum virga digitisve percipientium sonos, ut cythare, lire, psalterii et huiusmodi ... genera sunt attributa. LmLNicol. Burt. 1, 5, 38: Instrumenta vero artificialia aliqua sunt delectationem incitantia, alia vero, quae animositatem, iram, furiam quoque et huiusmodi inducunt. Delectationem incitantia sunt videlicet organa, monochorda, psalterii, citharae, lyrae atque tibicinum concentus. LmLGuill. Pod. 1, 8: Instrumentalis autem (sc. musica) aut percussione tantum, ut in cithara, monachordo et similibus instrumentis administratur, aut spiritu et percussione simul, ut in tibiis, organis et que huiusmodi sunt, aut spiritu tantum, ut in pluribus atque simplicibus tubis simul sumptis. LmLErasm. Hor. p. 73a. 3 zur Beschreibung — with respect to description a allgemein — general [s.IV] LmLFav. Eul. 21, 2: ut in cithara testudo, sic ipsa (sc. terra) mundanae harmoniae velut machinam praebet. LmLPs.-Hier. ep. p. 125: Cythara... formam habens quasi in modum deltae litterae. [s.VI] LmLCassiod. var. 2, 40, 12: concavae citharae blanda resultatio (inde LmLFr. Gafur. theor. 1, 1). [s.VII] LmLIsid. etym. 3, 22, 2: Forma citharae initio similis fuisse traditur pectori humano, quo uti vox a pectore, ita ex ipsa cantus ederetur, appellatamque eadem de causa. Nam pectus Dorica lingua κιϑάρα vocari. Paulatim autem plures eius species extiterunt, ut psalteria, lyrae, barbitae, phoenices et pectides, et quae dicuntur Indicae, et feriuntur a duobus simul. Item aliae atque aliae, et quadrata forma vel trigonali. Chordarum etiam numerus multiplicatus et conmutatum genus (inde LmLIoh. Aegid. 17, 55-56. LmLHier. Mor. 4 p. 20, 3-6. LmLGuill. Pod. 1, 14). LmLIsid. etym. 3, 22, 7: Psalterium ... a psallendo nominatum ... Est autem similitudo citharae barbaricae in modum Δ literae; sed psalterii et citharae haec differentia est, quod psalterium lignum illud concavum, unde sonus redditur, superius habet et deorsum feriuntur chordae, et desuper sonant. Cithara vero concavitatem ligni inferius habet (inde LmLIoh. Aegid. 17, 69-71. LmLHier. Mor. 4 p. 20, 25-29). [s.X-XI] LmLPs.-Odo dial. p. 252a: D.: Quale est illud monochordum? M.: Lignum longum quadratum in modum capsae, et intus concavum in modum citharae (inde LmLVocab. mus. p. 405. LmLIac. Leod. comp. 2, 2, 6. LmLIac. Leod. spec. 5, 17, 1-2. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 57. Trad. Holl. 1 p. 167. LmLConr. Zab. tract. P 4. LmLDiff. mus. 69. LmLBonav. Brix. 27, 4). LmLVocab. mus. p. 405: Fidis: cithara; desursum habet cavatum et sex chordas habet. [s.XIII] LmLMus. man. 26, 8: claves non in spatiis ponuntur, sed in regulis, instar cavillarum citharae vel alicuius instrumenti musici, quae cordas sibi firmiter innexas cogente plectro laxant vel tendunt. [s.XV] LmLPaul. Paulir. 7, 3, 1 p. 16: <C>ithara est instrumentum musicum conveniens ceteris propter sonorum suorum subtilitatem habens quinque []choros cordarum semper duplatas et novem ligaturas in collo facientes sonorum varietates digitorum tamen registracione. Cuius concawum pectoris clibani habet officium foramen vero oris. Collum vero habet similitudinem canne pulmonis, super quod digiti perambulantes habent officium epigloti. Percussio autem cordarum habet similitudinem pennularum pulmonum, a quibus vox efflagitatur, sed corde nervales gerunt lingwe officium, quibus vox formatur. al. LmLBart. Ram. 1, 1, 6 p. 15 (inde LmLIoh. Hoth. exc. p. 32). b Saitenzahl und Tonbestand betreffend — with reference to the number of strings and disposition [s.V] LmLFulgent. 1, 15 p. 25, 5: decacorda ... cithara (inde LmLRemig. Aut. 286, 17). LmLFulgent. 3, 9 p. 75, 4: Cithara enim simfoniarum gradus habet quinque ... prima enim simphonia diapason ... secunda simphonia diapente ... eqs. [s.VI] LmLBoeth. mus. 1, 20 p. 208, 14: prius quidem, dum novem chordarum tantum esset cithara (inde LmLUgol. Urb. 1, 5, 10. LmLFr. Gafur. extr. 3, 4, 2). al. LmLCassiod. inst. 2, 5, 7: apud veteres cytharae ex octo cordis constabant (inde LmLVocab. mus. p. 405). [s.VII] LmLIsid. etym. 3, 22, 4: Veteres autem citharam fidiculam vel fidicem nominaverunt, quia tam concinunt inter se chordae eius, quam bene conveniat, inter quos fides sit. Antiqua autem cithara septemchordis erat (inde LmLIoh. Aegid. 17, 60-61. LmLHier. Mor. 4 p. 20, 12-15). [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 2, 52. al. [s.IX] LmLAurelian. 3, 8. LmLScol. ench. 2, 9: octo solas cordas antiqua cithara continebat (inde LmLCompil. Paris. I p. 192). LmLHucbald. 21: exemplum semitonii advertere potes in cithara VI chordarum inter tertiam et quartam chordam. [s.X-XI] LmLPs.-Odo mus. p. 271b: De diapason autem symphonia illud etiam et vulgaris musica, fistula videlicet, et cithara sive fidula probant. LmLPs.-Odo dial. p. 257a. LmLGuido micr. 6, 7 (inde LmLLib. argum. 86 p. 26. LmLQuaest. mus. 1, 18 p. 40. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 38 p. 166, 15). LmLVocab. mus. p. 405: Cithara... sex chordas habet. LmLAnon. Prag. 77. [s.XIII] LmLOrg. Vatic. p. 185. LmLAmerus 18, 11: Cythara quadrata vel quadra (cum figura). LmLIoh. Groch. 84: ad numerum quindecim chordarum citharae. LmLPs.-Mur. summa 1114: Chordalia etiam quedam progressive temperantur, ut cithare et psalteria, organistrum, monocordium et similia. LmLEngelb. Adm. 3, 12, 14. [s.XIV] LmLMarch. luc. 6, 4, 3 (inde LmLBonav. Brix. 14, 73). LmLIac. Leod. spec. 5, 8, 1. al. LmLIoh. Boen ars 2, 17, 12. LmLWillelm. 3, 2: habent (sc. notae) nomina, ut disposuit Boycius in musica sua libro 4, capitulo 3, et sic quaelibet nota monochordi habet nomen proprium sibi assignatum secundum ordinem chordarum cytharae. al. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 1, 20 p. 86, 3. al. LmLWencesl. Prach. 98: Quorum instrumentorum musicalium quedam eorum sonoritate sua sunt monentia ad risum et gaudium, ut penthasone cithare et huiusmodi. LmLGeorg. Ans. 2, 18: Fuerunt autem cithare huius cordularum nomina hec: prime quidem et gravissimum omnium sonitum dantis proslambanomenos; at secunde hypatehypaton eqs. LmLGeorg. Ans. 2, 33: Cromatici vero generis cithara per omnia tetracorda sua in emitonia partita est. LmLGeorg. Ans. 2, 43: Enarmonici generis cithare. LmLGeorg. Ans. 2, 58: parhypatemeson cordula in cithara enarmonica. LmLGeorg. Ans. 2, 78: Fuit vero primum adinventum ex tactibus 15 quod antiquior cithara numero cordulis; verum sonatores novissimi duplicant adusque 29 ponentes. al. LmLArn. Zwoll. p. 10: per istum eumdem modum regule signari possunt divisiones clavium in cythara, quia primo signentur in ventre cithare tot divisiones equales, quot notarum placuerit; deinde fiat regula, in qua protrahuntur similiter, et in eius extremitate affigatur alia regula ad angulum talem, sicut est forma cithare, et ubi primo placuerit ponere cordam primam, etc. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 13, 4. LmLGuill. Pod. 5, 1: Mercurius ... cithare quattuor chordarum ... inventor fuit. al.[] c die Spieltechnik betreffend — with reference to technique of performance [s.VI] LmLCassiod. inst. 2, 5, 6: Tensibilia sunt cordarum fila sub arte religata, quae ammoto plectro percussa mulcient aurium delectabiliter sensum, in quibus sunt species cytha<ra>rum diversarum (inde LmLGloss. Boeth. mus. 1, 2, 163, 2: ... sub arte ligata, quae plectro vel digito pulsa vel sciis fricta mulceant sensum aurium ...). [s.XI] LmLVers. Fer tuba 3: De cithara: Perstrepit exiguo cum garrula cithara plectro. [s.XIII] LmLMus. man. 26, 8: claves non in spatiis ponuntur, sed in regulis, instar cavillarum citharae vel alicuius instrumenti musici, quae cordas sibi firmiter innexas cogente plectro laxant vel tendunt. [s.XIV] LmLIac. Leod. comp. 2, 3, 13. LmLIac. Leod. spec. 1, 22, 15: In viella autem secus est, in qua per motum, fricationem et dilatationem arcus super chordas sonus producitur, non iam solum per motum tremulum chordarum illarum, ut in psalterio vel cithara. [s.XV] LmLGeorg. Ans. 2, 74: hos quidem unoquoque in genere cithare propulse plectris vel tactibus admotis cordule sonitus dabant. LmLGeorg. Ans. 3, 5: At cordula cithare aut fistula, quotiens quendam pro modo sonitum pulsa reddiderit, semper deinceps eundem servat, nisi quantum citharedus perdoctus partibus plectrum lenius aut incitatius attulerit. LmLPaul. Paulir. 7, 3, 1 p. 16: Cum penna percutitur (sc. psalterium) tenta in manu, uti cithara. al. 4 zur Verwendung — with respect to usage [s.IV] LmLMacrob. 2, 3, 4: Ideo canere caelum etiam theologi comprobantes sonos musicos sacrificiis adhibuerunt, qui apud alios lyra vel cithara, apud non nullos tibiis aliisve musicis instrumentis fieri solebant. [s.VII] LmLIsid. etym. 3, 16, 3: In conviviis vero lyra vel cithara circumferebatur, et accubantibus singulis ordinabatur conviviale genus canticorum (inde LmLIac. Leod. spec. 4, 8, 5. LmLIac. Leod. spec. 6, 74, 2. LmLIoh. Olom. 1 p. 3. LmLFr. Gafur. extr. exord. 26. LmLFr. Gafur. op. 1, 1. LmLNicol. Burt. 1, 2, 8. LmLFr. Gafur. theor. 1, 1. LmLHerb. Tr. 2, 3 p. 48). LmLIsid. etym. 18, 47, 1: Thymelici autem erant musici scenici, qui in organis et lyris et citharis praecanebant. [s.IX] LmLIoh. Scot. annot. 491, 16: Neniae sunt carmina, que in tumbis, id est sepulchris mortuorum scribuntur et in citharis cantantur. [s.XIV] LmLAnon. Couss. V p. 138, 19: „cythara cum psalterio se male concordat“. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 1, 20 p. 86, 7: Nam ante Boetium nemo legitur in libris auctorum constitutionem monocordi fecisse, sed citharas pro monocordi specie habuisse. LmLPaul. Paulir. 7, 3, 1 p. 17: Quod si (sc. sistrum) cithare coniungitur, in vocum sonoritate contemperant se tanta suavitate, ut nulla instrumenta tam dulciter se copulare valeant in vocibus. LmLAdam Fuld. 1, 2. v. guitarra