Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
irliogan st. v.
st. v., mhd. erliegen, nhd. erlügen (meist im Part. Praet.); mnd. erlōgen (nur im Part. Praet.); ae. aléogan. — Graff II,131.
Praes.: ar-liug-: inf. -an S 72,94 (Musp.); ir-: 3. sg. -it Gl 1,574,37 (M, 8 Hss., davon 3 -iv-); 3. pl. -ent NpNpw Cant. Abac 17. — ir-lug-: 3. sg. -it Gl 1,574,39 (M, clm 22201, 12. Jh.).
Praet.: ar-lug-: 3. pl. -un Gl 2,600,31 (M); ir-: dass. -en NpNpw 17,46 (Hs. X = X. VI,23 -v-). Np 63,9. 77,9.
Part. Praet.: ir-logenemo: dat. sg. n. S 146,7 (WB); er-: dass. 9 (BB). 1) (jmdm.) etw. lügnerisch versprechen, (ein Versprechen) nicht halten: a) mit (pronom. Akk. als Korrelat u.) Nebensatz: daz sie do gehiezen do sie chaden . omnia quę precepit dominus faciemus daz irliugent sie NpNpw Cant. Abac. 17. sie irlugen daz sie chaden . descendat de cruce et credimus ei [vgl. mentita est ... iniquitas sibi, Aug., En.] Np 63,9; b) mit abstr. Akk. u. Dat. d. Pers.: fremediu chint . uuihselinga Iudei . irlugen mir dia triuua [vgl. filii alieni ... mentiti sunt mihi, quando dicebant: magister, scimus quia a deo venisti et in veritate doces. Mentiri enim est contra mentem loqui et illud lingua promere unumquemque constat in animo non habere, Cass.] NpNpw 17,46; c) Glosse: irlivgit [si (vir multum iurans)] frustraverit [, delictum illius super ipsum erit, Eccli. 23,13] Gl 1,574,37. 2) etw. erlügen, erfinden: arlugun [quod ultra effugium, quae excusatio inpudentibus et perfidis remanebit, quo minus de falsitate gestorum, quae postmodum] confinxerunt [, apertissime convincantur? Ruf., Hist. eccl. I,14,9 p. 81,13] Gl 2,600,31. dar niist eo so listic man, der dar iouuiht arliugan megi, daz er kitarnan megi tato dehheina, niz al fora demo khuninge kichundit uuerde S 72,94. ich bin sculdig ... in uberteilida, an erlogenemo urchunde, an urdanchin 146,9 (BB = 7 WB). 3) etw. treulos verlassen, mit Akk. d. Sache: Effremis sune fluohen so der uuig uuard ... Sie fiengen ze uuige . daranah irlugen sie in [vgl. nam quid est aliud ... nisi adtendere et promittere in die auditionis, et deserere in die temptationis, Aug., En.] Np 77,9.