lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

inspiro

nur lat. · 2 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
2 in 2 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
1
Verweise raus
0

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

inspiro

Bd. 5, Sp. 2044
inspiro, -avi, -atum, -are.script.:ims-: MLWVita Bonif. II 13 p. 105,23 (var. l.).-per(o): MLW p. 2045, 33. adde MLWSacram. Rhenaug. 650.usu absol.: MLWMLWMLW p. 2045, 44sqq. 58. 62.partic.:perf. usu adi.: MLWMLWl. 53. 55.praes. usu subst.: MLWMLWl. 54. 64. I spectat ad respirationem: A spiritum ducere, spirando ducereLuft holen, einatmen: MLWMaurus progn. 9 p. 27b,43sqq. spiritus multipliciter accipitur pro actione -andiinspirandi et respirandi, accipitur pro aere -toinspirato et respirato. MLWAlbert. M. spirit. 2,2capit. de -antibusinspirantibus et respirantibus. animal. 1,545 quies aeris attracti est in pulmone incidens inter -tuminspiratum (sc. aer) et exspirati aeris motum. al. B (re)spirareatmen: MLWAurelius 13 p. 713,10 cardiaci ... nullum dolorem -antibusinspirantibus sentiunt (in loco corrupt., cf. Cael. Aur. acut. 2,185 nulla spiramenti praefocatione iactantur). MLWAlbert. M. animal. 6,70 ‘-atinspirat (p. 566b,28 ἀναπνεῖ) et dormit’ koky (i. phoca) sicut delfinus. II spectat ad insufflationem, (af)flatum: A inflare, inicere, indere(hinein-, ein)blasen, einhauchen, einflößen, eingeben (in): 1 corpor.: a proprie: MLWOtloh. prov. S 73 fistula absque -anteinspirante nullum reddit sonum. b alleg.: MLWUffing. Liutg. 24 vipera dira ... quibus (mentibus) ... noxia possessis -atinspirat toxica fibris. 2 spirit. (fere de Deo; de hominibus: MLWMLW p. 2045, 7. 26): a in univ.: α spectat ad animam, spiritum vitalem: MLWHrotsv. Pafn. 13,2 fac (sc. Deus) ... ad te reverti animam, quam -astiinspirasti (sim. Cal. 9,26 quae [sc. divina substantia] ... plasmato [homini] spiraculum vitae -astiinspirasti. Sap. 7,2). β spectat ad spiritum sanctum: MLWTrad. Frising. 50 p. 78,36 (a. 772) ipse (Deus) mihi vires ... tribuebat et intellectum, ipse tempus et locum, ipse suo beneficio spiritui (leg. spiritus?) -ansinspirans facultati, ut eqs. MLWRahew. flosc. 1,44 aut visibiliter ... datur aut invisibiliter nobis -aturinspiratur (sc. spiritus). γ usu vario: MLWHraban. epist. 4 p. 387,17 qui (Deus) tibi (sc. Marchario) eius amorem -vitinspiravit, cuius eqs. MLWHincm. divort. 1 p. 116,20 sicut legimus in litteris divinitus -tisinspiratis. MLWWalth. Spir. Christoph. I 9 qui lucem, quam ipse ... videbat, cęcorum mentibus mutuo -areinspirare fervebat. MLWChart. Aquens. 81 l. 8 tale consilium nobis (sc. duci) Deus -vitinspiravit ..., quod eqs. persaepe.in constitutione regis: MLWEinh. Karol. 30 p. 34,18 divinitus ei ... videbatur -tuminspiratum consilium. b revelareoffenbaren: MLWRimb. Anscar. 27 p. 57,36 cui (sacerdoti) interroganti, quomodo hoc (sc. dictum) sciret, divinitus sibi -tuminspiratum respondit. MLWAnnal. Altah. a. 1044 p. 35,15 credendum Deum menti illius (regis) -asseinspirasse, quod ipse ante saecula praedestinaverat futurum esse. c dare, donaregeben, schenken: MLWAnscar. mirac. Willeh. 23 p. 850D caelitus -toinspirato lumine (i. visu) subito mulier (sc. caeca) clare coepit cuncta videre. d expressius i. q. spiritum, ardorem (divinum), vim, illuminationem (divinam) inicere(göttlichen) Geist, Mut, (göttliche) Begeisterung, Erleuchtung einflößen: α strictius de Deo (spectat ad electionem papae: MLWl. 22): MLWLiber diurn. 60 p. 51,17 eius (sc. Dei) gratia suffragante et omnium animis -anteinspirante (sim. 61 p. 56,11). MLWPaul. Diac. Lang. 4,37 p. 131,13 -anteinspirante sibi ... misericordiae auctore captivitatis iugum abicere statuit Lopichis. β latius de hominibus: MLWAnnal. Fuld. Ratisb. a. 891 p. 120,11 viri, ... -ateinspirate animis, si ab inimicis ... sanguinem parentum vestrorum effusum vindicari recolitis eqs. B afflare, spirando implere, inflammareanblasen, anhauchen, mit Atem, Geist erfüllen, begeistern, ‘inspirieren’ (fere de Deo; de affectu: MLWl. 52; de potestate, auctoritate: MLWl. 42): 1 in univ.: a spectat ad animam, spiritum vitalem: MLWWandalb. creat. mund. 161 perfectum ... opus (i. hominem) ipse (Deus) -ansinspirans (-eransinsperans var. l.) animavit. b usu vario: MLWLiutg. Greg. 11 p. 75,36 -tusinspiratus a Deo exarsit in amore et instructione discipulorum. MLWDipl. Loth. I. 99 nos nutu divino -tiinspirati ... aliquantum ex rebus ... ad luminaria concinnanda ... tribuimus (sim. MLWDipl. Heinr. I. 16 ut ... omni tempore hoc, quod divinitus -tiinspirati donamus, permaneat. al.). MLWDipl. Otton. II. 68 temporale commodum ... divina -tusinspiratus illuminatione nihili penderat Ervuicus. al. v. et MLW p. 2043, 68.in lusu verborum: MLWWerr. (?) Albert. 3 (MGScript. XXV p. 141,8; c. 1193) videbat imperator ... hominem vanum ... nullo ... electionis iuste privilegio -tuminspiratum aspirare ad honorem tantum (sc. episcopatus). 2 locut. -ante Deo, gratia divina sim. (usu absol.): MLWWillib. Bonif. 2 p. 9,5 divina caelitus -anteinspirante gratia ad monasterium ... pervenit. MLWArbeo Emm. 1 p. 82,6 ut superno iudice -anteinspirante ad summum promereretur conscendere pontificatus honorem. MLWTrad. Frising. 168 -anteinspirante divina misericordia ... tradidimus (sc. Anno et parentes) eqs. MLWChart. Raitenh. 256 que (bona) Deo (ci., de ed.) -anteinspirante feceritis (sc. Christi fideles). persaepe. 3 commovere, incitarebewegen, antreiben: MLWWillib. Bonif. 8 p. 43,21 sollertissimae sollicitudinis cura -tusinspiratus plebem a pestifera ... serpentis persuasione eripere curavit. 4 illuminareerleuchten (absol.: MLWl. 58): MLWRimb. Anscar. 2 p. 20,13 ab infantia spiritalibus revelationibus caelitus -tusinspiratus et ... superna est visitatione saepius admonitus (6 p. 25,34 r. atque visionibus. ibid. al.). MLWManeg. c. Wolfh. 22 p. 94,6 quod (sc. resurrectionis mysterium) ... nec natura duce comprehendere nec -anteinspirante Deo cognoscere meruerunt (sc. philosophi). C flareblasen, hauchen (usu absol.): MLWMirac. Verenae 18 (ASBoll. Sept. I p. 172E; s. XI.in.) quotiens manum flammae ad protectionem praebuimus (sc. omnes processionis participes), totiens Deo -anteinspirante extinguitur atque iterum inflammatur.Niederer
5945 Zeichen · 318 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. Latein
    inspiro

    Lex. musicum Latinum · +1 Parallelbeleg

    inspiro -are anblasen — to sound (by blowing) [s.IV?] LmL Ps. - Hier. ep. p. 122: Tuba autem congregationis ( ed.: consu…

Verweisungsnetz

3 Knoten, 1 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Kompositum 1 Sackgasse 2

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit inspiro

0 Bildungen · 0 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Zerlegung von inspiro 2 Komponenten

ins+piro

inspiro setzt sich aus 2 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

Keine Komposita gefunden — inspiro kommt in keinem anderen Lemma als Erst- oder Zweitglied vor.

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „inspiro". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 12. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/inspiro/mlw
MLA
Cotta, Marcel. „inspiro". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/inspiro/mlw. Abgerufen 12. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „inspiro". lautwandel.de. Zugegriffen 12. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/inspiro/mlw.
BibTeX
@misc{lautwandel_inspiro_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„inspiro"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/inspiro/mlw},
  urldate      = {2026-05-12},
}