inspiro, -avi, -atum, -are.
script.:ims-: MLWVita Bonif. II 13 p. 105,23
(var. l.).-per(o): MLW
p. 2045, 33. adde MLWSacram. Rhenaug. 650.
usu absol.: MLWMLWMLW
p. 2045, 44sqq. 58. 62.partic.:perf. usu adi.: MLWMLW
l. 53. 55.
praes. usu subst.: MLWMLW
l. 54. 64. I
spectat ad respirationem: A
spiritum ducere, spirando ducere –
Luft holen, einatmen: MLWMaurus progn. 9 p. 27
b,43sqq. spiritus multipliciter accipitur pro actione -andiinspirandi et respirandi, accipitur pro aere -toinspirato et respirato. MLWAlbert.
M. spirit. 2,2
capit. de -antibusinspirantibus et respirantibus. animal. 1,545 quies aeris attracti est in pulmone incidens inter -tuminspiratum
(sc. aer) et exspirati aeris motum.
al. B
(re)spirare –
atmen: MLWAurelius 13 p. 713,10 cardiaci ... nullum dolorem -antibusinspirantibus sentiunt (
in loco corrupt., cf. Cael. Aur. acut. 2,185 nulla spiramenti praefocatione iactantur). MLWAlbert.
M. animal. 6,70 ‘-atinspirat (
p. 566b,28 ἀναπνεῖ) et dormit’
koky (i. phoca) sicut delfinus. II
spectat ad insufflationem, (af)flatum: A
inflare, inicere, indere –
(hinein-, ein)blasen, einhauchen, einflößen, eingeben (in): 1
corpor.: a
proprie: MLWOtloh. prov. S 73 fistula absque -anteinspirante nullum reddit sonum. b
alleg.: MLWUffing. Liutg. 24 vipera dira ... quibus
(mentibus) ... noxia possessis -atinspirat toxica fibris. 2
spirit. (fere de Deo; de hominibus: MLWMLW
p. 2045, 7. 26): a
in univ.: α
spectat ad animam, spiritum vitalem: MLWHrotsv. Pafn. 13,2 fac
(sc. Deus) ... ad te reverti animam, quam -astiinspirasti (
sim. Cal. 9,26 quae
[sc. divina substantia] ... plasmato
[homini] spiraculum vitae -astiinspirasti. Sap. 7,2). β
spectat ad spiritum sanctum: MLWTrad. Frising. 50 p. 78,36 (a. 772) ipse
(Deus) mihi vires ... tribuebat et intellectum, ipse tempus et locum, ipse suo beneficio spiritui
(leg. spiritus
?) -ansinspirans facultati, ut
eqs. MLWRahew. flosc. 1,44 aut visibiliter ... datur aut invisibiliter nobis -aturinspiratur
(sc. spiritus). γ
usu vario: MLWHraban. epist. 4 p. 387,17 qui
(Deus) tibi
(sc. Marchario) eius amorem -vitinspiravit, cuius
eqs. MLWHincm. divort. 1 p. 116,20 sicut legimus in litteris divinitus -tisinspiratis. MLWWalth. Spir. Christoph. I 9 qui lucem, quam ipse ... videbat, cęcorum mentibus mutuo -areinspirare fervebat. MLWChart. Aquens. 81 l. 8 tale consilium nobis
(sc. duci) Deus -vitinspiravit ..., quod
eqs.
persaepe.
in constitutione regis: MLWEinh. Karol. 30 p. 34,18 divinitus ei ... videbatur -tuminspiratum
consilium. b
revelare –
offenbaren: MLWRimb. Anscar. 27 p. 57,36 cui
(sacerdoti) interroganti, quomodo hoc
(sc. dictum) sciret, divinitus sibi -tuminspiratum respondit. MLWAnnal. Altah. a. 1044 p. 35,15 credendum Deum menti illius
(regis) -asseinspirasse, quod ipse ante saecula praedestinaverat futurum esse. c
dare, donare –
geben, schenken: MLWAnscar. mirac. Willeh. 23 p. 850
D caelitus -toinspirato lumine
(i. visu) subito mulier
(sc. caeca) clare coepit cuncta videre. d
expressius i. q. spiritum, ardorem (divinum), vim, illuminationem (divinam) inicere –
(göttlichen) Geist, Mut, (göttliche) Begeisterung, Erleuchtung einflößen: α
strictius de Deo (spectat ad electionem papae: MLW
l. 22): MLWLiber diurn. 60 p. 51,17 eius
(sc. Dei) gratia suffragante et omnium animis -anteinspirante (
sim. 61 p. 56,11). MLWPaul. Diac. Lang. 4,37 p. 131,13 -anteinspirante sibi ... misericordiae auctore captivitatis iugum abicere statuit
Lopichis. β
latius de hominibus: MLWAnnal. Fuld. Ratisb. a. 891 p. 120,11 viri, ... -ateinspirate animis, si ab inimicis ... sanguinem parentum vestrorum effusum vindicari recolitis
eqs. B
afflare, spirando implere, inflammare –
anblasen, anhauchen, mit Atem, Geist erfüllen, begeistern, ‘inspirieren’ (fere de Deo; de affectu: MLW
l. 52; de potestate, auctoritate: MLW
l. 42): 1
in univ.: a
spectat ad animam, spiritum vitalem: MLWWandalb. creat. mund. 161 perfectum ... opus
(i. hominem) ipse
(Deus) -ansinspirans (-eransinsperans
var. l.) animavit. b
usu vario: MLWLiutg. Greg. 11 p. 75,36 -tusinspiratus a Deo exarsit in amore et instructione discipulorum. MLWDipl. Loth. I. 99 nos nutu divino -tiinspirati ... aliquantum ex rebus ... ad luminaria concinnanda ... tribuimus
(sim. MLWDipl. Heinr. I. 16 ut ... omni tempore hoc, quod divinitus -tiinspirati donamus, permaneat.
al.). MLWDipl. Otton. II. 68 temporale commodum ... divina -tusinspiratus illuminatione nihili penderat
Ervuicus.
al. v. et MLW
p. 2043, 68.in lusu verborum: MLWWerr. (?) Albert. 3 (MGScript. XXV p. 141,8; c. 1193) videbat
imperator ... hominem vanum ... nullo ... electionis iuste privilegio -tuminspiratum aspirare ad honorem tantum
(sc. episcopatus). 2
locut. -ante Deo, gratia divina
sim. (usu absol.): MLWWillib. Bonif. 2 p. 9,5 divina caelitus -anteinspirante gratia ad monasterium ... pervenit. MLWArbeo Emm. 1 p. 82,6 ut superno iudice -anteinspirante ad summum promereretur conscendere pontificatus honorem. MLWTrad. Frising. 168 -anteinspirante divina misericordia ... tradidimus
(sc. Anno et parentes) eqs. MLWChart. Raitenh. 256 que
(bona) Deo
(ci., de
ed.) -anteinspirante feceritis
(sc. Christi fideles).
persaepe. 3
commovere, incitare –
bewegen, antreiben: MLWWillib. Bonif. 8 p. 43,21 sollertissimae sollicitudinis cura -tusinspiratus plebem a pestifera ... serpentis persuasione eripere curavit. 4
illuminare –
erleuchten (absol.: MLW
l. 58): MLWRimb. Anscar. 2 p. 20,13 ab infantia spiritalibus revelationibus caelitus -tusinspiratus et ... superna est visitatione saepius admonitus (6 p. 25,34 r. atque visionibus.
ibid. al.). MLWManeg. c. Wolfh. 22 p. 94,6 quod
(sc. resurrectionis mysterium) ... nec natura duce comprehendere nec -anteinspirante Deo cognoscere meruerunt
(sc. philosophi). C
flare –
blasen, hauchen (usu absol.): MLWMirac. Verenae 18 (ASBoll. Sept. I p. 172
E;
s. XI.
in.) quotiens manum flammae ad protectionem praebuimus
(sc. omnes processionis participes), totiens Deo -anteinspirante extinguitur atque iterum inflammatur.
Niederer