inquisitio (-cio), -onis
f.script. et form.:imq-: MLWChart. Steinf. 128 p. 100,39.-uaes-: MLW
p. 1981, 25.-uitio: MLW
p. 1981, 61.-isio: MLW
p. 1981, 59. I
actus quaerendi, petendi –
das Suchen, Suche (nach): A
gener.: 1
proprie: MLWEigil Sturm. 5 de -einquisitione loci sollicitus ad eremum ... perrexit (
sim. 6. MLWWett. Gall. 4 in qua
[sc. loci] -einquisitione venerunt ad fluvium). MLWVita Maxim. Trev. II 72
tit. corporis eius a Treviris -oinquisitio, inventio et exportatio.
v. et MLW
p. 1976, 63.actio visitandi, salutatio –
das Aufsuchen, Besuch: MLWWett. Gall. 15 cellulam revisebat, nempe ut magis se ab humana -einquisitione occultaret. 2
translate: a
appetitio, consectatio –
das Trachten, Streben (nach): MLWEpist. Worm. I 2 p. 17,8 apud te
(sc. Deum) non est ... munerum -oinquisitio (
cf. Vulg. II par. 19,7 cupido munerum). b
rogatus, preces –
das Ersuchen, Bitte: MLWNadda Cyriac. I prol. 1 quod
(sc. scribere) suscepi ... -cionisinquisicionis tuę
(sc. abbatissae) mihi grato desiderio, quę
eqs. MLWChron. Ven. Alt. p. 81,1 si imperatori vultis obedire, quamcumque ei -eminquisitionem (-cioneinquisicione
var. l.) vultis, ut ex vestra parte faciam
(sc. Longinus), per scriptum exponite
(sc. dux et populus et gentes). MLWConst. imp. II 15,3 fatiam
(sc. legatus) omnia ... adimpleri a domno rege ... et suo privilegio corroborari ad -eminquisitionem tuam
(sc. potestatis Senensis). B
publ. et iur.: 1
postulatio, vindicatio –
(Ein-)Forderung, (Rechts-)Anspruch: a
in univ.: α
proprie: MLWTrad. Frising. 10 p. 37,22 (a. 757) omnis possessio ... stabilis permaneat ..., ut nulla -oinquisitio ab heredibus meis
(sc. Thederici) fieri possit. MLWDipl. Heinr. IV. 101 archiepiscopus ... molesta -einquisitione nostram presentiam adiit atque abbatiam ... iniuste ablatam esse proclamavit. MLWTrad. Brixin. 285 Fridericus ... bona ... resignavit eiusdemque -isinquisitonis abrenuntiationem ... testibus confirmavit. MLWChart. Tirol. I 531 p. 8,33 ipsi
(Conradus et Cadelochus) ... sine -cioneinquisicione vel repeticione ... taciti et contenti ... permanere debeant.
saepe. v. et MLWMLW
p. 1977, 10. 19. β
meton. i. q. possessio (vindicata, acquisita) –
(beanspruchter, erworbener) Besitz, Erwerbung: MLWTrad. Weiss. 198 p. 408 l. 90sqq. (a. 830) ut -cioneminquisicionem nostram
(sc. Gebahardi et filii) vel lucracionem ad ... cellam prescriptam ... afferre studeamus
eqs. MLWTrad. Ratisb. 40 p. 46,33 extra dimittens
Helfricus ... territorii iugera xxx atque extraneas -esinquisitiones. MLWDipl. Heinr. II. 119 nos ... servum ... una cum ... omni acquisitione vel -einquisitione sua ... ęcclesię ... proprietavimus. b
exactio, ius exactionis –
(Recht auf) Erhebung, Eintreibung: α
proprie: MLWDipl. Heinr. I. 26 p. 62,7 ut ... monasterii homines ab omni vectigalium -einquisitione vel thelonei securi consistant. MLWDipl. Otton. I. 209 p. 288,31 cum tota -einquisitione integri census. MLWCod. Bald. 11 si ... ab ... archiepiscopo ... decimationis -cioneinquisicione constringatur
Waltfrit. MLWDipl. Heinr. IV. 215 p. 274,23 quam
(seditionem) ... decimarum peperit -oinquisitio.
al.fort. huc spectat: MLWChart. scrin. Col. A I p. 269,19 (a. 1189/91) qui
(Iohannes) eo tempore magister -isinquisitionis fuerat. β
meton. i. q. tributum (postulatum) –
(eingeforderte) Abgabe: MLWLeg. Wisig. suppl. A 16 p. 482,24sqq. ut nemo episcoporum pro regiis -businquisitionibus exhibendis parochialium ecclesiarum iura contingat nec quascumque exinde -esinquisitiones exigere audeat. 2
actio exposcendi –
Aufforderung zur Herausgabe: MLWCapit. reg. Franc. 39,2 p. 113,12 si ille
(episcopus) contradixerit et eum
(fugitivum) reddere noluerit, in prima contradictione solidis xv culpabilis iudicetur; si ad secundam -eminquisitionem eum reddere noluerit
eqs. p. 113,16 si ... statim in prima -einquisitione comiti responsum fuerit
eqs. C
medic. i. q. inventio –
das (Auf-)Finden (meton. de locis ad phlebotomiam aptis inventis [usu plur.]: MLW
l. 53 [fort. per contam. c. incisio]): MLWChirurg. Sudhoff I p. 170,18sq. de -einquisitione fleotomie: -esinquisitiones venarum sunt multe, id est in flexu bracchii tres, que per omne corpus discurrunt. II
interrogatio, quaestio, examinatio, cognitio, investigatio, disputatio –
Befragung, Frage(stellung, -verfahren), Untersuchung, Prüfung, Erforschung, Ergründung, Erörterung: A
gener.: 1
in univ.: a
proprie: MLWWett. Gall. 28 p. 272,36 inter diversas -esinquisitiones legis divinae gesta eis
(sociis) venerandi Columbani recitavit. MLWErchanb. gramm. p. 86,8 Donatus ... non satisfacere videtur -iinquisitioni scolasticae. MLWAlfan. premn. phys. 34,1 p. 120 melius est diffinire, in quo differt consilium ab -einquisitione (
PG 40,736B ζητήσεως). MLWConr. Hirs. dial. 1649 rethoricae doctoribus asscribitur ... orationis partes quatuor -businquisitionibus adtendere, scilicet
eqs. MLWOtto Frising. gest. 2,41 p. 150,15 veritatis.
saepe.in malam partem c. notione curiositatis: MLWAmalar. off. 4,2,9 quem memoratae ferae
(sc. lupus et leo) per gulam rapiant, ... quem per curiositatem -isinquisitionis (questionis
var. l.) sive detractionis vitiorum proximorum. b
meton.: α
de scriptis: MLWHraban. epist. 36 p. 470,34 legebas
(sc. Hemmo) non ... sapientium de rerum naturis solertes -esinquisitiones, quas ... composuerunt. β
notitia, intellegentia, sapientia –
Erkenntnis, Einsicht, Weisheit (in promulgatione q. d.: MLW
l. 5): MLWAethicus 59
d miror ... -eminquisitionem aut prudentiam aut temeritatem istius nonnulla disputantem. MLWDipl. Karoli III. 188 p. 315,33 cognoscat prudentia et -oinquisitio fidelium sanctae ecclesiae catholicae
eqs. MLWHildeg. vit. mer. 5,91 de sole et de luna et de stellis plurimam sapientiam ac multas -esinquisitiones acceperunt
viri. 2
percontatio –
Nachfrage, Erkundigung: MLWDesid. Cad. epist. 1,1 l. 1 multiplices et ineffabiles vestrae
(sc. praesulis) beatitudini pro -isinquisitionis studia ... gratiarum iura persolvimus (
cf. comm. ed. p. 10, sim. l. 24. 2,1 l. 14). MLWEpist. Hildesh. 57 super -einquisitione ... vestra
(sc. comitis) communicato discretorum consilio intelleximus
(sc. episcopus), quod
eqs. B
publ. et iur.: 1
in univ.: MLWTrad. Frising. 898
c (a. 869) -einquisitione facta a Peretkunda in palatio coram Karlmanno, si aliquis sibi contradicere voluisset
eqs. MLWChart. com. Mansf. IX 5 p. 554,15 (a. 1256) prefectus requirens, si contra donationem ... aliquis haberet aliquid questionis, et trina -einquisitione facta non appareret aliquis contradictor
eqs. 2
de examinatione rerum, cognitione causae sim. (de re v. Brunner, Rechtsgesch. 3II. p. 689sqq.; HRG II. p. 375sqq. s. v. ‘Inquisitionsbeweis’): a
usu vario: α
spectat ad census, possessiones, iura sim. (cf. S. Esders, L'enquête au Moyen Age. 2008. p. 13sqq.; I. Heidrich, Vierteljahrsschrift f. Sozial- u. Wirtschaftsgesch. 85/3. 1998. p. 352sqq.): MLWCapit. reg. Franc. 9,8 ut, ubicumque census novus impie addetus est ..., iuxta -aesitioneinquaesitione ... emendetur. 188,2 -oinquisitio, quae est de rebus ad ius fisci nostri pertinentibus, facienda est. MLWDipl. Otton. I. 251 p. 369,2 ut per -eminquisitionem et sacramentum trium liberorum hominum liceat eum
(sc. comitem) affirmare, quod
eqs. MLWRyccard. chron. a. 1223 p. 110
a,8 -esinquisitiones in regno fiunt ..., ut quilibet iuramento prestito diceret, quid pro decimis et cui dedisset.
persaepe. β
spectat ad delicta, lites sim. (interdum fere i. q. causa –
Rechtssache, Prozess, e. g. MLW
l. 36): MLWLeg. Wisig. 3,4,13 p. 153,8 (Erv.) si ... adulterium mulieris eorum
(propinquorum) -einquisitione coram iudice manifeste patuerit. MLWCapit. reg. Franc. 135,3 de mannire ... non sit opus observandum; de ceteris vero -businquisitionibus per districtionem comitis ad mallum veniant
(sc. homines). MLWDipl. Otton. II. 209 ut legatis ex nostris sacramentariae -isinquisitionis testimonio a populis in pago ... habitantibus sciscitaretur
eqs. MLWConst. imp. II 427,56 quicumque vult ius ostensionis habere, quod vulgo dicitur ‘weisung’, vel -eminquisitionem, quod vulgo dicitur ‘aische’, iurare debet, quod
eqs. (cf. Dt. Rechtswb. V. p. 670sq. s. v. ‘
Heische’
).
al.spectat ad violationem pacis: MLWConst. imp. III 234 (a. 1279) per -cioneminquisicionem vulgarem, que vulgariter ‘gewizzende’ dicitur, erit ... contra pacis ... turbatores ... procedendum
(cf. Dt. Rechtswb. IV. p. 806 s. v. ‘Gewissende’). γ
spectat ad disciplinam, mores: MLWCapit. reg. Franc. 146,1 unusquisque ministerialis palatinus diligentissima -einquisitione discutiat ... homines suos ..., si aliquem inter eos ... igrotum (ignotum
ci. Bal.) hominem vel meretricem latitantem invenire possit (
sim. 146,2). b
de actione speciali in Sicilia a Friderico II. imperatore secundum exemplum actionis canon. instituta (de re v. E. Kantorowicz, Kaiser Friedrich II. 1963. p. 218sqq.; H. Dilcher, Die sizilische Gesetzgebung Kaiser Friedrichs II. 1975. p. 60; cf. MLW
p. 1982, 24sqq.): α
proprie: MLWConst. Melf. 1,1 p. 151,4 investigari volumus ... huiusmodi sceleris patratores
(sc. haereticos) et per officiales nostros sicut et alios malefactores inquiri ac -einquisitione notatos ... a viris ecclesiasticis ... examinari iubemus. 1,28 p. 182,8 -eminquisitionem de predicto facinore
(sc. homicidio) fieri volumus. 1,53,1 -esinquisitiones (-sionesinquisiones
var. l.) generales per provincias ... iustitiarii facere non obmittant (
sim. 1,53,2 p. 215,3 in -einquisitione [-eminquisitionem, -uitioneinquitione
var. l.]). 1,74 p. 247,19 per ... singulos quatuor menses a magistro camerario de baiulorum, iudicum atque notariorum processibus inquiretur, et deinde anno perfecto per generales inquisitores a nostra curia destinatos exactissima fiet -oinquisitio contra eos.
ibid. saepius. v. et MLWMLW
p. 1979, 36. 39. β
meton. de scripto: MLWConst. Melf. 1,74 p. 247,24 remissa -einquisitione ad magnam curiam nostram. C
canon.: 1
usu vario: a
spectat ad miracula, quaestiones doctrinae sim.: MLWVita Goar. 4 quod -eminquisitionem de ipso facere voluisset
episcopus, per quod vel quale ingenio haec fecisset exempla. MLWArbeo Emm. 45 qui
(episcopus) eam
(puellam) per ⌊manum -e⌋inquisitione (manuum -eminquisitionem
var. l.) arguere studuit. MLWConc. Karol. A 44
A p. 479,15 statuerunt ... impe-ratores et ... sacerdotes locale adunare concilium ad -eminquisitionem super his
(picturis) habendam. b
spectat ad divortium, matrimonium solvendum: MLWHincm. divort. 10 p. 173,21 quem modum in -einquisitione et diffinitione huiusmodi quaestionis debeamus tenere (
sim. MLWNicol. I. epist. 5 p. 271,22 subtili cuncta
[sc. divortium] indagatione rectaque ... -einquisitione ... examinare). MLWSalom. II. epist. 30 p. 416,7 -einquisitione facta et fide cum iuramento data. c
spectat ad clericorum disciplinam, mores, officii administrationem (de re v. LThK. 3IX. p. 456 s. v. ‘Send’. 3X. p. 816sqq. s. v. ‘Visitation’): α
proprie: MLWConc. Karol. A 52 p. 685,3 -eminquisitionem fecerunt
(sc. metropolita et suffraganei) super his, qui in eodem loco regularem promissionem fecerant. MLWHincm. coll. 2 p. 105,4 qui
(sc. archidiaconi et decani) pro -einquisitione de illorum
(presbyterorum) ministerio ... locarium non accipiant. MLWInnoc. III. registr. 1,277 p. 383,2 abbati ... -eminquisitionem fame tue
(sc. archiepiscopi) duximus committendam. MLWChron. Basil. a. 1215 deposuit
(sc. Innocentius papa) ... electum Basiliensem Walterum per -eminquisitionem sollempniter factam. MLWChart. Mar. Magd. 112 p. 105,15 quatinus ... discurratis
(sc. canonici) per totas dioceses ... visitantes monasteria ... ad -eminquisitionem ... processuri
eqs. al. v. et MLW
p. 1983, 53. β
meton. de scripto: MLWSumma dict. Saxon. 6 p. 214,13 de ... genere litterarum: a sede apostolica dantur privilegia, ... exempciones, visitaciones, -cionesinquisiciones
eqs. 7,17 p. 256,1 modus ... formandi -cioneminquisicionem talis erit:
eqs. 2
de ratione, actione speciali (‘Inquisitionsverfahren’; de re v. LThK. 3V. p. 527sqq.; W. Trusen, ZRGKan. 74. 1988. p. 171sqq.; M. Vallerani, op. cit. [MLW
p. 1981, 22] p. 123sqq.; v. et MLW
p. 1981, 52): a
in univ.: MLWConst. imp. II 262,3 (a. 1245) processit
(sc. Innocentius) ... contra nos ... non per accusacionis ordinem ... nec per denunciationem ... nec per -isinquisitionis modum, quam clamosa insinuatio non precessit
eqs. MLWChart. Carinth. V 122 p. 82,39 petitioni ... sine maioris -isinquisitionis examine nequivimus
(sc. episcopus) acquiescere hac parte, sed
eqs. al. b
spectat ad haereticos: MLWDavid (?) inquis. 3 statuta ... extracta de forma -isinquisicionis contra hereticos data per apostolicam sedem. 36 cum ... fit -cioinquisicio de hereticis. MLWChart. Bund. 1262 p. 52,30 (epist. papae) dum ... frater Paganus per partes ville ... pro negotio -isinquisitionis transitum faceret et ipsum
(Conradum haereticum) captivum duceret
eqs. MLWChron. Worm. p. 170,7 que
(instituta) tangunt -eminquisitionem hereticorum.
cf. MLW
p. 1981, 57. D
medic. de examinatione corpor.: MLWBrunus Long. chirurg. 1,15 p. 113
C id
(sc. an una vel plures sint fistulae) non significatur per -eminquisitionem cum tenta, immo oportet, ut
eqs.alleg.: MLWAlbert.
M. sent. 4,17,24 p. 694
a,2 est ... confessio ... apertio vulneris: in prima autem vulneris apertione est prima -oinquisitio medici et medicinae. E
natur. et philos.: MLWAlbert.
M. summ. creat. II 1 p. 301,9 -oinquisitio ... non est -oinquisitio rationis, sed illa, quae exigitur ad actum recordationis. p. 301,17 collatio ..., quae in his quattuor
(sc. imagine eqs.) consistit, ab Isaac -oinquisitio vocatur.
v. et MLW
l. 60.Niederer