Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
inkneht st. m.
st. m., mhd. inkneht, nhd. inknecht; as. inkneht (vgl. Holthausen, As. Wb. S. 39); ae. incniht. — Graff IV,579.
in-chneht-: nom. pl. -a Gl 1,9,34 (R). 2,447,62 (-chnehta). 448,39 (2 Hss.). 508,53; gen. pl. -o 601,7 (M, 3 Hss.); dat. pl. -un 730,53 (-chnehtun); acc. pl. -a 1,402,18 (M, 4 Hss., 1 Hs. -chehta). Thoma, Glossen S. 3,20; -chneth: nom. sg. Gl 1,626,30 (M, 2 Hss.; -chn&h); -chnet: dass. 351,59 (M, clm 18140, 11. Jh.). Add. II,88,2 (10. Jh.; -&). Festschr. Leid. S. 96 (M, cgm 5248,2, 11. Jh.); acc. pl. -]ta Gl 1,405,47 (clm 19440, 10./11. Jh.; inchnehta, Steinm.); -chenecten: dat. pl. 2,235,32 (Rc); -chineth: nom. sg. 4,167,37 (Sal. d, clm 23496, 12. Jh.). — in-kneht: nom. sg. Gl 1,314,13 (-c-). 3,408,39 [HD 2,60]. 4,34,33 (Sal. a 1, 2 Hss.); nom. pl. -]a 2,408,45. 447,61. 491,65. 508,53. 556,18. 562,7 (2 Hss.); -]os 580,22 = Wa 94,14 (Düsseld. F. 1, 9. oder 10. Jh. (?)); gen. pl. -]o 451,55 (2 Hss.); -knetha: nom. pl. 388,61 (mus. Brit. Add. 16894, 11. Jh.); -cneehta: acc. pl. Mayer, Glossen S. 70,13 (clm 6220, 10. Jh.); -cnethta: dass. Gl 2,397,59 (Wien 247, 11. Jh.); -knehda: nom. pl. 1,509,21 = Wa 77,23 (Carlsr. S. Petri, 11. Jh.). 2,525,32 (Bern 264, 9. Jh.).
ein-kht: nom. sg. Gl 4,196,25 (sem. Trev., 11./12. Jh.; inkneht, Steinm.; zu ein für in- vgl. Katara S. 73 Anm. 1).
Verschrieben: in-chenht: nom. sg. Gl 4,34,34 (Sal. a 1, clm 17152, 12. Jh.); -chehtun: dat. pl. 2,601,66 (M, clm 18140, 11. Jh.; l. inchnehtun, Steinm.); -chelti: acc. pl. 1,402,19 (M, clm 14689, 11./12. Jh.); -chechta: dass. 2,257,5 (M, clm 18140, 11. Jh.; l. inchnechta, Steinm.); ī- keieht: nom. sg. ZfdA. 109,230 (12. Jh.; ei aus n verschr.).
Verstümmelt: .nknetha: nom. pl. Gl 2,485,12 (Sg 136, 9. Jh.; l. inknetha, Steinm.). 1) (Haus-)Knecht, Diener, Unfreier, in Haus u. Hof aufgewachsen (vgl. z. Bed. Schützeichel, Add. I,254 ff.): ingeburo incneht [Abram ... numeravit expeditos] vernaculos (Hs. vernaculus) [suos trecentos decem et octo, Gen. 14,14] Gl 1,314,13, z. gl. St. inburien inchnehta huschalca vernaculos (qui infra domum ł familiam nutriti et educati sunt) [Comm. in Gen. = ebda.] Thoma, Glossen S. 3,20. inchnehta [misit autem Saul] apparitores [, qui raperent David, 1. Reg. 19,14] Gl 1,402,18 (3 Hss. kneht, 4 thionôstman). 405,47. inchneth [numquid servus est Israel, aut] vernaculus [? quare ergo factus est in praedam? Jer. 2,14] 626,30. Festschr. Leid. S. 96. inchnechta [statimque suos] apparitores [misit, qui constantissimum confessorem dei illic ubi iacebat occiderent, Greg., Dial. 3,31 p. 345] Gl 2,257,5. incnethta [armat trecentos terque senos] vernulas [, pergant ut hostis terga euntis caedere, Prud., Psych. Praef. 22] 397,59. inchnehta [cum consulatum initis, ut] vernae (Glosse: iuvenes, servi) [solent, pudet fateri, farre pullos pascitis, ders., P. Rom. (X) 146] 448,39. incnehto [sic] vernularum (Hs. noch iuvenum) (Glosse: servorum) [, sic senatorum caro tabescit, ebda. 524] 451,55. inchnehto [hunc igitur talium malorum patrem et auctorem per idem tempus Simonem ex] apparitorum [suorum numero diabolus suscitans ad urbem maximam ire conpulit Romam, Ruf., Hist. eccl. II,13 p. 137] 601,7. inchnehtun [post horam ceteros abire praecepit, illum vero cum servis suis et] apparitoribus [remanere, Vita Hil. p. 79b] 730,53. inkneht vernaculus est servus ł domigena (vgl. Diefb., Nov. Gl. S. 140) 3,408,39 [HD 2,60]. inkneht apparitor (1 Hs. noch nominatur) 4,34,33 (1 Hs. kneht). 167,37. 196,25. inkneht vernaculus sine uxore [zu: (Holofernes) dinumeravit viros in expeditionem, Judith 2,7] ZfdA. 109,230 (vgl. auch 235); hierher wohl auch: inchnehta aulaces Gl 1,9,34 (vgl. aber Splett, Sam.-Stud. S. 192); — beschützender Begleiter, Gefolge: inchenecten [hinc sub squamarum specie de eius] satellitibus [perhibetur: Una uni coniungitur, et ne spiraculum quidem incedit per eas, Greg., Cura 3,23 p. 71] Gl 2,235,32. inchnehtun [paratus ... Romanorum praesidia ac plebem tyrannidi suae subiugare, fretus per omnia his quos secum eduxerat] satellitibus [Ruf., Hist. eccl. II,21 p. 161] 601,66. incneehta [misitque cum eo (Salomo) Sadoc sacerdotem, ... et] Cerethi (Hs. Cerethei) [, et Phelethi, et imposuerunt eum super mulam regis, 3. Reg. 1,44] Mayer, Glossen S. 70,33 (vgl. RGG 4,43 s. v. Krethi und Plethi). 2) Folterknecht (? Oder zu 1?): inknetha apparitores (Glosse: tortores) [sed furenti suggerunt illum vetusta nobilem prosapia, Prud., P. Rom. (X) 111] Gl 2,388,61. 485,12. 491,65. 508,53. 525,32. 556,18. 562,7. 580,22 = Wa 94,14. Add. II,88,2. apparitores ł spiculatores (Glosse: tortores) [ebda.] Gl 2,408,45. 447,61; vgl. Mlat. Wb. I,777 s. v. apparitor. 3) Hausgenosse: inchnet [omnis alienigena non comedet de sanctificatis,] inquilinus [sacerdotis, et mercenarius non vescentur ex eis, Lev. 22,10] Gl 1,351,59. inknehda inquilini [domus meae, et ancillae meae sicut alienum habuerunt me, Job 19,15] 509,21 = Wa 77,23.