ingero

ingero, -gessi, -gestum, -ere. form. praes.:coni. -gerem: MLW p. 1874, 5.inf. -gerre (cf. Stotz, Handb. 4,VIII § 133.5): MLWl. 65.-gerrere: MLW p. 1874, 18.pendet:acc. dupl.: MLW p. 1874, 39.contra: MLWMLW p. 1875, 3. 5.partic. perf. usu adi.: MLWl. 59.; subst.: MLWl. 48. I c. obi. variis: A proprie: 1 inducere, indere – hinein-, zuführen, hineingeben, einlassen: a in univ.: MLWWalahfr. hort. 374 medici ... hanc (ambrosiam) ... colunt, tantum quae sanguinis hausta absumit, quantum potus -eritingesserit almi. MLWWalth. Spir. Christoph. II 6,219 cum ... meum funus hęc crędula turba sacello -atingerat. MLWAlbert. M. veget. 7,4 quando in ventrem -tumingestum est (sc. nutrimentum) per manducationem.in imag.: MLWEkkeh. IV. bened. I 30,46 -eingere (gloss.: compelle intrare; sc. Paulus) virtutes, per vim pręsume salutes. b infigere – hineinstoßen: MLWWaltharius 683 heros ... capulo tenus -itingerit ensem. c suscipere, comedere – aufnehmen, essen: MLWWalahfr. exord. 20 p. 493,12 ex nimietate -torumingestorum nec corporalia alimenta potest crapulatus honeste tractare. 2 adducere, adhibere – heranziehen: MLWChart. episc. Wirz. I 272 p. 302,14 (a. 1243) ita quod ad ... legationem nullus nobilis extraneus extra terram nostram residens -aturingeratur. MLWChart. Carinth. V 454 dominus Articus ... in concordia fuit cum ... abbati, quod (ci., quid ed.), si aliquo tempore ... abbas vel sui successores ... poterint -ereingerere seu invenire homines, quos ... ei dimittere faciet. 3 facere, committere – machen, begehen: MLWGesta Neap. 40 p. 423,22 quos (sc. infestationes et bella) contra Romanos -bantingerebant Langobardi. MLWVita Pus. 7 p. 219,18 quid moras -endum?ingerendum 4 de igne i. q. inicere – ‘legen’: MLWVita Willeh. 11 cum -tusingestus ignis cuncta consumeret. B translate: 1 afferre, inferre – antun, zufügen, (bei)bringen: MLWVita Arnulfi 8 exesis iam membris vigiliis adque ieiuniis geminum -batingerebat cruciatum. MLWLex Baiuv. 4,31 capit. p. 217 de peregrinis, ut nullus eis molestiam -atingerat (MLWDipl. Ludow. Germ. 90 p. 130,23. al. sim. MLWChart. Sangall. A 410 calumniam. MLWDipl. Arnulfi 32 p. 48,16 calamitatem ingerre. MLWDipl. Otton. I. 169 p. 215,28 incommoditates al.). MLWEpist. Col. 2 quam (aeternam damnationem) ... papa illi (episcopo) -ssitingessit. MLWBruno Querf. Adalb. B p. 59,11 quod mala ... dux Bohemorum ... sibi suisque fratribus plura -issetingessisset (-isseingessisse var. l., fecisset A). saepe. 2 imponere, iniungere – auferlegen: MLWDipl. Karlom. (I) 49 p. 69,19 ut ... neque vos neque ... quislibet iudiciaria potestas ... abbatissae ... nec mansiones faciendum nec nulla retribucione requirendum ... -ereingerere nec exigere non presumatur. MLWDipl. Karoli III. 148 p. 240,14 nullum alium censum vel servitium nullo unquam tempore -ereingerere quis presumat. 3 efficere, causare – erzeugen, verursachen: MLWVita Arnulfi 30 de multis pauca conabor proferre, ut non fastidium audientibus ingerem. MLWLiber diurn. 106 p. 139,21 ne iste tibi (sc. tuae caritati) casus aliquam -atingerat pusillanimitatem. MLWAlfan. premn. phys. 18,9 p. 98 alias ... non existimandum est esse bonas delectationes ... nec -entesingerentes (PG 40,680^B ἐμποιούσας) paenitentiam nec eqs. 4 edere, iactare – äußern, ausstoßen: a in univ.: MLWWalahfr. Blaithm. 151 tibi talia, barbare, dicta -itingerit (ig-igerit var. l.): ‘eqs’. MLWThangm. Bernw. prol. p. 758,7 cum saepius -remingererem grave peccatum esse eqs. 28 p. 772,6 immensas minas -untingerunt laici adversus apostolici vicarium. MLWArs med. 3 p. 420,19 melancolica passione ... occupati verba etiam maligna cum factis -untingerunt. al. b c. sensu suggerendi, rogandi: MLWEpist. Desid. Cad. 2,6 p. 52,12 non incongrue arbitravi rediviva commonitione eadem (sc. dicta) -rrereingerrere (v. notam ed. p. 53). c c. sensu obiciendi, increpandi: MLWThangm. Bernw. 17 p. 766,15 saeva maledicta episcopo -untingerunt (sc. congregatio sororum). 5 referre, commemorare – anführen, zitieren: MLWLamb. Tuit. Herib. 1,6 consonabant ... indicia boni testamenti, ut, cum ab episcopis aperiretur textus evangelii, ultro -returingereretur lectio Isaici vaticinii. 6 deferre – vorbringen, anzeigen: MLWCapit. reg. Franc. I 105,8 p. 217,21 quod aut ille, qui crimen -itingerit, aut ille, qui se defendere vult, periurare se debeat eqs. II refl.: A se conferre, intrare – sich begeben, gelangen, eindringen: 1 proprie: a in univ.: MLWLex Baiuv. 15,3 si quis forte, dum domum flamma consumpsit, se quasi auxilium adlaturus -eritingesserit eqs. MLWRegino chron. app. 1 priusquam se inter montium -retingereret (sc. sidus) abdita. b invadere, irruere – einfallen: MLWLeg. Wisig. 9,2,8 p. 371,1 quotiescumque aliqua infestatio inimicorum in provincias regni nostri se -itingerit eqs. c se inicere, immittere – sich eingeben: MLWRadbert. corp. Dom. 3,66 spiritus sanctus ... offert, ut omnibus per fidem renascentibus se promptus -atingerat. 2 translate: a se adiungere, applicare (ad) – sich anschließen (an), bei-, eintreten (in): MLWChart. Mulh. Thur. 77 (a. 1231) nullus ... civis ... predicto insistat operi, nisi se ipsorum (mercatorum) -atingerat unionem. B accedere, aggredi, occurrere, obvenire – heran-, hinzutreten, -gehen (an), angehen, entgegentreten, begegnen: 1 proprie: a in univ.: MLWCapit. reg. Franc. 196,52 didicimus ... contra legem divinam ... feminas sanctis altaribus se ultro -ereingerere sacrataque vasa inpudenter contingere. MLWEkkeh. I (?) Wibor. 8 quos (aegrotos) ei germanus suus ..., prout se quisque ei iter agenti -retingereret, deferre consueverat. b se ostendere – sich zeigen: MLWWalahfr. carm. 5,31,12 -eingere (sc. Liutgerus) te nostris visibus. c se offerre, subvenire – sich dar-, anbieten, zu Hilfe kommen: MLWLamb. Tuit. Herib. 2,16 p. 237,14 qui non tantum quęrentibus subvenis, sed et non quęrentibus ... te -isingeris. d occurrere, obvenire – begegnen, zu finden sein: MLWAbbo Flor. calc. 3,48 p. 103,17 in omnibus disciplinis mathematicis se huiusmodi doctrina -itingerit numerisque se inplicat, qui eqs. 2 translate: a se inferre, interesse – sich einbringen, beteiligen: α in bonam vel neutram partem: MLWNarr. de lib. Fab. 10 p. 414,21 nullus ... illi electioni se -atingerat, nisi quos religiosos viros congregatio vestra vocaverit. MLWDipl. Loth. III. 67 p. 105,23 cui ... actioni advocatus nullatenus se nisi vocatione abbatis temptet -ereingerere. β in malam partem i. q. se immiscere, interponere – sich einmischen, eindrängen: MLWDipl. Conr. II. 261 p. 362,7 ut nullus dux ... iam fatos sacerdotes ... audeat inquietare vel ultro se -ereingerere in omnibus casis (causis ci.) et rebus. MLWChart. archiep. Magd. 275 (epist. papae) quatenus, si predictus episcopus in aecclesia vestra se -ereingerere attemptaverit, ei assistere ... nullatenus presumatis (sc. capitulum). al. b molestum esse – lästig fallen, sich aufdrängen: MLWHerm. Iud. conv. 9 p. 96,26 religiosis ecclesiae doctoribus ... cotidie me oportune importune -ensingerens meis eos questionibus pulsare non destiti. MLWHelm. chron. 69 p. 133,1 ubi ... dux ..., qui pontificibus manus non offerat, recusatus ... se non -at?ingerat c nasci, dari – sich ergeben, bieten: MLWChart. Naumb. I 186 p. 167,45 (a. 1146/47) cum oportuna occasio se ... -issetingessisset (421 p. 376,41 facultas). MLWInnoc. III. registr. 1,120 p. 184,5 congrua oportunitate se temporis -enteingerente. d intercedere, agere – vorgehen, etwas unternehmen (gegen): MLWLex Baiuv. 7,2 si contra hoc quis gesserit (incesserit, se -eritingesserit var. l.). C se gerere – sich verhalten: MLWBurch. Ursb. chron. p. 27,15 Cremona ... civitas ... contra Mediolanenses ... sese audacter -ssitingessit. D se profiteri – sich ausgeben, auftreten (als): MLWChart. Sangall. B 328 p. 255,8 (a. 1225) post mortem ... Arnoldi quidam, qui se pro heredibus -bantingerebant, ius hereditatis in ... Bertoldum ... tunc temporis causidicum transtulerunt. MLWChart. Livon. A I 77,19 si quis ... heredem se -eritingesserit, ponet fideiussores, ne quis hereditatem illam de cetero exigat. al.Orth-Müller