Eintrag · Mittellateinisches Wb.
illuminatio f.
illuminatio (inl-, -cio), -onis f. 1 proprie: a strictius: α actio illustrandi – das Erleuchten, Erhellen, Beleuchtung: MLWElis. Schon. vis. 3,1 p. 56,26 non erat urbi -oilluminatio a sole vel luna. MLWChart. Heinr. Leon. 47 p. 66,37 ut ... cera ad -emilluminationem templi tribueretur. MLWChart. Verd. 319 p. 360,4 que prius ecclesie -cioniilluminacioni pertinebant. MLWAlbert. M. phys. 4,3,15 p. 289,4sqq. contingit generari lumen in toto horizonte ad ortum solis, et est -oilluminatio finis vel consequens finem motus solis ad ortum; ... eadem causa est de -eilluminatione domus a candela. al.de concinnatione luminarium: MLWChart. Altenberg. 282 p. 198,31 (a. 1269) si ... predicta forma de -cioneilluminacione sanctorum ... non fuerit observata. β actio lucendi – das Leuchten, Scheinen: MLWGerhoh. novit. 21,19 splendor ... suscipit -emilluminationem sicut calor ... desiccationem. MLWAlbert. M. animal. 1,209 ex longinquo contingit (sc. videre) propter spiritus et humorum obscuritatem, quae requirit distantis claritatis magnam -emilluminationem. summ. theol. II 11,51,1 p. 538b,3 -oilluminatio ... est finis motus ascensionis ... luminosi corporis. al. v. et MLWMLW p. 1292, 57. 58. γ actio accendendi, accensio – das Anzünden: MLWFlod. annal. a. 924 p. 25,13 -esilluminationes (in-inluminationes var. l.) candelarum ... multae per diversa Franciae loca ... factae. b latius: α visus restitutio – Wiederherstellung des Sehvermögens: MLWAltfr. Liutg. 1,25 p. 31, 13 constrinxit ... eum (Bernlef) sacramento, ut ... nulli causam ⌊huiuscemodi in-is⌋inluminationis (qualiter illuminatus fuerit var. l.) indicaret. 1,26 in ea ... in-einluminatione permansit Bernlef. β actio exornandi, decoratio – Ausmalung, Verzierung: MLWBerth. Zwif. chron. 9 p. 170,15 dedit Heinricus ... unam hubam ... ad -emilluminationem ... ecclesiae. MLWChron. Andag. 8 p. 24,3 Fulconem precentorem ... in -busilluminationibus capitalium litterarum ... peritum. 2 translate i. q. actio animam illuminandi, inspiratio – innere Erleuchtung, Eingebung: a in univ.: MLWAlcuin. carm. 85,3,11 miserere, spiritus paraclytus, ... in-oinluminatio mea. MLWDipl. Otton. II. 68 eo quod temporale commodum aeternae remunerationis gratia divina inspiratus -eilluminatione nihili penderat Êrvuicus. MLWAlbert. M. cael. hier. 4 p. 69,64 nullus recipit -esilluminationes a Deo immediate, sed mediantibus angelis. Ier. 1,9 p. 637,23 per intellectus -emilluminationem. saepe. b de conversione ad veram fidem christianam: MLWMartyr. Fuld. non. Iun. p. 664a,56 ad -emilluminationem totius Germaniae transmissus Bonifatius. MLWHerm. Iud. conv. 12 p. 107,24 ut pro mea -eilluminatione suas ad Deum preces dirigere dignarentur inclusae. 18 p. 117,26 recordatus, quantis ... precibus ... talem celitus pro mea -eilluminatione visionem impetrare sategeram. c cognitio, scientia – (Er-)Kenntnis: MLWRup. Tuit. vict. 2,10 p. 57,8 est ... alia oculorum apertio, qua cognituri erant (sc. Adam et Eva) ... se esse nudos, et est alia, quę -oilluminatio dicitur, ut nihil latere possit. 3 meton.: a lux, lumen – Licht: MLWIoh. Wirz. descr. 1005 ubi (sc. altari) dependet ampulla cum continua -eilluminatione. b splendor – Glanz: MLWCompos. Luc. I 5 temperatio ... aceti cum aqua pro -einluminatione ad hocsiporfiron. c in titulo honorifico i. qui illuminat, doctor – Erleuchter, Bekehrer: MLWChart. Sangall. A 163 (a. 801) notavi ... anno secundo domno nostro Carolo ... rege Francorum et Langobardorum ... et in-cioinluminacio Saxanorum.Orth-Müller