lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

houbitloh

nur ahd. · 3 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
3 in 3 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
25
Verweise raus
13

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

houbitloh st. n.

Bd. 4, Sp. 1293
houbitloh
st. n., mhd. houbetloch, nhd. dial. bair. haubtloch Schm. 1,1142, schwäb. hauptloch Fischer 3,1253; as. hōvidlok (s. u.). — Graff II,141.
hou-pit-loh: nom. sg. Gl 1,331,50 (M). 505,40 (M); -lohhe: dat. sg. 36 (M, 3 Hss., 1 Hs. hopit-); -loche: dass. 37/38 (M); -lohc: nom. sg. (oder dat.? Lat. dat./abl.) 2,318,28; -pet-lovch: dass. 3,270,29 (SH b; hov-, zu -lovch vgl. Braune, Ahd. Gr.14 § 32 Anm. 7); houpt-loch: dass. 1,505,41 (M; lat. abl.). 4,43,47 (Sal. a 1); dat. pl. -]n 1,505,42 (M, clm 6217, 13./14. Jh.; hov-). — hopit-loh: nom. sg. Gl 1,505,42 (M; lat. abl.); -loch: dass. 331,51 (M); -lovch: dass. 4,43,47 (Sal. a 1); hopt-loch: dass. 134,21 (Sal. c).
haubit-loh: nom. sg. Gl 1,275,16 (Jb-Rd). 496,27 (Ld.; lat. abl.). — hou-bit-loh: nom. sg. Gl 1,339,14; -loch: dass. 331,50 (M; hov-). 505,41 (M; lat. abl.). 3,148,39 (SH A; hov-). 4,43,46 (Sal. a 1, 2 Hss.; 1 Hs. huo-). 254,37; -loc: dass. 1,505,40 (M; lat. abl.); -bet-loch: dass. 331,51 (M; hov-). 3,230,43 (SH a 2). 625,25 (hov-). 5,7,27 (M; huo-, lat. abl.). Hbr. I,324,119 (SH A; hov-); -lohc: dass. Gl 1,331,52 (M); -lovch: dass. 3,333,23 (SH g; hov-, die beiden v von anderer Hand übergeschr.); -lovc: dass. 399,26 (Hildeg., 2 Hss.); houbt-loch: dass. 324,56 (SH f; hov-). 4,43,48 (Sal. a 1); huobeth-: dass. 1,331,52 (M, Stuttg. Herm. 26, 12. Jh.; zu -uo- vgl. Braune, Ahd. Gr.14 § 46 Anm. 4). — ho-bit-loh: nom. sg. Gl 3,663,51; -loch: dass. 298,10 (SH d); dat. sg. -]e 1,505,38/39 (M); -bet-: nom. sg. -] 3,148,38 (SH A, 3 Hss.). 189,11 (SH B). 230,43 (SH a 2). 333,23 (SH g). 418,62 (Hd.). 4,274,3 (M; lat. abl.); dat. sg. -]e 1,505,39 (M, 2 Hss.); -lovch: nom. sg. 3,315,45 (SH e).
houuet-loch: nom. sg. Gl 3,377,48 (Jd). — houid-loc: nom. sg. Gl 1,339,14 = Wa 74,8 (Carlsr. S. Petri, 11. Jh.); hauid-: dat. sg. -]a 11 = Wa 74,5 (Carlsr. S. Petri, 11. Jh.; z. Endg. vgl. Klein, Stud. S. 486). — houft-loch: nom. sg. Gl 3,174,8 (SH A, Anh. b, Darmst. 6, 12. Jh.).
Mit Schwund des -t- (vgl. Gröger § 129,7): haup-loch: nom. sg. Gl 1,331,53 (M); dat. pl. -]æn 505,43 (M, clm 14745, 14. Jh.); huop-: nom. sg. -] 331,53 (M; lat. abl.). — hovbe-loch: nom. sg. Gl 3,230,44 (SH a 2). 270,30 (SH b); huobe-loc: dass. 148,39/40 (SH A); hovb-loch: dass. 40 (SH A).
opet-loch: nom. sg. Gl 4,253,30 (M, Goslar 2, 14. Jh.; Aphärese des h- oder Verschreibung?).
Verschrieben: houpti-lohhe: dat. sg. Gl 1,505,36/37 (M); houtpi-lochę: dass. 38 (M); wohl auch: houez-loc: nom. sg. 4,253,48 (Leiden 191 E, 12. Jh.); vielleicht als Verschreibung hierher: hovber-doc: nom. sg. Gl 3,270,29 (SH b, vgl. Hbr. II,566,34, Steinm. -dec; wohl kaum houbitthecka, so Ahd. Gl.-Wb. S. 286).
Kopföffnung eines Kleidungsstücks: haubitloch [facies et tunicam superhumeralis ... in cuius medio supra erit] capitium [, et ora per gyrum eius textilis, Ex. 28,32] Gl 1,275,16. 331,50 (1 Hs. houbitloh nestila). 339,14 = Wa 74,8. 4,253,30. 48. 254,37. cidarim: huuan (= hûbun, Steinm.): interpretatur pilleum. galea. ex bisso rotunda quasi spera media caput tegens sacerdotale et in occipicio: hauidloca: uitta constricta [Randglosse zu: haec autem erunt vestimenta quae facient: ... tunicam et lineam strictam,] cidarim [et balteum, Ex. 28,4] 1,339,11 = Wa 74,5 (wohl in freier Übers.). haubitloh [nocte os meum perforatur doloribus ... et quasi] capitio [tunicae succinxerunt me, Job 30,18] 496,27 (1 Hs. healseta). 505,36 (1 Hs. capitium). 4,274,3. 5,7,27. houpitlohc capicio 2,318,28 [ohne Kontext]. hobetloch capitium 3,148,38. 174,8. 189,11 (1 Hs. houbittuoh). 230,43 (2 Hss. houbittuoh). 270,29. 298,10. 315,45. 324,56. 333,23 (1 Hs. houbittuoh). 377,48. 418,62. 625,25. 4,43,46. 134,21. Hbr. I,324,119 (z. Nebeneinander von houbitloh, -tuoh vgl. Mlat. Wb. II,228 und 264 f. s. vv. capitium, caputium). hoilzirier Gl 3,399,26 (Hildeg., lingua ignota). ora 663,51.
3974 Zeichen · 251 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    houbitlohst. n.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +2 Parallelbelege

    houbitloh st. n. , mhd. houbetloch, nhd. dial. bair. haubtloch Schm. 1,1142, schwäb. hauptloch Fischer 3,1253 ; as. hōvi…

Verweisungsnetz

24 Knoten, 24 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 3 Kompositum 21

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit houbitloh

0 Bildungen · 0 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Zerlegung von houbitloh 2 Komponenten

houbit+loh

houbitloh setzt sich aus 2 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

Keine Komposita gefunden — houbitloh kommt in keinem anderen Lemma als Erst- oder Zweitglied vor.

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „houbitloh". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 15. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/houbitloh/awb?formid=H03165
MLA
Cotta, Marcel. „houbitloh". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/houbitloh/awb?formid=H03165. Abgerufen 15. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „houbitloh". lautwandel.de. Zugegriffen 15. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/houbitloh/awb?formid=H03165.
BibTeX
@misc{lautwandel_houbitloh_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„houbitloh"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/houbitloh/awb?formid=H03165},
  urldate      = {2026-05-15},
}