Eintrag · Rheinisches Wb.
- Anchors
- 2 in 2 Wb.
- Sprachstufen
- 1 von 16
- Verweise rein
- 2
- Verweise raus
- 3
heija haijā:, hęi-, hei-, hāi-, hEi-, hēi-, –ja, –j:, –jǫ u. haiā: usf. u. aiā: usf. im selben Orte alle Formen Allg.; Mosfrk auch hEj, hā- : 1.a. beim Wiegen, bei Schlafliedchen; h., h., h. Allg. H., Kengkche, ech wegen (wiege) dich; all Gottsengelcher hollen dich en dat defe Külche (Käulchen), Zückerche en dat Mülche, ovven och noch en klen Stenche drop, dann steht dat Kengkche net mih op! Bergh-Blatzh. H., Kengkche, schlof; di Vatter höt (hütet) de Schof; di Modder geht en de Birkeböusch on plöck e Körfche Haselnöss; de Jonge solle se krache, de Mädche sollen es lache! ebd. H., Kengkche, schwig, di Modder geht nom Dich (Teich), die weisch (wäscht) dech all die Lompchere us, dann künnt se wiər no dech! Jül-Tetz. H., klen Kengkche em Köss-che, Äppelche on Bircher on Nöss-che, zuckere Klömpche on Mandelkiərche esse die klen Kennerche ger! ebd. H., Kengkche, schlof, di Motter höt de Schof; di Vatter höt de bongkte Koh; h., kle Kengkche, dohn deng Ögelche zo! Dür-Winden. H., süsa, Kinneke, Moder geht nor Trinneke (Katharina). Wat düht sej dor? Sej spennt en Schnor; ek woll, dat ek Moders Kinneke wor! Geld. H., süsa, Kinneke, Moder hit (heisst) Kathrineke, Vader es ene Kappesbur, wenn hen t' Hüs kömmt, keckt e sur! Geld-Kevelaer. H., Kengkche, gere, am Hemmel stohn de Stere; h., K., wege dich, all de Engelche holle dich! Dür (u. so zahllose Var.). — Gern verb. mit anderen Wiegeformeln; h. popeia (popeija, pup-, bobeio, pupeiche, –peicha; haichen, pupaichen) Allg. H., p., schlag Küchelcher duət, steich se en et Häls-che, da blode se sech duət, trecke mer och all de Feərchere us, mache os Kingkche e Bettche dorus! Jül-Schaufenbg (u. zahllose Var.); eia, p., popöngelche, et kommen zwei ärme Jöngelchen usf.; eia, p., popusen, dat Müs-chen woll net musen usf.; eia, p., popechen, dat Höhnchen legt en Echen (Eichen) usf. Sieg-Seelschd; eia, pompeia, pompisen, Äppel o Biren on Nissin (Nüsschen) usf. Merz-Mond; h., bombeijo (-beia, –beichen, –bechen) Rhfrk, Mosfrk; h., bombause, et Kätzche well net mause usf. Mosfrk; h., bombeija, bombause, morge gohn mer no Klause usf. Mosfrk; h., bombeia, bombole, morge wolle mer hole usf. Koch-Brohl; h., bombeia, bombale, dat Mädchen wolle mer behale (behalten), den Jong, den wolle mer verkofe, et Geld dovon versofe! Altk-Willr; h., bombeia, bombüss-che (Nüss-che) Merz-Nunk; h., bombeier (Eier) Altk-Bachenbg; h., beijo, Bue usf. Hunsr; h., h., heiche (Breiche) ebd. — H., nina, Kengke usf. MGladb; h., ninaana Prüm; h., ju, gera, am Himmel stohn de Stere usf. Prüm-Schüller; h., da, dausig usf. Prüm-Leidenborn; h., seie, sösken Rees. — H.! Ruf zum Schlafengehen; H. machen schlafen; h. gohn schl. gehen Allg. — b. Ruf hinter den Fastnachtsnarren; heijo, de Botz es blo; h., wat geht dat do met denge lange Botzeboəm! Dür-Hastenr. — 2.a. Subst. Sg. t. (auch et Heijachen) f. (seltener m.) Wiege, Bettchen, in der Kinderspr.; en de H. gohn; et wed Tit, dat du en de H. kömms (auch zu dem Betrunkenen)! — b. verfresse H. Fresser Jül.
Lautwandel-Kette
Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart
Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.
- modern
Verweisungsnetz
5 Knoten, 5 Kanten
Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen
Filter:
Anchor 1
Kompositum 3
Sackgasse 1
Wortbildung
Komposita & Ableitungen mit heija
4 Bildungen · 4 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen
heija‑ als Erstglied (4 von 4)
Heijabaus
RhWB
Heija-baus Koch f.: Wiege, Bettchen.
Heijabettchen
RhWB
Heija-bettchen (s. S.) Allg. n.: 1. dass. — 2. Marienkäfer Merz-Saarhölzb .
Heijahutsche
RhWB
Heija-hutsche -hotš Saarbr f.: -bettchen.
Heijawiwi
RhWB
Heija-wiwi Altk-NFischb f.: dass.