Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
gnîtan st. v.
st. v., mhd. gnîten, frühnhd. gneiten, nhd. dial. meckl. gniden Woss.-Teuch. 3,210; mnd. gnîden; ae. gnídan. — Graff IV,296.
Praes.: cnito: 1. sg. Hildebrandt II,117,12; knîtet: 3. sg. Np 102,5; gnit-: 1. sg. -o Gl 3,220,6 (SH a 1). 300,67 (SH d). 307,33 (SH d). 317,74 (SH e); -e 220,7 (SH a 1). — ginitu: 1. sg. Gl 4, 327,1 (clm 14 456, 9. Jh.). — Mit der Endung der ôn-Verben (vgl. Braune, Ahd. Gr.13 § 305 Anm. 4): gnitvn (2 Hss.), gniden: 1. sg. Gl 3,238,29/30. 31 (SH a 2); hierher wohl auch: chnitot: 3. sg. Npw 102,5.
Praet.: chneid: 3. sg. Gl 2,249,45 (Berl. Lat. 4° 676, 9. Jh.; zu ch- vgl. Braune, Ahd. Gr.13 § 149 Anm. 8; Schatz, Ahd. Gr. § 220 führt zur Belegung eines k- Anlautes unrichtig Formen von knetan unter gnîtan an); gneit: dass. 245,22 (Sg 299, 9./10. Jh.). 246,35.
Part. Praet.: ki-cnitan (Jb), -chnetan (Rd; -e- evtl. aus i vor a, vgl. Braune, Ahd. Gr.13 § 31 Anm. 1. 2, oder es liegt Verwechslung mit knetan vor; Ahd. Gl.-Wb. S. 338 u. Graff IV,581 führen den Beleg unter knetan an): Gl 1,277,24.
reiben: a) etw. an etw./ mit etw. reiben: mit Präp. ana + Dat./Akk. d. Sache: knitet er (der Adler) in (den Schnabel) an demo steine (Npw chnitot sia in an den stein) [vgl. ita conterendo illud ad petram excutit, Aug., En.] NpNpw 102,5; Glossen: reib uel gneit [diu eo quem collegerat pulvere, defuncti faciem] fricavit [Greg., Dial. 3,17 p. 320] Gl 2,245,22. 246,35. chneid fricavit [ebda.] 249,45. rosto herto ribo gnito frico 3,220,6. 238,29/30. 300,67. 317,74. Hildebrandt II,117,12. refrico ad fricus redeo ł itero ł ribo ł gnito ł rosto 307,33. ginitu frico 4,327,1; b) etw. (sauber) scheuern: kicnitan uuirdit [quod si vas aeneum fuerit,] defricabitur [, et lavabitur aqua, Lev. 6,28] Gl 1,277,24.
Abl. gnitisôn.