frango

frango fregi, fractus, -ere 1. (einen Notenwert in mehrere kürzere Notenwerte) aufteilen, diminuieren 2. im diminuierten Kontrapunkt fortschreiten 3. nicht stufenweise in einer Richtung fortschreiten — 1. to divide (a note value into shorter notes), to apply the procedure of diminution 2. to progress in counterpoint with diminution 3. to progress in a direction with disjunct motion 1 (einen Notenwert in mehrere kürzere Notenwerte) aufteilen, diminuieren — to divide (a note value into shorter notes), to apply the procedure of diminution [s.XI] LmLOrg. Mediol. rhythm. 139: Organum adquirit totum sursum et inferius. / Currit valde delectando ut miles fortissimus. / Frangit voces velut princeps, senior et dominus, / qua de causa applicando sonat multum dulcius. (? cf. LmLEggebrecht/Zaminer, Organum p. 122 adn. 32) [s.XIII] LmLLambertus p. 272b: nunquam duplaretur (sc. perfecta figura), nisi quod sive in compositione sive ordinatione tenoris plana musica frangatur (ad loc.: LmLIac. Leod. spec. 7, 21, 6: ut ait Aristoteles, „ne in ordinatione tenoris plana musica frangatur“,[] ut de notula una plani cantus duae fiant). LmLPs.-Petr. Cruc. U 1, 14: Sed nimis frangentes et nimis in prolatione unius temporis spectantes verum modum proferendi, id est tempus pervertentes, ponuntur pro uno tempore 4, 5, 6, 7. LmLAnon. Couss. IV p. 22, 25: modi supradicti frangunt brevem vel breves in duas, tres vel quatuor. LmLAnon. Couss. IV p. 37, 15: duos currentes, qui frangunt longam. LmLAnon. Couss. IV p. 38, 39: Fac inde primum ordinem, secundum et tertium cum longa integra vel longa fracta. al. [s.XIV] LmLMarch. pom. 32E, 16: tot semibreves possunt pro tempore perfecto fieri, quot vox humana frangere potest. LmLIac. Leod. comp. 3, 2, 3: hic hokettet, hic vero quasi fila trahat, alter quoque sincopet, et rursum alius, quomodo vult, frangat. al. LmLIac. Leod. spec. 7, 9, 10: aliqui nimis hoketant, nimis voces suas in consonantiis frangunt, scandunt et dividunt et in locis inopportunis saltant. LmLQuat. princ. 3, 58: prima nota taliter dici debet, ut tria tempora eiusdem simpliciter et integre sine fractione pronuncientur, et quartum eius tempus ex duabus semibrevibus floreri debet sive frangi, quod idem est. LmLQuat. princ. 4, 2, 44: nullus videtur scire tenorem cantare, qui eum non frangat et dilacerat. al. LmLAnon. Monac. II 117: quomodo franguntur duae vel tres decimae pariter stantes ascendendo et descendendo ... (sequitur exemplum). [s.XV] LmLEg. Carl. rit. 125-127. (?) LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 12, 18. al. LmLTact. Bona 85: frangere mensuram. LmLConr. Zab. chor. 5, 1. LmLCompos. Natura 4, 19. LmLBart. Ram. 2, 1, 1 p. 65: Non debemus dare, hoc est bis perfecte consonare cum tenore ascendente vel descendente simili specie perfecta ... Sed hoc non est concedendum in integris, bene tamen in fractis, idest in diminutione notularum. al. LmLCompend. mus. 160. v. cantus fractus, cantus frangenus, contrapunctus fractus 2 im diminuierten Kontrapunkt fortschreiten — to progress in counterpoint with diminution [s.XIV-XV] LmLAnon. Monac. II 110: in fracturis possumus frangere de octava ad octavam, de quinta ad quintam, de duodecima ad duodecimam. LmLAnon. Monac. II 114: quomodo de unisono frangitur ad tertiam et de unisono ad unisonum, de tertia ad tertiam: (sequitur exemplum). al. 3 nicht stufenweise in einer Richtung fortschreiten — to progress in a direction with disjunct motion [s.XIV-XV] LmLContr. Est autem p. 367a: Si autem ascendat (sc. planus cantus) ad quartum gradum pausando ibi, que raro accedit, ascendere debes ad quintum frangendo et postea ab illo quinto descendere ad secundum, ut patet hic: (sequitur exemplum). LmLContr. Est autem p. 367b: descendere debes ad secundum plane, et postea in illo secundo incipies frangere ad tertium descendendo, ut patet hic: (sequitur exemplum). al.