formalis

formalis, -e.script. fornaris: MLW p. 399, 35.1 adi. i. qui ad rei formam, figuram, structuram pertinet, formans – die Form, Gestalt, Struktur betreffend, Form, Gestalt, Struktur habend, gebend, formal: a gener.: MLWMilo carm. 3,4,2,734 ut ... humanos auditus tangere possit (sc. secretum in arculis cordis), -esformales adhibere modos huic iure necesse est; verba aliter non esse queunt, nisi eqs. b philos. et natur.: α in univ.: MLWHerm. Carinth. essent. 2 p. 190,11 hec (duo principia) ... causas materiales et -esformales appellari meminimus (MLWAlbert. M. animal. 3,126. persaepe). MLWAlbert. M. incarn. 32 p. 203,28 species ... non dicit -eformale quid (praedicab. 3,2 p. 60,56). summ. creat. II 1,54,1 p. 449^a,8 tres sunt intellectus, scilicet potentialis sive materialis et intellectus in habitu sive -isformalis et tertius, qui eqs. (metaph. 11,1,9 p. 472,83. al.). sent. 2,13^capit. principium (veget. 1,60. saepe). veget. 1,20 natura. persaepe.causa -isformalis exemplaris i. q. causa exemplaris – vorbildliche Ursache, Exemplarursache (de re v. Hist. Wb. Philos. I. 1971. p. 974): MLWAlbert. M. div. nom. 5,10 p. 309,52 ens primum est causa omnis entis effectiva et -isformalis exemplaris. summ. theol. II 1,3,1,2 p. 15^a,14 ex seipso habet (sc. primum principium) et in seipso et propter seipsum esse principium: ex se efficienter, in se formaliter, secundum quod causa exemplaris -isformalis dicitur. β (tantum) forma existens, formae (purae) propior, purus – (nur) als Form existierend, der (reinen) Form nahe, rein: MLWAlbert. M. div. nom. 1,36 p. 20,6 quanto aliquid -iusformalius est, tanto simplicius est. cael. 1,1,5 p. 16,29 est ... terra quasi faex in corporibus simplicibus et ignis nobilior et -iorformalior in elementis. metaph. 4,1,8 p. 172,29 in eo ..., quod immediate coniungitur concavae superficiei lunae, ... generabitur corpus rarum et calidum et -ssimumformalissimum inter corpora. al. c mus.: α spectat ad structuram intervalli: MLWAribo mus. p. 13,10 -esformales sunt dicendae species, quae formam habent, non naturam ...; forma est primae speciei diatesseron habens semitonium in medio. MLWComm. microl. 95 species diatessaron alia naturalis, alia -isformalis ...; -isformalis ... est, quando eqs. β spectat ad modum rhythmicum (de re v. W. Frobenius, Handwb. d. musikal. Terminologie IV. s. v. ‘Modus [Rhythmuslehre]’): MLWAnon. IV mus. 2 p. 41,2 puncta ... dicuntur apud quosdam notae ..., apud aliquos figurae vocantur ..., apud aliquos simplices soni dicuntur, et sic materiali signo pro -iformali intelligitur. p. 51,16 primus modus -isformalis ... sic per puncta materialia ... figuratur: eqs. γ per errorem pro ὑλικός positum: MLWRemig. Altiss. mus. 499,9sq. ΕΙΔΙΚΟΝ (ΥΔΙΚΟΝ var. l.; Mart. Capell. 9,936 ΥΛΙΚΟΝ [ΥΔΙΚΟΝ var. l.]), id est -eformale, ΕΙΔΟΣ forma vel species ...; ΕΙΔΙΚΟΝ est, quod ex perseverantibus, id est immutabilibus et similibus, scilicet sonis, consonabat. d medic.: α in univ.: MLWGloss. Roger. I A 3,23 p. 704,32 lepra completa sive -isformalis non curatur. ibid. iterum. β de febri i. q. formam aequalem observans, typicus, periodicus – einem Muster folgend, gleichmäßig wiederkehrend, periodisch: MLWAurelius 1 p. 489,14 tipica (sc. febris) est -narisfornaris (-isformalis cod. Augiens. CXX, MLWGloss. med. p. 86,8), si tamen hoc bene translatum est; ita vocatur, quod cottidie laxatur, vel alternis diebus, vel quartis diebus eqs. 2 subst.: a fem. vel masc. i. q. aquaeductum – Wasserleitung: MLWGreg. IX. registr. 619 p. 507, 39 descendit finis ... per vallem in pratum ... ac reflectitur in pratalina de -iformali de Ulmis. p. 508,1 ascendit finis ad -esformales de Stuti et exinde tenditur in fossatum Sancti Angeli. b neutr.: α principium formans – formgebendes, formales Prinzip: MLWAlbert. M. metaph. 1,1,6 p. 10,12 haec ... animalia quaecumque ex talibus regimen vitae accipiunt, parum experimenti participant, quia, cum duo sint in experimento, unum quasi -eformale, quod est acceptio similis de multis, alterum materiale, quod est memoria conferentis eqs. β de polline floris i. q. forma – Form: MLWAlbert. M. veget. 2,122 videtur ... huiusmodi -eformale croceum maxime in floribus papaveris et tiliae et miricae; ... adhaeret posterioribus cruribus apum, quando mella colligunt.