2.
forensis, -e.
form. abl.:sg. -e: MLW
l. 23.pl. -is: MLW!Unerwartetes Ende des Ausdrucks
l. 46.
adde MLWDipl. Heinr. II. 292 p. 358,5. I
adi. (saepius usu subst., e. g. MLWMLWMLWMLW
l. 40. 41. 56. 60): A
de rebus: 1
exterior, externus, extra positus –
äußere(r), außen, außerhalb gelegen (fere respectu claustri sim.): a
in univ.: MLWHildegar. Far. 116 capit. (MGMer. V p. 189,13) de daemoniaco ... in porticu -iforensi purgato. 130 capit. (p. 189,39) quod ... Nortmanni -esforenses monasterii officinas tradiderunt igni. MLWHariulf. chron. 3,3 p. 86,21 ut omnia, quaecumque haberi poterant tam in thesauro ecclesiae quam in bonis -busforensibus, scriberentur.
al.de rebus extrinsecus gestis vel accidentibus: MLWConc. Karol. A 50
D,29 p. 631,27 si quid eis
(praelatis) in -busforensibus negotiis agendum, si quid etiam in diversis aliis partibus nuntiandum occasio necessitatis obponit. MLWHildegar. Far. 130 (MGMer. V p. 202, 18) habitacula ..., quae -busforensibus studiis patebant, ignis pabulo tradunt
vastatores.
al. b
in locut. -eforense
mandatum i. q. ad extraneos, hospites spectans –
die Auswärtigen, Gäste betreffend: MLWConsuet. Vird. 11 p. 395,1 -eforense mandatum ministri peragent cum timore Dei. MLWChron. Ebersh. 35 p. 449,30 fratres ... se -iforensi parant mandato. 2
extra visibilis, manifestus –
(rein) äußerlich sichtbar: MLWArno Reichersb. scut. p. 1527
D vanissimum est ... quempiam, etsi super modum videatur esse monachus ..., de -eforense professionis suae habitu vel pietatis specie gloriari. MLWGerhoh. Antichr. 1,46 per -emforensem ... fidei professionem et quendam iusticie cultum ... ‘circumornati sunt
(sc. qui non secundum euangelicam perfectionem ordinati sunt) ‘ut similitudo templi’. B
de hominibus i. q. extrarius, extraneus –
auswärtig, fremd: 1
in univ.: MLWConc. Karol. A 14 p. 85,6 invasor apostolicae sedis diaconus -isforensis in oratorio patriarchii Lateranensis consecratus est. MLWPlac. hon. eccl. 118 (MG Lib. Lit. II p. 625,10) si ... aliquis -iumforensium populorum, quod iuris sui est et legaliter sibi dimissum, sine omni investitura regum possidere dinoscitur. MLWTheod. Palid. annal. a. 1150 p. 84,45 mulier quedam -isforensis de Aschersleve eucharistiam ... ad ... prestigia reservavit.
al. 2
de iis qui ad conventum monachorum, fratrum non pertinent, hospitibus monasterii: MLWGisleb. Elnon. inc. 3, 169 grex Helnonensis claustri populique -isforensis ut scit ... remeare patronum. MLWDipl. Heinr. IV. 466 p. 631,41 si ... aliquis fratrum aliquem -emforensem volneraverit. MLWRud. Trud. gest. 6,17 ad unam -iumforensium domum ... se proripuit
frater. MLWSalimb. chron. p. 96,16 in qua
(domo) hospites sive -esforenses comedunt. p. 224,8 fratres hospites, quos nominamus -esforenses. p. 398,31 dixit fratribus guardianus ille -isforensis
eqs. al. v. et MLW
p. 380, 53.
spectat ad clericos (‘Diözesan-, Weltpriester’, ‘Säkularkleriker’): MLWCapit. reg. Franc. 69, 2 ut ... episcopi ... regant ... ministeria tam in monasteriis virorum quamque et puellarum vel in -isforensis presbiteris. MLWRatpert. cas. 5 p. 168,3 episcopus assumens quendam presbyterum -emforensem ... obtulit eum ad nostrum monasterium, ut abbatem illum constituisset. MLWConsuet. Vird. 42 p. 425,7 uni sacerdoti -iforensi continuis triginta diebus victus dabitur fratris unius.
al. 3
de iis qui non attitulati sunt vel pertinent ad quandam ecclesiam Romanam, qui cardinales q. d. non sunt: MLWOrd. Rom. 35,36 -esforenses ... presbiteri vel diaconi nec ad sedem accedunt ad communionem percipiendum
(v. notam ed.). 4
de iis qui cives (perfecti) non sunt, extra civitatem habitant: MLWBruno Querf. Adalb. A 21 p. 27,21 urbani diem sanctum venerari petunt, contra quos -esforenses superbię verba iaculant:
‘eqs.’ MLWGisleb. Elnon. inc. 2,271 agminibus densis cives populusque -isforensis auctorem facti cingunt ... conglomerati. MLWGesta Vird. cont. II 7 qui
(Albertus) ... oborta seditione inter cives et -esforenses lancea ... perforatus occubuit (MLWAnnal. Crem. a. 1198 [MGScript. XXXI p. 10,1] ad expensas civium et -iumforensium Cremonensium).
al. II
subst.: A
masc.: 1
qui quodam loco possessiones habet sed alibi habitat –
einer der an einem Ort begütert ist, aber anderswo wohnt, ‘Ausmärker’, ‘Forenser’ (de re v. HRG I. p. 265sq.): MLWChart. episc. Misn. 59 p. 60,20sqq. (a. 1185) ut de verbo, in quo cum -busforensibus et colonis in Lvbaniz convenimus, controversia non oriatur, ... notitiam conscribi fecimus; -busforensibus itaque, quam Hallenses, colonis, quam illi de Burch habent, ... iustitiam concessimus statuentes, ut tam -esforenses quam coloni
eqs. MLWChart. Basil. A III 4 p. 4,19sqq. comes ... dedit ... advocatiam de Bures cum omnibus appendiciis et medietatem -iumforensium (MLWChart. Basil. A I 368 forensem) ad placitum de Corenot spectantium.
ibid. iterum. 2 ?
(qui ab adversa factione e civitate) expulsus, eiectus (est) – ?
(von der Gegenpartei aus der Stadt) Verbannter: MLWAlbert. Mil. temp. 256
tit. de captione castri de Castellarano a -busforensibus. 256 p. 522,13 captum fuit castrum Castellarani a -busforensibus (
inde MLWSalimb. chron. p. 445,18). 272 p. 529,27 ex ... tregua magnam utilitatem habuerunt homines civitatis Reginensis tam intrinseci quam -esforenses (
inde MLWSalimb. chron. p. 470,25). B
neutr. plur. i. q. res exteriores, manifestae –
Äußerlichkeiten, das Offenkundige: MLWArnulf. Mediol. gest. praef. p. 116,4 spiritales
(sc. homines) mysteria interpretantur spiritalibus spiritalia comparantes ...; animales ... -iaforensia (-ieforensie
var. l.) multifarie perscrutantur carnalibus carnalia conferentes.
Staub