fermentum

fermentum, -i n.script. for-: MLWl. 15.confunditur c. frumentum: MLWl. 18. materia, quae aliquid acidum vel turgidum reddit sive statum rei mutat – Säuerungs-, Gärungs-, Treibmittel: I proprie et in imag.: A gener.: 1 de pane conficiendo: a in univ.: MLWForm. Senon. II add. 1,6 fecimus inde comestum; si Dominus imbolat fo-umformentum. MLWConsuet. Vird. 17 ante ... unumquemque fratrem erunt azymae collirides et inter duos lagana absque -ofermento. MLWAnon. tab. p. 181,19 aqua ... est, quae fit in tritico -umfermentum (ci. Stapleton, frumentum codd.). MLWAlbert. M. animal. 17,30 p. 1160,20 causa ... incrementi (sc. vermis) est similis incremento -i:fermenti parvum ... -umfermentum crescit in magnum eo, quod eqs. MLWPs. Galen. anat. 19 p. 198^A illud ... facit sperma viri in spermate mulieris ..., quod facit -umfermentum in pasta, scilicet ebullitionem. persaepe. b spectat ad eucharistiam: MLWAmalar. ad Hild. 91 de -ofermento unde collocuti sumus, ... ita narratum est dare apostolicum in sabbato ante palmas oblatas populo, quibus non dabat aurum et argentum (cf. J. A. Jungmann, Fermentum. Ein Symbol kirchlicher Einheit und sein Nachleben im Mittelalter. In: Colligere Fragmenta. Festschrift A. Dold. Beuron 1952. p. 185sqq.). ibid. iterum. MLWAnnal. Ianuens. III p. 12,28 ipsum sacramentum cavilabat Obertus et aliquod -ifermenti addebat. al.meton. de pane fermentato: MLWHist. de exp. Frid. imp. p. 75,17 in sacrificio suo non azyma, sed -umfermentum offerunt Graeci. 2 de cervisia facienda: MLWChart. Rhen. inf. I 274 (a. 1112) quod cervisiale -umfermentum eiusdem loci (sc. ecclesiae Ressensis) ... in elemosinam ... fratrum contuli (sc. archiepiscopus; II 73). MLWChart. Gelr. 475 p. 480,6 unam marcam ad luminaria predicte ecclesie de -ofermento cerevisie, quod vulgo grut nuncupatur, annuatim exolvendam ... ordinavimus (sim. MLWChart. Traiect. 1610 p. 359,14. MLWChart. Westph. III 760). MLWChart. Westph. VII 1521 p. 696,12 Rutgerus miles ... octo marcas, de quibus duas marcas in -ofermento Durstene et sex marcas in officio Rickelinchusen, recipiet singulis annis. saepius.de alia quadam potione fermentata: MLWWalahfr. hort. 280 vires et odorati -afermenta saporis praestat sclarega. 3 de stercore: MLWWalahfr. hort. 50 tota minutatim rastris contunditur areola uncis, et pinguis -afermenta fimi super insinuantur. B natur., pharm., medic. i. q. faex (sc. materiae cuiusdam) – Hefe, (Boden-)Satz (eines Stoffes), Gärstoff: MLWMappae Clavic. 230 accipe sal cum farina et melle, de -ofermento misce simul, et iaceat pellis ibi una nocte. MLWRecept. Sangall. I 31 candidum -umfermentum cum mel maceratum super umbilicum pone (sim. II 53). MLWPaul. Aegin. cur. 25 facit ... -umfermentum (3,4,2 ζύμη) cum roseo aut yris sicca cum aceto. MLWRoger. Salern. chirurg. 2,162 adde butirum, -umfermentum, lac mulieris ... et ... loco superimpone. MLWHildeg. (?) caus. 356 massam, scilicet quasi -umfermentum, faciat qui hemicraniam patitur, et cum hoc -ofermento totum caput ... tegat. al. C alch. i. q. anima (sc. materiae), lapis philosophorum, elixir – Seele (der Materie), ‘Ferment’, Stein der Weisen, Elixier (de re v. E. Darmstaedter, Die Alchemie des Geber, 1922. p. 170sq. LexMA. III. p. 1843sqq.): 1 in univ.: MLWTurba phil. 18 p. 128,17 coquite ipsum mixtum <cum> lacte -ifermenti, quousque lac deficiat. MLWAnon. tab. p. 159,1sqq. quod (corpus) vocant terram benedictam, sitientem et cinerem, qui est -um;fermentum auri aqua est -umfermentum et corpora sunt terra eorum, et -umfermentum huius aquae divinae est cinis, qui est -fermentum -ifermenti (MLWGeber. forn. 18 p. 751. al.). saepe. MLWGeber. forn. 27 p. 760 accipe -umfermentum lunae, quod est eius oleum. al. MLWPs. Calid. lap. p. 398 hoc (sc. tinctura, qua mortui vivificantur) est -umfermentum primum elementatum. persaepe. v. et MLW p. 156, 58.in titulo libri: MLWPs. Gerh. Crem. sept. p. 352,22 diximus ... res magnas de argento vivo et in libro -orumfermentorum et ... multis aliis. 2 -umfermentum auri i. q. χρυσοζύμιον – Goldhefe: MLWTurba phil. 10 hoc ... est aes combustum, quod est auri -umfermentum <et> auri flos. MLWAlleg. sapient. 3 p. 470,15 in libris ..., ubi invenies rubeam animam fugientem vel igneae naturae vel sanguinem vel auri -umfermentum, scias eqs. MLWGeber. clar. 2,41 auri -umfermentum est elixir, sine quo nichil peragitur. al. 3 corruptio – das Verderben, Zuschandenwerden: MLWRosin. interpr. 1 p. 294,21 -umfermentum ... idem est, quod corruptio latine, ut in ‘Turba’ dicitur: anima et corpus separatur eqs. D philos. de elementis: MLWManeg. c. Wolfh. 2 p. 48,11 cum de deo fabricante animam loqueretur Macrobius predictarum essentiarum commixtionem -umfermentum appellans: ‘eqs.’ II translate: A de doctrina: MLWBonif. epist. 59 p. 111,2 ne forte -ofermento doctrinae illorum (haereticorum) fermentatus aliquis pereat (MLWEpist. Worm. I 36 p. 67,25 ne tua ... pietas fortasse gravetur me licet indignum, neutiquam doctrinę castigatioris -ofermento fermentatum ... congaudere). MLWWalahfr. Wett. 7 -afermenta (gloss. O: auxilia) tui placida insere (sc. Christus) dogmatis. MLWVita Eberh. Salisb. II 5 p. 100,23 gregem ... suum cismatico -ofermento corrumpi grave ducens. B de more vivendi i. q. macula, corruptio – Makel, Verderbtheit (fere pendet ex Vulg. I Cor. 5,7sq.): MLWRadbert. corp. Dom. 22,130 ‘in azymis sinceritatis et veritatis’ eas (carnes agni) comedamus absque -ofermento corruptionis. MLWDipl. Otton. III. 390 p. 821,13 nostrę imperiali clementiae cordi homo (sc. Bernwardus episcopus) compunctione veteris -ifermenti tactus apostolorum limina supplex adiit (MLWChart. Solod. 269 p. 155,21). MLWDipl. Heinr. III. 263 quatinus ... expiati -ofermento delictorum paschali sollempnitate mereamur perfrui azimis caelestis gloriae. MLWHist. peregr. p. 135,14 cavendum esse a -ofermento Grecorum. al. C de re elimanda: MLWEpist. Worm. I 21 p. 43,15 adhuc ... unum, exemplo quidem habile, meminisse libet, tibi (sc. Mannoni) corollarium, stilo ... -umfermentum.Fiedler