Eintrag · Mittellateinisches Wb.
feria f.
feria, -ae f.script.:far-: MLW p. 148, 47.faer-: MLW p. 148, 47.fir-: MLWMLWMLWl. 51. 53. p. 148, 43.fiera: MLW p. 149, 23.feira, feyra: MLW p. 149, 21.fera: MLWMLWMLW p. 149, 24. 26. 27.ferea: MLW p. 148, 43.metr. fĕr-: MLWMLWMLWl. 65. p. 148, 7. 16. adde MLWHeiric. Germ. I 2,70. 4,108. MLWWalth. Spir. Christoph. II prol. 23. al. I usu originario: A cessatio – das Innehalten, ‘Pause’: 1 a labore (‘Stillstand’): MLWTriumph. Lamb. 7 (MGScript. XX p. 502,51; c. 1141) hortatus comes iuvenes ..., ut ... aquam suae libertati restituerent, ut ... officinae suae (sc. hostium) -asferias induceret, dum propter sui raritatem opus molentis impediretur. 2 spectat ad negotia iudicialia (‘Gerichtsferien’): MLWLeg. Burgund. Rom. 11,5 messivis ... -isferiis (fi-firia var. l.) ... nulla prorsus sunt litigia commovenda (cf. Cod. Theod. 2,8). MLWLex Raet. Cur. 2,9,3 de firiis (-isferiis var. l.); ... causas in annis spacio omnes dies secundum legem directum iudicare precipimus, nisi tantum quatuor menses ad fructus coligendus indulsimus, hoc est a die viii kal. Iulias usque in kal. Aug. messive -eferie sunt. MLWConst. Melf. 1,75tit. de -isferiis et salario iudicum eqs. B dies festus, sollemnitas – Feiertag, Fest: MLWVita Elig. 2,20 p. 711,7 eius praedicationem praestantiores quique loci illius valde aegre ferebant, scilicet quod -asferias eorum everteret. MLWRud. Fuld. mirac. 12 p. 338,33 contigit, ... ut unus eorum (Slavorum christianorum) parvipendens honorem sanctorum cum suis exiret in agrum ... ceteris solemnes -asferias celebrantibus. MLWAgius comput. 1,15 per numerum solis varios lunęque meatus ... colligimus ... epactas, concurrentes, lunam -asqueferiasque, totamque annalem ipse docet seriem. MLWEpitaph. var. II 1,7 phase sat celebre fecisse scribitur ... atque suas -asferias primus sub sole Iosias (cf. Vulg. II par. 35,17). MLWTransl. Mod. 32 p. 304,24 quatenus debitum honorem ... in -isferiis et in omni divino servitio exhibeatis illi. al. C dies (sc. hebdomadis; fere praeter dominicam, sed cf. MLW p. 148, 12.sqq.) – (Wochen-, Werk-)Tag (de re v. LThK. 3X. p. 1266sqq.): 1 in univ.: a gener.: MLWBeda temp. rat. 8,63 -asferias ... habere clerum primus papa Silvester edocuit (sim. MLWHraban. inst. cler. 2,46 l. 30. al.). MLWCapit. reg. Franc. 249,9 si quis infantem ... suffocaverit, ... iii annos in penitentia exigat per legitimas -asferias (i. ii, iv, vi). MLWConsuet. Marb. 225 in his -isferiis non ieiunabimus, quotiens opus manuum facimus aut eqs. persaepe. b comput.: MLWAgius comput. 2,3 prima suis pagella (sc. computi) notellis assignat -asferias per totum ... annum. MLWCarm. de conc. mens. 14,2 leve manus digitorum summitates quattuor ... -asferias ostendunt. MLWReinher. Paderb. comput. 1,3 quacumque -aferia fuerit quilibet dies anni, revoluto anno idem dies non in eadem -aferia erit, qua fuit anno praeterito. al. 2 de certis hebdomadis diebus: a de -aferia prima i. q. dominica – Sonntag: MLWRather. epist. 25 p. 126,4 -aferia ... octava resurrexit Christus a mortuis. p. 126,7 hinc ipsa octava sive prima -aferia dies vocatur dominica. MLWYsengrimus 1,742 ‘salve, festa dies’ cantabat sacerdos, ut usque solebat in primis -isferiis. al. b de -feria secunda i. q. dies Lunae – Montag: MLWCod. Lauresh. 228 (a. 782) in illo die lunę, quem nos dicimus secundam -amferiam (sim. MLWChart. Sangall. A 429). MLWRather. quadrag. II 35 secunda, inquiunt, -aferia Michael archangelus Deo missam celebrat. MLWChart. Babenb. 389 ut omnia (sic) -aferia secunda in missa defunctorum nostri memoria solemniter habeatur. persaepe. v. et MLWMLWl. 25. 38. c de -feria tertia i. q. dies Martis – Dienstag: MLWTrad. Frising. 211 (a. 804/7) hoc factum est ... in albas post pascha in -aferia iii. MLWChart. Rhen. med. I 135,115 faciunt opera in vineis ... in ebdomada ii dies, -aferia ii et -aferia iii. MLWOtto Frising. gest. 2,1 tercia -aferia post ‘oculi mei semper’. persaepe. v. et MLWl. 37. d de -feria quarta i. q. dies Mercurii – Mittwoch: α in univ.: MLWHugeb. Willib. 4 p. 94,29 in quarta -aferia ... misit negotiator filium suum in carcerem. MLWDipl. Heinr. II. 79 licentiam dedimus ... qualibet quarta -aferia ... mercimonia stabilia ventilandi (sim. 386 p. 492,16. al.). MLWLamb. Leod. Matth. I 1993 salutem -aferia quarta dabit. persaepe. β de die, quo ieiunium servetur (de die cinerum: MLWl. 36.; de -aferia quarta quattuor temporum: MLWl. 41.): MLWEpist. var. I 13 p. 511,25 quarta -aferia et sexta -aferia duo (sc. pulmentaria cocta) tantum ... praeparamus. MLWAmalar. off. 1,7,1 quarta -aferia inter quinquagesimam et quadragesimam ieiunium ... inchoamus. MLWRather. epist. 25 p. 136,21 secunda, tertia, quarta et quinta -aferia ebdomadae maioris. MLWWalth. Agil. med. 11 p. 109,31 si patiens habet patrem et matrem, ducant eum ad ecclesiam in die quattuor temporum prius sive quarta -aferia. saepe. e de -feria quinta i. q. dies Iovis – Donnerstag: α in univ.: MLWEpist. Desid. Cad. 4 Flavianus ... denonciavit, ut quinta -eaferea (an firea? cf. notam ed.) aput ipsum iungamur. MLWTrad. Frising. 1093 p. 36,28 hęc ... commutatio facta est ... in die Iovis in v. -aferia. persaepe. β de quinta -feria in cena Domini (‘Gründonnerstag’): MLWPirmin. (?) scar. 8 venit Christus ad cenam ⌊quinta -a⌋feria (quinque faria [faeria p. corr.] A), qui vocatur die Ioves et cena Domini. MLWEpist. Bonif. 82 p. 197,3 (epist. papae) quinta -aferia paschę, cum sacrum crisma consecratur (sim. MLWTrad. Frising. 65 p. 92,43). MLWPontif. Rom.-Germ. 99,212tit. -aferia quinta maioris ebdomadae. saepius. v. et MLWl. 38. f de -feria sexta i. q. dies Veneris – Freitag: α in univ.: MLWOtto Frising. 1,70 p. 98,16 proxima a capite ieiunii sexta -aferia (sim. 2,1). MLWChart. civ. Hild. 136 p. 70,21 advocatiam ... cum novem officiis, videlicet duobus officiis loture et iiii officiis braxatorum et lapicide et pistoris vite -eferie et camere nostre, que thesauraria camera dicitur. persaepe. β de -feria sexta parasceues ante pascha (‘Karfreitag’): MLWPirmin. (?) scar. 8 ⌊sexta -a⌋feria (sex faria A), que dicitur dies Veneris, in crastino de cena Domini. MLWPontif. Rom.-Germ. 99,304 -aferia sexta parasceves, quae et sexta sabbati dicitur. MLWStatut. ord. Teut. p. 123,35 in bona sexta -aferia debet fieri ad incepcionem horarum venia (cf. MLWActa civ. Rost. C 909). persaepe. v. et e. g. MLWMLWl. 70. p. 149, 3. γ de quolibet die Veneris, quo ieiunium servetur (de -aferia sexta quattuor temporum: MLWl. 65.): MLWThietm. chron. 6,18 p. 296,20 vi. -aferia ante natale Domini, quam in pane, sale et <aq>ua decernimus ieiunare. MLWAnon. Has. 37 p. 64,1 ut capitalium criminum reis ... tres sextas -asferias ... pro penitentia iniungeret papa. persaepe. v. et MLWl. 34. g de -feria septima i. q. sabbatum – Samstag, Sonnabend: α in univ.: MLWRather. epist. 25 p. 126,3 quinta -aferia ... est traditus Christus, sexta crucifixus, septima quievit in sepulcro. MLWTheod. Tuit. Herib. p. 570,39 translatum est venerabile corpus ... -aferia sabbati. al. β de die ieiunii: MLWBovo Sith. Bert. 3 p. 528,7 sequenti die, hoc est septima -aferia ieiunii (sc. quattuor temporum pentecostes). MLWHonor. August. sacram. 11 p. 747 missa non cantatur in sexta et in septima -aferia. MLWOffic. Willig. p. 28,19 in ipso ... diei exordio septimae -aeferiae ... eger ad sacrum locum iter arreptum agebat. al. 3 de quolibet die ieiunii: MLWConsuet. Vird. 38 in ieiunio ... quattuor temporum -aferia quarta et sexta fratres ad missam offerent, et quando legitimas -asferias observabunt, similiter (cf. notam ed. et Hinschius, Kirchenrecht V. 1895. p. 100). MLWChart. eccl. Halb. II 6 p. 299,16 ut ... fratres in eis (piscinis) piscari faciant, si ... ipsorum servitia in -aferia piscium occurrant. 4 de cognomine theod. ‘Freitag’: MLWChart. Neocell. (Brixin.) 52 p. 96,31 testes: ... Pusman, Perhtoldus -aferia sexta, Hagno, laici et alii quam plures (sim. 70 quod nos ... Rudigero fideli nostro -aferia sexta cognominato ... benefacere intendimus). II usu novato i. q. nundinae, mercatus – Wochen-, Jahrmarkt, Messe (de re cf. T. Endemann, Markturkunde und Markt in Frankreich und Burgund. 1964. p. 207sq.): A proprie: MLWEpist. Desid. Cad. 20 nullus de Cadurcino ad istas -asferias in Rutenico ... non praesumat exire. MLWAnnal. Ianuens. I p. 182,2 quia nundine sancti Egidii erant, id est feira (feyra var. l.) sancti Egidii (sim. MLWBernh. Mar. annal. a. 1166 p. 253,23 usque ad Albarum sancti Egidii venere Pisani, ... in quo est fiera magna). MLWDipl. Merov. I 4 p. 14,12 (spur.) feram ... annualem ... concedo illi (filiae) in festivitate apostolorum (p. 14,15 in ipsa fera annuali). MLWAlbert. Mil. temp. 209 capit. p. 363 quod fera sancti Mauricii fuit ad pontem Platum. al. B meton. de loco, quo mercatus habetur i. q. oppidum iure nundinarum habendarum praeditum – Marktflecken: MLWChart. Hans. 269 (dipl. a. 1235) Henricus ... rex Anglie ... universis ballivis -eferie Hoyland<ensis> salutem.Fiedler