lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

fadum

nur ahd. · 3 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
3 in 3 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
5
Verweise raus
5

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

fadum st. m.

Bd. 3, Sp. 481
fadum
st. m., mhd. vadem, vaden, nhd. faden; as. fađmos (Plur., in anderer Bed.), mnd. vādem, mnl. vadem; afries. fethm; ae. fæđm; an. fađmr; vgl. got. faþa (in anderer Bed.). — Graff III,451 f.
fath-um: acc. sg. Gl 1,215,31 (K); -em: nom. sg. 3,431,1.
fad-um: nom. sg. O 4,29,41; dat. sg. -]e Gl 1,316,40 (Rb, u-); nom. pl. -]a O 4,29,13 (P); dat. pl. -]um Gl 1,155,29 (R); -]on O 4,29,7 (F). 32 (PF); acc. pl. -]a 24; -am: nom. sg. Gl 1,314,12 (S. Paul XXV d/82, 9./10. Jh.); dat. sg. -]e 11 (ebda.); nom. pl. -]a 2,14,17 (2 Hss.; oder acc.?). O 4,29,13 (FV); dat. pl. -]on 32; acc. pl. -]a Gl 2,769,8; -om: nom. sg. Beitr. (Halle) 85,117,202; dat. sg. -]e 1,312,43; dat. pl. -]on O 4,29,7 (PV); -em: nom. sg. Gl 1,395,48 (v-; oder acc.?). 3,238,57 (SH a 2). 4,114,42 (2 Hss.; v-, u-). 186,20 (v-); dat. sg. -]e Nb 154,25 [166,1]; nom. pl. -]a, -]e Gl 3,150,6 (SH A); nom. oder acc. pl. -]a ZfdA. 64,78 Nr. 4; -im: nom. sg. Gl 3,619,47 (u-); 4,114,43 (u-); nom. pl. -]a 3,150,6 (SH A; u-); nom. oder acc. pl. -]e 2,14,15; -an: nom. sg. 4,114,43; nom. oder acc. pl. -]a 2,14,16; -en: nom. sg. oder pl. 3,150,7 (SH A, u-); -in: nom. sg. 4,186,20 (u-); -ā: nom. sg. 143,12; fađe: dass. 114,43 (clm 17 152, 12. Jh.).
uademe: nom. sg. Gl 3,238,57 (SH a 2); fadme: dass. 4,114,44 (Heiligenkreuz 17, 12. Jh.). Beide mit wohl epithetischem -e, vgl. Weinhold, Bair. Gr. § 338. Oder liegen sw. flekt. Formen vor? Vgl. den mhd. sw. Plur., Lexer, Hwb. 3,4 s. v. vadem, u. mnd. vādeme, vātme sw. m.
Abgekürzt geschrieben oder verstümmelt: fa: acc. pl. Gl 2,18,30 (clm 23 486, 11. Jh.; der obere Zug des f geht so weit über das a, daß er leicht ein Abkürzungsstrich sein kann, Steinm.). 1) Faden als Binde- oder Webmaterial: a) eigentl.: fadumum filis Gl 1,155,29. spinnendi fathum thrandi nentes fila torquentes 215,31 (vgl. Steinm.). fona fadome uueppes [quod] a filo subtegminis [usque ad corrigiam caligae, non accipiam ex omnibus quae tua sunt, Gen. 14,23] 312,43. 316,40. a filo subteminis idē a fadame. filo .i. fadam [zu ebda.] 314,11. fadama [et lini obsequitur candentia] fila [caballus plurimus, Walahfr., Visio 478] 2,769,8. fadema fila 3,150,6. fadem filum 238,57. 619,47. 4,114,42 (1 Hs. nit, tschech.). 143,12. 186,20. fadom [postea egressus est frater eius, in cuius manu erat] coccinum [: quem appellavit Zara, Gen. 38,30] Beitr. (Halle) 85,117,202. wanta sia (die Tunika) span scono karitas in frono, si thie faduma alle gab joh sia selbo giwab O 4,29,24. (die Liebe als Weberin) giscaffota sia (die Tunika) ... mit filu kleinen fadamon 32 (vgl. die Belege unter b). biquami ouh scono ubar al (sc. die Tunika), so fadum zi andremo scal 41. er (Dionysius) hancta iz (das Schwert) temo uber houbet pe einemo smalemo fademe [vgl. ille iussit ... gladium acutissimum tenuissimo filo ligatum supra verticem eius suspendi, Rem.] Nb 154,25 [166,1]; — wohl Vok.-Übers.: zvir geverbotent. vadem. phellol [alii byssum et purpuram et] coccum (Hss. coccum bistinctum) [offerunt et hyacinthum, Prol. in Vulg. p. XII] Gl 1,395,48 (3 Hss. zuuiro gizehôtaz gotauuebbi, 1 Hs. zuuiro gizouuitaz, 4 Hss. zuuiro gizehôt phellol, 2 Hss. zuuiro gifarwit phellol, 1 Hs. rot phellol); Faden aus Gold (oder ist, entspr. dem Kontext, an in Drahtform vorkommendes Berggold gedacht?): giuundine fadime (1 Hs. nur fadama) [squalidus ut sablo spreti sub cespite ruris] bratea [flaventis depromit] fila [metalli, Aldh., De Virg. 173] 2,14,15. ZfdA. 64,78 Nr. 4. purtifadama, dazu Randgl. ł giuuntane fa (s. o. Formenteil) bratea [... fila, ebda.] 18,30; b) bildl.: wolt er (Christus) sie (die Auserwählten) gisamanon mit filu kleinen fadomon [vgl. tunica illa sortita omnium partium significat unitatem, quae caritatis vinculo continetur, Beda u. Alcuin zu Joh. 19,24] O 4,29,7. thie gotes drutthegana thaz sint thie sconun fadama, mit in ist io mit ebinu thiu tunicha giwebinu 13. 2) Faden als Längenmaß: vlnus secundum quosdam fathem. secundum quosdam elen [vgl. ulna, secundum quosdam utriusque manus extensio est, secundum alios cubitus, quod magis verum est, quia Graece ὠλένη cubitus dicitur, Is., Et. XI,1,64] Gl 3,431,1.
Komp. burti-, gold-, harluf-, tragafadum; Abl. fadumôn.
4300 Zeichen · 207 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    fadumst. m.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +2 Parallelbelege

    fadum st. m. , mhd. vadem, vaden, nhd. faden; as. fađmos ( Plur., in anderer Bed. ), mnd. vādem, mnl. vadem; afries. fet…

Verweisungsnetz

7 Knoten, 7 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 3 Kompositum 4

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit fadum

4 Bildungen · 2 Erstglied · 2 Zweitglied · 0 Ableitungen

fadum‑ als Erstglied (2 von 2)

fadumôn

AWB

fadumôn sw. v. , mhd. vedemen, nhd. fademen, fäd(e)men; mnd. vedemen, mnl. vademen. — Graff III,452. fad-em-: 1. sg. -on Gl 3,248,39 ( SH a …

fadumōn

KöblerAhd

fadumōn , sw. V. (2) Vw.: s. fadamōn*

fadum als Zweitglied (2 von 2)

goldfadum

AWB

gold·fadum

? goldfadum st. m. , mhd. goltvadem, nhd. goldfaden . Verschrieben: glodfama: nom. pl. Gl 2,10,42 ( Bremen b 52, 10. Jh.; l. goldfadama ? St…

harluffadum

AWB

harluf·fadum

harluffadum st. m. Verschrieben: harleduadū: nom. sg. Gl 3,502,16 ( Mülinensche Rolle, 11./12. Jh., Steinm. deutet harlefuadū ). Flachsfaden…