exterius

exterius. 1 de loco i. q. extra — außen: a quaeritur ‘ubi?’: α foris, loco remotiore, apud exteros — (dr)außen, außerhalb, im äußeren, weiter entfernten, auswärtigen Bereich, in der Fremde: MLWChart. Sangall. A 357 (a. 837/39) concedimus ... Odilberto ... mansum ... cum aliis -s inde pertinentibus sex mansis. MLWDipl. Karoli III. 35 p. 60,19 mercatum, quod in ... civitate tam interius quam -s ... colligitur. MLWAnon. geom. I 4,25 in omni circulo, qui duobus circumscribitur tetragonis, uno interius, altero -s. MLWEpist. Teg. I 2 p. 4,16 omnibus domesticis interius (sc. monasterii) commorantibus et -s hospitibus. MLWChron. Thietm. 5,19 p. 243,31 paucis domi semper contenti Bawari, -s ... propemodo insaciabiles. persaepe. v. et p. 43,33sqq. β in parte exteriore — an der Außenseite, äußerlich: MLWAldh. ad Acirc. 40,1 sum (sc. piper) niger -s rugoso cortice tectus. MLWAntidot. Sangall. p. 96,51 ad omnia calida adhibendus est (sc. oleum roseum) interius et -s. MLWHeraclius I 19,4 -s spissam depinges ... testam. MLWConsuet. Marb. 169 ut calix tergatur deforis, ne quid forte vini vel aquę -s remaneat. γ extra et circum — außen herum: MLWGerh. August. Udalr. 1,14 MLWl. 27 sepulchrum sibi (episcopo) fodere et -s muro cingere. MLWStatut. ord. Teut. p. 113,7 ut ... semper disponant fratres hospicia sic, ut ipsi -s iacentes intra se positos equos ... melius valeant custodire. δ extra et supra — außen darüber: MLWStatut. ord. Teut. p. 38,22 vestes ..., quas -s deferunt fratres, sint religiosi coloris. b quaeritur ‘unde?’ i. q. a parte exteriore — von außen: MLWRimb. Anscar. 30 p. 61,6 cum ... illo (sc. in urbem Apuliam) advenissent Sueones, ... illi intrinsecus defendebant, isti -s impingebant. MLWThietm. chron. 5,34 p. 258,33 exercitum ... circumsedentem Heinricus comes cum suis -s inpugnabat. c quaeritur ‘quo?’ i. q. foras — nach außen, draußen: MLWRuotg. Brun. 6 qui (rex) regnum suum -s fortitudinis et consilii vigore firmavit, interius MLWeqs. MLWThietm. chron. 6,35 p. 318,4 ut fame ... defatigati (qui palas tuebantur) aut interius perire aut in potestatem regis inviti deberent -s venire. MLWal. 2 de apparentia i. q. extrinsecus, in corpore, specie apparente — (rein) äußerlich, nach außen (hin): MLWErmenr. Sval. 8 nec corpus sine peccamine -s affligitur, nec mens MLWeqs. MLWWaltharius 387 varium pectus vario simul ore imitatus prodidit rex -s. MLWLibell. de Willig. 1 p. 743,38 septem ... gradus, quos -s ascendit, cum septiformis gratiae gradibus interius ascendere studuit. MLWConsuet. Marb. 133 ministerium, quod per nos (sc. monachos) -s exhibetur (item MLWConsuet. Bamb. p. 303,6). persaepe. 3 memoriter — auswendig: MLWDavid novic. p. 341,34 libenter iungat novicius se ad librum et, si credat se -s scire psalmodias ..., ordinate cantet, ita ut MLWeqs. 4 pro praep. c. acc. i. q. extra — außerhalb: MLWChart. select. Keutgen 130 p. 111,12 (a. 1190?) loca ... supplicii iudicialis hęc sunt: furum in patibulo, homicidarum in rota in strata Moguntinensi -s vallum exteriorem eqs.de extra — von außerhalb: v. p. 1734, 37 MLWsuperl.